Khán giả Khmer nói gì về MV mới của Phương Mỹ Chi?
Sau khi MV phát hành, một số khán giả Khmer chia sẻ cảm xúc khi nhận ra nét văn hóa quen thuộc trong Thiên đường với người thương.
Sau khi MV lên sóng tối 12/8, một thông tin khác bắt đầu xuất hiện. Tính đến tối 13/8, Thiên đường với người thương vượt 1,1 triệu lượt xem trên YouTube, đứng thứ ba trong danh sách 20 ca khúc thịnh hành tại Việt Nam. Bên cạnh bình luận về âm nhạc, một số người xem tự giới thiệu là người Khmer chia sẻ cảm xúc khi nhận ra những chi tiết quen thuộc với cộng đồng mình.
Những phản hồi này không thể đại diện cho toàn bộ cộng đồng Khmer Nam Bộ. Tuy nhiên, chúng cho thấy một cách tiếp nhận khác: ới người trong cộng đồng, những ký ức, nghi lễ, điệu múa hay sinh hoạt được nhắc đến không xa lạ, mà từng hiện diện trong chính đời sống của họ.
Những bình luận đi từ MV ra đời sống
Dưới MV, tài khoản Khoeun Sothea gửi lời cảm ơn Phương Mỹ Chi vì thể hiện văn hóa Khmer đến khán giả. Một người xem tự giới thiệu là người Khmer, từng học tại trường dân tộc ở Trà Vinh, cho biết cảm thấy tự hào khi văn hóa và con người Khmer được nhiều người biết đến hơn.
Một phản hồi khác nhận khoảng 2.400 lượt yêu thích. Người viết cho biết mình mang hai dòng máu Kinh - Khmer, trước đây ít tìm hiểu về dân tộc của mẹ nhưng sau khi xem MV quan tâm hơn đến nguồn gốc của mình.
Nếu chỉ nhìn số lượt xem, Thiên đường với người thương là một sản phẩm có mức tiếp cận tốt trong những ngày đầu. Nhưng các bình luận kể trên gợi ra một thước đo khác. Người xem liên hệ hình ảnh trong MV với quê quán, gia đình và ký ức.
Khi chất liệu văn hóa của một cộng đồng bước vào sản phẩm đại chúng, khoảng cách giữa “được nhìn thấy” và “được nhận ra” không hoàn toàn giống nhau. Một bộ trang phục có thể đẹp với người ngoài nhưng với người trong cộng đồng, nó còn gắn với ký ức và đời sống thực tế.
Khi văn hóa không chỉ đứng sau nhân vật
MV kể về Chi và Định, do Phương Mỹ Chi và Bảo Định thể hiện, cùng lớn lên trong một phum sóc. Hai nhân vật đi qua tuổi thơ, trưởng thành, yêu nhau, kết hôn và đồng hành đến tuổi già.
Các yếu tố Khmer Nam Bộ không chỉ xuất hiện ở trang phục. MV sử dụng điệu Rom Vong, Robam, mặt nạ chằn, nhạc cụ ngũ âm, lớp học múa cộng đồng, chùa Cò, chùa Vàm Ray, cánh đồng thốt nốt và nhà sinh hoạt cộng đồng. Phần lễ cưới có nghi thức buộc chỉ đỏ do Achar Sơn Tịch trực tiếp thực hiện. Ông đồng thời là cố vấn nghi lễ cho dự án.
Phần âm nhạc đưa một số âm sắc và nhạc cụ gắn với văn hóa Khmer Nam Bộ vào cấu trúc pop, trong đó có đàn thuyền và dàn cồng Kôông vuông. Ê kíp tham vấn giảng viên, người nghiên cứu thuộc Đại học Trà Vinh về trang phục, nghi lễ, nhạc cụ và điệu múa trước khi ghi hình.
Khi MV hoàn chỉnh xuất hiện, có thể thấy những yếu tố này được đặt vào công việc và quá trình trưởng thành của nhân vật, thay vì chỉ làm nền cho ca sĩ đứng hát. Chi gắn với múa, Định gắn với âm nhạc và nghề chế tác nhạc cụ; lễ cưới trở thành một phần trong hành trình của hai người.
Một MV ca nhạc không thể tái hiện đầy đủ đời sống văn hóa của cả cộng đồng. Nhưng cách đặt các yếu tố văn hóa vào hành động của nhân vật giúp người xem nhận biết chúng ngoài chức năng trang trí.
MV Phương Mỹ Chi và cách người trẻ gặp văn hóa
Với nhiều khán giả trẻ, một điệu múa, nhạc cụ hay nghi thức truyền thống có thể được biết đến lần đầu qua MV hoặc video ngắn trên mạng xã hội, thay vì bảo tàng hay sách giáo khoa.
Người xem có thể tìm đến Thiên đường với người thương vì Phương Mỹ Chi, Bảo Định, cảnh lễ cưới hoặc một đoạn nhạc được chia sẻ. Trong quá trình xem, họ bắt gặp Rom Vong, Robam, nghi thức buộc chỉ đỏ hay dàn nhạc ngũ âm và từ đó có thể tìm hiểu thêm. Ở chiều ngược lại, người từng sống trong không gian văn hóa ấy có thể nhận ra điều quen thuộc, góp ý hoặc chia sẻ ký ức riêng. Mạng xã hội khiến những phản hồi này xuất hiện trực tiếp bên dưới sản phẩm.
Với Thiên đường với người thương, nhiều phản hồi được ghi nhận mang sắc thái tích cực. Tuy vậy, vài bình luận không thể đại diện cho toàn bộ cộng đồng Khmer. Điều có thể ghi nhận là một số người xem tự nhận có nguồn gốc Khmer đã tìm thấy trong MV những chi tiết đủ gần gũi để liên hệ với bản thân.
Từ triệu view đến phản hồi của người trong cộng đồng
Hơn 1,1 triệu lượt xem cho thấy mức độ tiếp cận ban đầu của MV, nhưng phản hồi từ một số khán giả Khmer lại cho thấy một lớp tiếp nhận khác. Có người cho biết sản phẩm khiến họ quan tâm hơn đến nguồn gốc Khmer trong gia đình và những nét văn hóa từng quen thuộc với mình.
Với các sản phẩm khai thác chất liệu cộng đồng, phản ứng của người trong chính cộng đồng đó có ý nghĩa riêng. Họ không nhất thiết phải thẩm định tác phẩm, nhưng những chia sẻ về quê nhà, điệu múa, nghi lễ hay ký ức cá nhân giúp nối hình ảnh trên màn hình với đời sống thực tế.
Với Phương Mỹ Chi, Thiên đường với người thương tiếp tục hướng khai thác chất liệu văn hóa mà Phương Mỹ Chi đã theo đuổi trong những năm gần đây. Sau khi MV phát hành, câu chuyện không còn chỉ nằm ở việc nữ ca sĩ chọn chất liệu gì, mà còn ở cách những người có mối liên hệ trực tiếp với văn hóa Khmer tiếp nhận sản phẩm.
Khi một số khán giả nhận ra ký ức, nguồn gốc và sinh hoạt quen thuộc của mình trong MV, đó là lớp phản hồi đáng quan sát bên cạnh thứ hạng thịnh hành hay con số triệu view.
