HTX Ba Đình đưa nông nghiệp thông minh về vùng sâu Cà Mau

Ở xã Vĩnh Lộc, tỉnh Cà Mau, HTX lúa tôm Ba Đình đổi mới sản xuất bằng công nghệ và liên kết thị trường. HTX hướng xã viên đến quy trình canh tác thống nhất, ghi chép điện tử, cơ giới hóa dịch vụ và sản xuất đáp ứng yêu cầu doanh nghiệp. Mô hình cho thấy nông nghiệp vùng sâu có thể phát triển thông minh, xanh và bền vững.

Đội ngũ trẻ làm nòng cốt

Ông Nông Văn Thạch, Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Giám đốc HTX Ba Đình, thuộc thế hệ 8X, được đào tạo kĩ sư nông nghiệp tại Trường đại học Bạc Liêu. Theo ông Thạch, bộ máy quản lí HTX gồm 14 người, độ tuổi từ 35 đến 42; hơn 70% có trình độ trung cấp và đại học. Đây là nguồn lực quan trọng để đơn vị đổi mới tư duy quản trị, tổ chức sản xuất và từng bước đưa công nghệ vào đồng ruộng.

Với HTX ở vùng sâu, đổi mới không chỉ nằm ở việc đưa máy móc hiện đại vào sản xuất mà còn ở cách sử dụng nguồn lực hiệu quả. Thay vì tự đầu tư toàn bộ thiết bị có giá trị lớn, HTX liên kết các đơn vị cung ứng dịch vụ cơ giới hóa, từ làm đất, gieo sạ đến chăm sóc và thu hoạch. Cách làm này giúp xã viên tiếp cận máy móc chuyên dụng mà không phải tự gánh toàn bộ chi phí mua sắm, bảo dưỡng và vận hành. Đồng thời, HTX duy trì bộ máy gọn nhẹ, dành nguồn lực cho hướng dẫn kĩ thuật, quản lí quy trình và tìm kiếm đầu ra.

Tổ chức mùa vụ theo hệ sinh thái

Mô hình lúa - tôm phù hợp với điều kiện mặn – ngọt luân phiên tại địa phương. Theo báo cáo kĩ thuật, chu kì sản xuất gồm khoảng tám tháng nuôi tôm và bốn tháng trồng lúa. Trong thời gian nuôi tôm, xã viên có thể thả ba lứa, với tôm sú là đối tượng chủ lực, kết hợp tôm càng xanh và tôm thẻ chân trắng. Khi điều kiện chuyển sang mùa ngọt, HTX tổ chức một vụ lúa Đông Xuân hoặc Đông Xuân sớm. Sự luân phiên cây trồng, vật nuôi giúp đa dạng nguồn thu, đồng thời duy trì mối liên hệ giữa sản xuất lúa và nuôi tôm trong cùng hệ sinh thái.

Tài liệu kĩ thuật ghi nhận năng suất lúa bình quân đạt 6-6,5 tấn/ha/vụ, tập trung vào giống ST24 chất lượng cao. Năng suất tôm sú được báo cáo khoảng 300 kg/ha/năm; tôm càng xanh có thể đạt 1–2 tấn/ha/năm nếu điều kiện thuận lợi. Những con số này phản ánh kết quả được ghi nhận trong mô hình, song hiệu quả thực tế vẫn phụ thuộc thời tiết, môi trường nước, kĩ thuật chăm sóc và diễn biến thị trường từng vụ.

Ông Trần Việt Hưng, Trưởng phòng Kinh tế xã Vĩnh Lộc (Cà Mau) cho biết: "HTX Ba Đình có đội ngũ quản lí trẻ, năng động, tiếp cận phương thức sản xuất mới. HTX có cách tổ chức nhân sự và tổ chức sản xuất theo mô hình nông nghiệp hiện đại. Chính vì vậy tập hợp đông đảo nông dân vào HTX. Việc tổ chức liên kết, bao tiêu sản phẩm cũng là điểm mạnh của HTX".

Cũng theo ông Nguyễn Minh Cảnh, cán bộ phụ trách kĩ thuật của HTX: Giá lúa giống ST vào cuối vụ lúa - tôm đạt khoảng 8.000–8.200 đồng/kg, cao hơn lúa thông thường khoảng 1.000 - 2.000 đồng/kg. Tổng doanh thu mô hình lúa - tôm có thể đạt 200 - 300 triệu đồng/ha/năm, lợi nhuận ròng từ 120–150 triệu đồng trở lên. Đây là số liệu được ghi nhận trong tài liệu mô hình, không phải mức thu nhập cố định cho mọi hộ hoặc mọi năm. Dù vậy, giá bán cao hơn cho thấy cơ hội gia tăng giá trị khi sản phẩm đạt chất lượng và đáp ứng nhu cầu thị trường.

Công nghệ số, sản xuất xanh hướng đến thị trường

HTX Ba Đình ứng dụng nhật kí sản xuất điện tử để quản lí quá trình canh tác. Phần mềm Sorimachi của Nhật Bản hỗ trợ ghi lại các công đoạn sản xuất, vật tư đầu vào và lịch chăm sóc, qua đó tăng tính minh bạch và phục vụ truy xuất nguồn gốc. Nhật kí số giúp HTX theo dõi việc xuống giống, bón phân, quản lí dịch hại và thu hoạch. Dữ liệu được cập nhật đầy đủ còn tạo cơ sở trao đổi với doanh nghiệp thu mua, chứng minh quy trình sản xuất và đáp ứng yêu cầu về nguồn gốc sản phẩm.

HTX phát triển lúa chất lượng cao ST24, ST25 và liên kết sản xuất lúa hữu cơ với doanh nghiệp. Ông Nông Văn Thạch, cho biết HTX hợp tác sản xuất 20 ha lúa hữu cơ thí điểm liên kết Công ty Tấn Dương, với sản lượng theo đơn đặt hàng được bao tiêu phục vụ xuất khẩu.

Tháng 4/2026, HTX Ba Đình đạt giải Nhất về lúa gạo Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) do tỉnh Cà Mau tổ chức. Thành tích là dấu mốc đáng chú ý trong nỗ lực nâng cao chất lượng sản phẩm và tổ chức sản xuất xanh. Tuy nhiên, khâu tiêu thụ vẫn còn những hạn chế. Theo ông Trần Việt Hưng, sức chứa kho hiện khoảng 50-60 tấn lúa, nên HTX trực tiếp bao tiêu khoảng 50 ha; phần diện tích còn lại được kết nối với doanh nghiệp và đơn vị thu mua khác. Năng lực kho bãi còn hạn chế khiến việc mở rộng bao tiêu trực tiếp cần được tính toán cùng nguồn lực đầu tư và nhu cầu thị trường.

Thời gian tới, HTX định hướng mở rộng diện tích lúa hữu cơ theo đơn hàng, chuẩn hóa dữ liệu trên phần mềm Sorimachi, hướng tới mã số vùng trồng và truy xuất nguồn gốc bằng mã QR. Đơn vị cũng tiếp tục phối hợp với ngành kinh tế địa phương và doanh nghiệp bao tiêu để ổn định đầu ra, nâng giá trị hạt gạo. Cùng với đó, công tác tập huấn cần được duy trì để xã viên nắm vững kĩ thuật quản lí nước, sử dụng vật tư và ghi chép dữ liệu. Khi quy trình được thực hiện nhất quán, HTX có thêm cơ sở phát hiện bất thường, điều chỉnh sản xuất và cung cấp thông tin đáng tin cậy cho đối tác. HTX hướng đến chất lượng, ổn định đầu ra và tăng thu nhập.