Khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo đứng đầu 4 trụ cột hợp tác trong tuyên bố chung Việt Nam - Nhật Bản
Ngày 9/11, sau hội đàm tại Tokyo, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae đã nhất trí thông qua Tuyên bố Tầm nhìn chung Việt Nam - Nhật Bản, trong đó khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đứng đầu bốn trụ cột hợp tác.
Tuyên bố mang tên “Đối tác đồng hành, đồng kiến tạo, cùng có lợi, vì tăng trưởng chất lượng cao, tự chủ chiến lược và tự cường”, nhằm nâng tầm quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện vì hòa bình và thịnh vượng ở châu Á và trên thế giới giữa Việt Nam và Nhật Bản.
Bốn trụ cột gắn kết, bổ trợ lẫn nhau
Hai bên xác định bốn trụ cột hợp tác gắn kết, bổ trợ lẫn nhau gồm: khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; giáo dục - đào tạo và phát triển nguồn nhân lực; liên kết chuỗi sản xuất và cung ứng; tài chính, đầu tư và hỗ trợ phát triển.
Trụ cột thứ nhất không đứng riêng. Ở trụ cột tài chính và phát triển, hai nhà lãnh đạo ủng hộ ODA thế hệ mới trong các lĩnh vực như AI, bán dẫn và an ninh năng lượng. Ở trụ cột chuỗi cung ứng, Thủ tướng Takaichi coi Việt Nam là mắt xích quan trọng trong nỗ lực đa dạng hóa mạng lưới cung ứng của Nhật Bản. Thủ tướng nhất trí Nhật Bản sẽ tăng cường hợp tác trong lĩnh vực đào tạo và triển khai các dự án nghiên cứu chung với Việt Nam trong các lĩnh vực tiên tiến, trong đó có AI và bán dẫn.
Hai bên đồng ý tiếp tục cơ chế Ủy ban hỗn hợp về hợp tác khoa học, công nghệ và triển khai Danh mục ưu tiên hợp tác trong lĩnh vực an ninh kinh tế, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số Việt Nam - Nhật Bản, được thống nhất từ tháng 5/2026.
Mục tiêu đào tạo hàng trăm chuyên gia bán dẫn, AI
Hai nhà lãnh đạo hoan nghênh việc công bố triển khai 6 dự án nghiên cứu chung, cùng các nghiên cứu tiếp theo, trong Chương trình hợp tác chung về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo Nhật Bản - ASEAN (NEXUS). Theo Tuyên bố, NEXUS sẽ hỗ trợ Việt Nam đào tạo 250 tiến sĩ bán dẫn và đóng góp vào mục tiêu đào tạo 100 tiến sĩ AI của Việt Nam đến năm 2030.
Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu 500 tiến sĩ bán dẫn đến năm 2030, Chương trình Khoa học Sakura được nhắc tới như kênh trao đổi nhân lực trẻ về khoa học tiên tiến.
Trường Đại học Việt Nhật được nhấn mạnh là dự án biểu tượng của hợp tác giáo dục. Hai nhà lãnh đạo hoan nghênh việc kí Hiệp định về phát triển trường, với mục tiêu xây dựng trường thành trung tâm thu hút nhân tài quốc tế về khoa học tiên tiến và đổi mới sáng tạo, trong đó có bán dẫn. Trường vận hành theo mô hình liên kết nhà nước - doanh nghiệp - nhà trường và hướng tới đào tạo nhân lực cho cả khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.
Hạ tầng số, năng lượng sạch, vũ trụ và sáng chế
Tuyên bố nêu hạ tầng số đáng tin cậy, gồm cáp quang biển, Open RAN, AI RAN, mạng 5G/6G, thông tin vệ tinh và mạng toàn quang, phù hợp Sáng kiến Hành lang số FOIP. Hai bên cũng hợp tác sử dụng vũ trụ vì mục đích hòa bình, bền vững, gồm phóng và vận hành vệ tinh quan sát Trái Đất, chia sẻ dữ liệu vệ tinh và phát triển nhân lực. Về sáng chế, hai bên nhất trí hướng tới rút ngắn thời gian xử lí đơn tại Việt Nam để kết quả dễ dự đoán hơn.
Hai nhà lãnh đạo cho biết sẽ thúc đẩy hợp tác về công nghệ vũ trụ, khoa học biển và đại dương, AI, công nghệ số, bán dẫn, công nghệ y học, nông nghiệp công nghệ cao và an ninh mạng.
Ở lĩnh vực năng lượng, Tuyên bố ghi Nhật Bản tiếp tục là một trong những đối tác ưu tiên của Việt Nam trong chương trình phát triển điện hạt nhân, và hai bên nhất trí tiếp tục thúc đẩy hợp tác về năng lượng hạt nhân tại Việt Nam.
Tại hội đàm, người đứng đầu Đảng và Nhà nước Việt Nam đề xuất lập mạng lưới nhà khoa học ở 6 lĩnh vực: robot, chip bán dẫn, công nghệ năng lượng, công nghệ sinh học, đường sắt tốc độ cao và công nghệ lượng tử, đồng thời đề nghị Nhật Bản nới thị thực cho kĩ sư công nghệ Việt Nam.
Hai nhà lãnh đạo nhấn mạnh thành tựu trong hợp tác Việt Nam -Nhật Bản thời gian qua là kết quả của sự tin cậy chính trị cao, sự chỉ đạo của Lãnh đạo hai nước, sự hiểu biết lẫn nhau, phát huy lợi ích tương đồng, nâng cao hiệu quả hợp tác, nỗ lực hướng tới tương lai chung.
