Khảo sát 1.000 CEO: 99% dự kiến thay thế nhân viên bằng trí tuệ nhân tạo

Những người đứng đầu doanh nghiệp dự tính họ sẽ cần ít người lao động hơn, bởi các công cụ trí tuệ nhân tạo hoàn toàn đủ khả năng thay thế con người trong nhiều vị trí. Trong khi giới chủ đang hào hứng với các kế hoạch số hóa và tự động hóa, những lo ngại và sự bất an của người lao động lại đang bị phớt lờ.

Áp lực sa thải và trí tuệ nhân tạo thay thế vai trò của con người

Trí tuệ nhân tạo đang ngày càng thâm nhập sâu rộng vào các công ty và tập đoàn trên toàn thế giới. Sự hiện diện của các công cụ thông minh này đồng thời làm gia tăng sự lo lắng của người lao động về viễn cảnh họ có thể bị thay thế vào một ngày không xa. Để tìm hiểu gốc rễ của những lo âu này, cũng như đánh giá xem liệu chúng có cơ sở thực tế hay không, công ty tư vấn Mercer đã tiến hành khảo sát gần 1.000 giám đốc điều hành (CEO) của nhiều doanh nghiệp khác nhau tại Mỹ về các kế hoạch liên quan đến trí tuệ nhân tạo và nhân sự.

Kết quả thu được thực sự đáng lo ngại cho lực lượng lao động. Có đến 99% các CEO tham gia khảo sát dự kiến sẽ sa thải nhân viên trong vòng hai năm tới, với lý do trí tuệ nhân tạo hoàn toàn có thể đảm nhận các vị trí công việc đó. Đi sâu vào các con số phân tích, 67% nhà lãnh đạo dự báo mức độ cắt giảm nhân sự sẽ nằm trong khoảng từ một đến mười phần trăm.

Đáng chú ý hơn, 32% CEO tham gia khảo sát đang lên kế hoạch sa thải từ mười một đến hai mươi phần trăm tổng số nhân viên của họ. Những số liệu này phản ánh một thực tế rõ ràng rằng trí tuệ nhân tạo đang được giới quản lý nhìn nhận như một giải pháp thay thế sức lao động con người trên quy mô rộng.

Trong quá trình thu thập dữ liệu khảo sát, các giám đốc điều hành cũng chia sẻ chi tiết về sự chuyển dịch trong tỷ trọng công việc. Hiện tại, khoảng 50% khối lượng công việc trong công ty của họ được thực hiện hoàn toàn bởi con người mà không có bất kỳ sự hỗ trợ nào của trí tuệ nhân tạo. Tuy nhiên, họ tính toán tỷ lệ này sẽ giảm mạnh trong những năm tới.

Các CEO dự báo rằng sau quá trình chuyển đổi sang sử dụng các công cụ trí tuệ nhân tạo và tiến hành các đợt cắt giảm nhân sự đi kèm, sẽ chỉ còn 35% khối lượng công việc được thực hiện mà không có sự can thiệp của trí tuệ nhân tạo. Sự thay đổi này minh chứng cho tốc độ tự động hóa đang diễn ra vô cùng mạnh mẽ, thu hẹp đáng kể không gian làm việc truyền thống của con người.

Sự bất an của nhân viên và thái độ thờ ơ từ cấp quản lý

Bức tranh toàn cảnh về thị trường lao động càng được khắc họa rõ nét thông qua báo cáo "Global Talent Trends 2026" (Xu hướng Nhân tài Toàn cầu 2026). Báo cáo này đã mở rộng phạm vi khảo sát tới một tập hợp đa dạng bao gồm các CEO, chuyên gia nhân sự, nhà đầu tư và chính những người lao động.

Quá trình này đã tạo ra một tập hợp dữ liệu khổng lồ với phản hồi từ hơn 12 nghìn người tham gia. Điểm nổi bật từ cuộc khảo sát là sự gia tăng rõ rệt về tỷ lệ người lao động lo sợ công việc của họ sẽ bị trí tuệ nhân tạo thay thế. So với dữ liệu của năm 2024, con số này đã tăng lên một mức cao mới. Nếu như hai năm trước, tỷ lệ người lao động mang tâm lý lo âu này là 28%, thì ngày nay con số đó đã vọt lên mức 40%.

Tuy nhiên, sự lo lắng của người lao động không dừng lại ở nguy cơ mất việc làm. Có tới 62% nhân viên bày tỏ sự e ngại rằng các sếp của họ đang đánh giá quá thấp những tác động tiêu cực về mặt cảm xúc và tâm lý khi đưa trí tuệ nhân tạo vào sử dụng trong công ty. Nỗi lo này hoàn toàn có cơ sở khi nhìn vào phản ứng thực tế của bộ phận quản lý nhân sự.

Chỉ có 19% số người quản lý nhân sự coi việc giám sát chặt chẽ các tác động tâm lý này và triển khai các biện pháp hỗ trợ nhân viên trong kế hoạch số hóa là một nhiệm vụ quan trọng. Sự chênh lệch lớn giữa nỗi sợ của người lao động và sự quan tâm của cấp quản lý cho thấy sự thiếu hụt trong chiến lược hỗ trợ nhân sự thời kỳ chuyển đổi số. Kết quả cuối cùng là người lao động thường xuyên bị bỏ mặc để tự xoay sở và đối phó với những lo âu của chính mình.

Với những áp lực và sự thiếu hụt hỗ trợ như vậy, hoàn toàn dễ hiểu khi mức độ hài lòng của những nhân viên tham gia khảo sát hiện đã giảm thấp hơn rất nhiều so với thời điểm hai năm trước. Tỷ lệ những người muốn rời bỏ công ty trong thời gian sớm nhất đã tăng lên đáng kể. Cùng lúc đó, một bộ phận không nhỏ người lao động dù rất muốn nghỉ việc nhưng đành chấp nhận ở lại, nguyên nhân là do họ không thể tìm thấy một cơ hội việc làm thay thế nào khác trên thị trường lao động ngày càng trở nên khắc nghiệt bởi sự cạnh tranh từ công nghệ.