Kết nối đa bên, nâng giá trị hàng ĐBSCL theo chuỗi xanh, phát triển bền vững

Tại Diễn đàn Xúc tiến thương mại Việt Nam - Trung Quốc cuối tháng 9, ông Hồ Quang Minh, Chủ tịch Hội NetZero Việt Nam - Châu Á (Hiệp hội Doanh nghiệp vừa và nhỏ TP.HCM SME - VANZA HCM - SME), nhấn mạnh yêu cầu chuyển từ tư duy mua bán sang xây dựng chuỗi giá trị. Theo ông, lợi thế sản lượng của Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) chỉ có thể chuyển thành giá trị cao hơn khi các bên cùng kết nối về công nghệ, chế biến, logistics, thương mại số, đầu tư và thị trường.

- Ông đánh giá thế nào về lợi thế của ĐBSCL và yêu cầu đặt ra đối với hàng hóa hiện nay?

- Ông Hồ Quang Minh: TP.Cần Thơ là đô thị trung tâm, động lực phát triển và cửa ngõ giao thương quan trọng của toàn vùng ĐBSCL. Vùng có vùng nguyên liệu lớn, với lúa gạo, trái cây, thủy sản, công nghiệp chế biến và tiềm năng năng lượng tái tạo. Đây là nền tảng quan trọng để ĐBSCL tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị trong nước và quốc tế.

Tuy nhiên, lợi thế về sản lượng thôi là chưa đủ. Thị trường đang đòi hỏi chất lượng cao hơn, truy xuất rõ ràng hơn, công nghệ tốt hơn, logistics hiệu quả hơn và ngày càng đáp ứng yêu cầu về môi trường, phát thải và phát triển bền vững.

Vì vậy, theo tôi, câu chuyện quan trọng hiện nay không chỉ là chúng ta có gì, mà còn là chúng ta kết nối những gì đang có như thế nào. Một vùng nguyên liệu lớn nếu không gắn với chế biến, công nghệ, logistics và thị trường thì giá trị tạo ra vẫn có giới hạn. Khi những lợi thế riêng được đặt trong một chuỗi liên kết, chúng ta có thể nâng giá trị sản phẩm và tăng khả năng đáp ứng yêu cầu của thị trường.

ĐBSCL cần nhìn nhận sản phẩm xuyên suốt từ vùng nguyên liệu, công nghệ, chế biến, kiểm soát chất lượng, logistics đến thị trường tiêu thụ. Cách tiếp cận này giúp doanh nghiệp, hợp tác xã và người sản xuất có thêm cơ hội nâng cao giá trị, thay vì chỉ cạnh tranh bằng sản lượng và giá.

- Theo ông, liên kết đa bên cần triển khai thế nào để biến lợi thế của vùng thành các chuỗi giá trị thực chất?

- Ông Hồ Quang Minh: Muốn đi nhanh nhưng phải đi bền vững, cần sự chung tay của nhiều bên. Nhà nước tạo môi trường, cơ chế và điều kiện thuận lợi. Doanh nghiệp tổ chức sản xuất, đầu tư, chế biến và đưa sản phẩm ra thị trường. Nhà đầu tư và các đơn vị công nghệ cung cấp nguồn lực, thiết bị, giải pháp để nâng cao năng lực sản xuất.

Các viện, trường và chuyên gia cung cấp tri thức, nghiên cứu và giải pháp phù hợp với từng ngành hàng. Các tổ chức tài chính tạo nguồn lực cho chuyển đổi xanh, giúp doanh nghiệp có điều kiện đầu tư công nghệ. Các hiệp hội đóng vai trò kết nối, điều phối và đưa những nhu cầu riêng lẻ thành chương trình hợp tác cụ thể.

Đó chính là liên kết đa bên mà VANZA mong muốn thúc đẩy. Liên kết cần hướng tới kết quả cụ thể, không dừng ở gặp gỡ, trao đổi hay kí kết. Các bên phải xác định rõ sản phẩm, vùng nguyên liệu, công nghệ, tiêu chuẩn, chế biến, logistics, thị trường và trách nhiệm của từng chủ thể.

Nếu mỗi bên chỉ làm phần việc của mình thì khó tạo ra giá trị lớn. Nhưng nếu cùng nhìn vào một chuỗi giá trị, cùng chia sẻ mục tiêu, nguồn lực, dữ liệu và trách nhiệm, khả năng hình thành mô hình hợp tác hiệu quả sẽ cao hơn. Đây cũng là cách giúp các bên chuyển từ kết nối hình thức sang hợp tác thực chất, tạo ra lợi ích lâu dài cho doanh nghiệp, người sản xuất và toàn vùng.

- Hợp tác kinh tế Việt Nam - Trung Quốc và vai trò của Cần Thơ cần được định hình ra sao để mở rộng thị trường, nâng giá trị sản phẩm?

- Ông Hồ Quang Minh: Hợp tác kinh tế Việt Nam - Trung Quốc trong giai đoạn mới cần đi xa hơn một quan hệ mua bán. Chúng ta cần hướng tới liên kết chuỗi, hợp tác đầu tư, chuyển giao công nghệ, chế biến sâu, logistics, thương mại số và cùng phát triển thị trường.

Doanh nghiệp Việt Nam có sản phẩm, vùng nguyên liệu và lợi thế địa phương. Doanh nghiệp Trung Quốc có thế mạnh về công nghệ, thiết bị, chế biến, logistics và thị trường. Nếu những lợi thế ấy được đặt trong cùng một chuỗi giá trị, được quản trị minh bạch và hướng đến tăng trưởng xanh, chúng ta có thể tạo ra giá trị lớn hơn nhiều so với từng giao dịch riêng lẻ.

Hai bên cần tăng cường hiểu biết về nhu cầu của nhau, xác định lĩnh vực bổ trợ và xây dựng cơ chế hợp tác phù hợp. Với hàng hóa ĐBSCL, đây là cơ hội để nâng cao chất lượng, tăng hàm lượng chế biến và cải thiện khả năng tiếp cận thị trường. Doanh nghiệp phải chủ động chuẩn hóa sản phẩm, chú trọng truy xuất nguồn gốc, ứng dụng công nghệ và quan tâm đến yêu cầu về môi trường, phát thải, phát triển bền vững.

Cần Thơ có vị trí đặc biệt. Với vai trò trung tâm của ĐBSCL, thành phố có điều kiện trở thành điểm kết nối của hệ sinh thái sản xuất, thương mại, đầu tư, logistics, công nghệ và thị trường.

Theo tôi, tương lai của ĐBSCL không chỉ nằm ở những gì chúng ta đang có, mà còn nằm ở khả năng kết nối và nâng cao giá trị những gì đang có. Nếu kết nối được vùng nguyên liệu với công nghệ, đầu tư, chế biến, logistics và thị trường; nếu các bên cùng hướng đến minh bạch, xanh và bền vững, lợi thế của vùng có thể được chuyển hóa thành giá trị kinh tế cao hơn.

Điều quan trọng sau diễn đàn là những trao đổi và kết nối phải tiếp tục được cụ thể hóa thành chương trình, dự án và chuỗi liên kết phù hợp. Khi đó, hợp tác thương mại không chỉ dừng ở mua bán mà có thể trở thành nền tảng cho đầu tư, công nghệ, sản xuất và phát triển thị trường lâu dài. Cần Thơ có thể tiếp tục đóng vai trò kết nối các nguồn lực, cùng doanh nghiệp, hiệp hội, viện, trường và đối tác quốc tế hình thành hệ sinh thái hợp tác hiệu quả hơn.