Lãi suất USD thấp, vì sao chi phí vốn vẫn cao?
Lãi suất trái phiếu USD thấp hơn VND, nhưng chi phí phòng ngừa rủi ro tỉ giá có thể đảo ngược lợi thế. Với doanh nghiệp Việt Nam, huy động vốn ngoại tệ chưa chắc đã rẻ hơn trong nước.
Lãi suất USD thấp hơn VND đang tạo lợi thế cho doanh nghiệp Việt Nam khi huy động vốn quốc tế thông qua phát hành trái phiếu. Tuy nhiên, lợi thế này có thể bị xóa nhòa khi tính thêm chi phí phòng ngừa rủi ro tỉ giá, khiến khoản vốn USD tưởng rẻ lại đắt hơn huy động bằng VND.
Ngịch lý: Lãi suất USD thấp, chi phí vốn vẫn cao
Theo báo cáo Tiêu điểm Thị trường vốn nợ Việt Nam của FiinRatings, phát hành trái phiếu bằng ngoại tệ đang mở ra thêm kênh huy động vốn cho doanh nghiệp Việt Nam. Tuy nhiên, hiệu quả của phương án này phụ thuộc lớn vào nguồn thu ngoại tệ, chi phí phòng ngừa rủi ro tỉ giá và mức xếp hạng tín nhiệm của doanh nghiệp phát hành.
Ước tính của FiinRatings cho thấy, trái phiếu USD kỳ hạn 5 năm của doanh nghiệp có xếp hạng tín nhiệm cao có chi phí lãi suất khoảng 8,45% mỗi năm, thấp hơn đáng kể so với mức 10,8% của trái phiếu VND có tài sản bảo đảm phát hành trong nước.
Chênh lệch này tạo lợi thế cho những doanh nghiệp có nguồn thu bằng USD, bởi dòng tiền ngoại tệ có thể được sử dụng trực tiếp để thanh toán các nghĩa vụ nợ, qua đó hạn chế rủi ro biến động tỉ giá.
Tuy nhiên, với doanh nghiệp chủ yếu có nguồn thu bằng VND, bài toán chi phí lại hoàn toàn khác.
Để tránh rủi ro khi USD tăng giá so với VND, doanh nghiệp cần thực hiện các giao dịch phòng ngừa rủi ro tỉ giá. Theo FiinRatings, chi phí hoán đổi từ USD sang VND có thể lên tới 3,34% mỗi năm.
Khi cộng thêm khoản chi phí này, tổng chi phí vốn của trái phiếu USD tăng lên khoảng 11,8% mỗi năm, cao hơn mức 10,8% của trái phiếu VND có tài sản bảo đảm phát hành trong nước.
Như vậy, lợi thế lãi suất ban đầu của vốn ngoại tệ có thể biến mất sau khi tính đầy đủ chi phí phòng ngừa rủi ro tỉ giá. Đây là yếu tố doanh nghiệp cần cân nhắc khi lựa chọn giữa huy động vốn bằng USD và VND, đặc biệt với các khoản vay trung và dài hạn.
Theo FiinRatings, thị trường hoán đổi ngoại tệ sang VND ở các kỳ hạn dài còn hạn chế về thanh khoản, khiến chi phí phòng ngừa rủi ro tỉ giá tăng cao. Vì vậy, doanh nghiệp không có nguồn thu bằng USD có thể phải chịu tổng chi phí vốn cao hơn, dù lãi suất vay ngoại tệ ban đầu thấp hơn.
Nâng hạng tín nhiệm mở thêm cơ hội huy động vốn
Không chỉ chịu tác động từ tỉ giá, khả năng huy động vốn quốc tế của doanh nghiệp Việt Nam còn bị ảnh hưởng bởi mức xếp hạng tín nhiệm quốc gia.
FiinRatings cho rằng mức xếp hạng tín nhiệm quốc gia đang tạo ra một giới hạn đối với khả năng giảm chi phí vốn của doanh nghiệp.
Mới đây, ngày 8-10, tổ chức xếp hạng tín nhiệm Nhật Bản Rating and Investment Information (R&I) đã nâng xếp hạng tín nhiệm nhà phát hành bằng ngoại tệ của Việt Nam từ BB+, triển vọng tích cực, lên BBB-, triển vọng ổn định. Đây là lần đầu tiên Việt Nam được R&I đưa vào nhóm xếp hạng đầu tư.
