Loạt chỉ số tăng bất ngờ sau 5 năm chuyển đổi số quốc gia
Việt Nam xếp hạng 44/139 về chỉ số đổi mới sáng tạo; sinh thái khởi nghiệp đứng thứ 55 thế giới; có 4.000 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, trong đó có 2 kỳ lân...
Chiều 18.12, tại trụ sở Chính phủ đã diễn ra hội nghị sơ kết 1 năm triển khai chương trình hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW, 5 năm thực hiện chương trình tổng thể cải cách hành chính Nhà nước, 4 năm triển khai Đề án 06.
Xây dựng cơ sở dữ liệu 5.000 chuyên gia Việt Nam ở nước ngoài
Thứ trưởng Thường trực Bộ KH&CN Vũ Hải Quân khẳng định: việc Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 57 và Tổng Bí thư Tô Lâm làm trưởng ban chỉ đạo thể hiện quyết tâm chính trị của Đảng trong việc xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là là trụ cột chiến lược phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.
Theo ông Quân, năm 2020, Việt Nam là một trong những quốc gia sớm ban hành chương trình chuyển đổi số quốc gia, đặt nền móng cho quá trình chuyển đổi số toàn diện.
Trong 5 năm thực hiện công tác chuyển đổi số, chỉ số hạ tầng viễn thông hạng 67, tăng 41 bậc. Tốc độ internet hạng 18, tăng 42 bậc. Chính phủ điện tử hạng 71, tăng 15 bậc. An toàn thông tin hạng 17, tăng 8 bậc. Kinh tế số tăng trưởng 8,6%, doanh thu từ công nghệ công nghiệp ICT tăng 26%...
Về đổi mới sáng tạo, vị thế Việt Nam xếp hạng 44/139, trong đó chỉ số đổi mới sáng tạo toàn cầu dẫn đầu nhóm thu nhập trung bình thấp. Hệ sinh thái khởi nghiệp đứng thứ 55 thế giới. Toàn quốc có khoảng 4.000 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, trong đó có 2 kỳ lân.
Cổng sáng kiến do Bộ KH&CN chủ trì đến tháng 12.2025 đã tiếp nhận được hơn 1.000 sáng kiến, trong đó đã lựa chọn tài trợ cho 309 sáng kiến, bao gồm 22 sáng kiến đột phá và các công nghệ chiến lược; sàn giao dịch khoa học, công nghệ đang hoàn thiện mô hình…
Bộ Ngoại giao cũng đã xây dựng được cơ sở dữ liệu cho khoảng 5.000 chuyên gia Việt Nam ở nước ngoài, sẵn sàng giới thiệu 100 chuyên gia hàng đầu phục vụ phát triển đất nước…
Vẫn còn độ vênh thể chế
Tuy nhiên, theo ông Vũ Hải Quân, thực tiễn triển khai cũng cho thấy còn một số vấn đề tồn tại, hạn chế. Nổi cộm là độ lệch về thể chế.
“Quy định cũ và quy định mới có khoảng giao nhau, tạo nên khoảng trống pháp lý, gây khó khăn trong việc giao, tổ chức thực hiện nhiệm vụ như là việc phân bổ gói ngân sách 25.000 tỉ và tiến độ giải ngân các đề án, dự án, nhiệm vụ khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo”, ông Quân nói.
Ngoài ra, do thời gian triển khai ngắn, khối lượng nhiệm vụ lớn, yêu cầu cao, dẫn đến mức độ chất lượng và tiến độ hoàn thành nhiệm vụ còn hạn chế, chưa đảm bảo yêu cầu đúng thời gian và chất lượng. Chưa kể một số bộ, ngành, địa phương, nhân sự phụ trách vẫn còn thiếu và chưa có nhiều kinh nghiệm. Vẫn tồn tại tâm lý chờ đợi, phụ thuộc vào hướng dẫn cấp trên trong việc triển khai các nhiệm vụ.
Từ những hạn chế trên, ông Quân đề xuất công tác triển khai phải đồng bộ từ thể chế, hạ tầng, dữ liệu, công nghệ, con người; hoàn thành cơ sở dữ liệu quốc gia, cổng thông tin quốc gia, nền tảng số quốc gia và của các bộ, ngành, thúc đẩy phát triển kinh tế số, xã hội số.
Song song đó, hình thành một số doanh nghiệp khởi nghiệp trong lĩnh vực công nghệ chiến lược, thu hút các tập đoàn công nghệ đầu tư vào Việt Nam; tăng cường gắn kết nhà nước, nhà khoa học, nhà trường, nhà doanh nghiệp để thúc đẩy nghiên cứu, ứng dụng và thương mại hóa kết quả nghiên cứu; thu hút nhân tài từ khắp mọi miền và trên thế giới trở về để xây dựng đất nước…
Quy mô đào tạo khối ngành STEM tăng mạnh
Tại hội nghị, Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Nguyễn Kim Sơn cho hay Nghị quyết 57 đã coi khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo là đột phá chiến lược và lấy nguồn nhân lực chất lượng cao làm yếu tố then chốt.
Bộ GD-ĐT đã chủ trì phối hợp với các cơ quan triển khai đồng bộ nhiều chiến lược, quy hoạch và đề án quan trọng nhằm phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, phục vụ khoa học công nghệ đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số.
Tiêu biểu là quy hoạch mạng lưới các cơ sở giáo dục đại học và sư phạm thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến 2050; Đề án phát triển hệ thống trung tâm đào tạo xuất sắc về tài năng công nghệ 4.0 đến năm 2030; Đề án đào tạo nguồn nhân lực phục vụ phát triển công nghệ cao giai đoạn 2025-2030. Đặc biệt là về quy mô đào tạo khối ngành STEM đã tiếp tục tăng mạnh.
Trong năm 2024-2025, nhóm ngành công nghệ kỹ thuật đã có tới hơn 685.800 sinh viên, chiếm với quy mô 33% toàn bộ sinh viên đại học, trong đó 21.600 học viên cao học (20,3%) và 3.500 nghiên cứu sinh (27,5%).
Trong lĩnh vực AI, cả nước hiện có 34 cơ sở đào tạo với quy mô khoảng 3.500 sinh viên và mỗi năm có khoảng 1.000 sinh viên tốt nghiệp.
Bộ GD-ĐT đang chỉ đạo hình thành các trung tâm đào tạo tiên tiến, chuyên sâu về AI, an ninh mạng và công nghệ lõi; xây dựng đề án phát triển một số cơ sở đào tạo trở thành các trung tâm AI và trình Thủ tướng Chính phủ trong năm 2025.
Đối với công nghiệp bán dẫn, năm 2025, Bộ GD-ĐT đã ban hành chuẩn chương trình đào tạo trình độ đại học và thạc sĩ; năm 2025, nhóm ngành công nghệ then chốt đã tuyển sinh được 130.000 học sinh (các ngành liên quan đến công nghiệp bán dẫn có trên 118.000 thí sinh nhập học) đã tạo nền tảng quan trọng cho việc phát triển ngành công nghiệp chiến lược này.
“Với nguồn tuyển sinh đó, hy vọng trong thời gian tới, chất lượng đào tạo của các ngành công nghệ kỹ thuật được tuyển sinh có thể đảm bảo được mục tiêu đã đề ra”, ông Sơn nói.