Theo R&I, quyết định này phản ánh triển vọng tăng trưởng tích cực, khả năng cải cách cơ cấu, dư địa tài khóa và sức chống chịu của nền kinh tế trước các cú sốc bên ngoài.
Việc được nâng lên nhóm xếp hạng đầu tư có thể góp phần cải thiện mức độ tín nhiệm của Việt Nam trên thị trường vốn quốc tế, qua đó tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động huy động vốn nước ngoài.
Tuy nhiên, các chuyên gia kinh tế nhấn mạnh, chi phí vay thực tế của từng doanh nghiệp vẫn phụ thuộc vào năng lực tài chính, mức xếp hạng tín nhiệm riêng và điều kiện thị trường.
Ở góc độ chi phí vốn, TS. Cấn Văn Lực, chuyên gia kinh tế đánh giá: Việc nâng xếp hạng tín nhiệm quốc gia có ý nghĩa quan trọng đối với khả năng huy động vốn quốc tế, bởi đây là một trong những yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí vay của Chính phủ và doanh nghiệp.
Trong bối cảnh đó, các cơ chế bảo lãnh của Chính phủ, bảo lãnh từ các tổ chức đa phương hoặc công cụ tăng cường tín dụng có thể giúp một số tổ chức phát hành cải thiện mức độ tín nhiệm, qua đó tiếp cận nguồn vốn quốc tế với điều kiện thuận lợi hơn.
Bên cạnh xếp hạng tín nhiệm và rủi ro tỉ giá, chính sách lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) cũng là yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến chi phí phát hành trái phiếu bằng USD của doanh nghiệp.
Theo báo cáo FiinRatings, Fed đã nâng biên độ lãi suất mục tiêu lên 3,75–4%/năm và phát tín hiệu có thể tăng thêm một lần nữa trong năm 2026. Mặt bằng lãi suất USD cao có thể khiến hoạt động phát hành trái phiếu quốc tế kém hấp dẫn trong ngắn hạn. Bên cạnh đó, doanh nghiệp vay bằng USD còn đối mặt với nguy cơ chi phí trả nợ tăng nếu đồng USD lên giá so với VND.
Tuy nhiên, FiinRatings nhận định cơ hội huy động vốn ngoại tệ với chi phí cạnh tranh có thể mở rộng khi chu kỳ lãi suất Mỹ đảo chiều, dự kiến đến cuối năm 2027.
Để mở rộng kênh huy động vốn, bà Tạ Thị Tuệ Anh - Giám đốc Khối Khách hàng Định chế Tài chính HSBC nêu quan điểm: Một số doanh nghiệp và định chế tài chính Việt Nam đã tiếp cận thị trường vốn quốc tế, trong đó nhiều giao dịch được thực hiện tại Singapore và Hong Kong.
“Khi Trung tâm tài chính quốc tế Việt Nam đi vào hoạt động, doanh nghiệp có thể từng bước huy động vốn quốc tế ngay tại Việt Nam thay vì phải thực hiện giao dịch ở nước ngoài. Nguồn vốn này không chỉ đến từ phát hành trái phiếu mà còn có thể mở rộng sang tài trợ dự án, tài trợ xuất khẩu và tín dụng tư nhân”, bà Tuệ Anh nói.
Các chuyên gia kinh tế cho rằng, dù cơ hội tiếp cận nguồn vốn quốc tế đang mở rộng, chi phí huy động thực tế vẫn phụ thuộc vào năng lực tài chính và khả năng quản trị rủi ro của từng doanh nghiệp.
Vì vậy, việc chủ động xây dựng xếp hạng tín nhiệm, tìm kiếm các hình thức bảo lãnh phù hợp và kiểm soát rủi ro tỉ giá sẽ giúp doanh nghiệp tận dụng tốt hơn các cơ hội huy động vốn quốc tế. Với vốn vay ngoại tệ, lợi thế không chỉ nằm ở mức lãi suất thấp, mà còn ở khả năng kiểm soát tổng chi phí vốn trong suốt thời gian vay.
