Lương tới 40 triệu đồng không tuyển được thợ xây, thợ điện, cử nhân TP.HCM vẫn chật vật tìm việc làm

Lương cao vẫn khó tuyển lao động kỹ thuật

Mức lương từ 17-33 triệu đồng/tháng dành cho thợ xây, thợ hàn, thợ thạch cao, cốt thép, nhôm kính, cơ điện hay tới 32-41 triệu đồng/tháng đối với tổ trưởng nhóm xây dựng là những con số đang phản ánh rõ cơn khát lao động kỹ thuật tại TP.HCM.

Dù doanh nghiệp liên tục nâng thu nhập để thu hút nhân sự, nhiều vị trí vẫn tuyển dụng trong thời gian dài nhưng không có đủ người đáp ứng yêu cầu.

Theo thống kê của Trung tâm Dịch vụ việc làm TP.HCM, trong tháng 6, doanh nghiệp cần gần 15.100 lao động kỹ thuật trực tiếp sản xuất nhưng chỉ có gần 4.200 người đăng ký tìm việc, tương đương chưa đến 28% nhu cầu tuyển dụng.

Tình trạng thiếu hụt thể hiện rõ nhất ở nhóm vận hành máy và sản xuất có đào tạo tay nghề. Các doanh nghiệp cần gần 4.400 lao động nhưng nguồn cung chỉ hơn 2.100 người. Bên cạnh đó, nhiều lĩnh vực như cơ khí, điện, điện tử, kỹ thuật nhà máy, bảo trì cũng liên tục rơi vào cảnh tuyển không đủ nhân lực.

Không chỉ các doanh nghiệp trong nội thành, nhiều doanh nghiệp tại Khu công nghiệp VSIP 1 cũng cho biết gặp khó khăn trong tuyển dụng. Không ít đơn vị treo thông báo tuyển lao động phổ thông với mức thu nhập từ 10-15 triệu đồng/tháng trong thời gian dài nhưng vẫn không có đủ ứng viên.

Ở nhóm lao động phổ thông và công việc giản đơn, nhu cầu tuyển dụng cũng vượt nguồn cung. Doanh nghiệp cần hơn 9.100 vị trí, chiếm gần 34% tổng nhu cầu tuyển dụng trong tháng, trong khi số người tìm việc chỉ khoảng 6.700 người.

Theo bà Nguyễn Văn Hạnh Thục, Giám đốc Trung tâm Dịch vụ việc làm TP.HCM, thị trường hiện nay đang thiếu lao động kỹ thuật trực tiếp sản xuất, trong khi lao động có trình độ đại học lại phải chịu áp lực cạnh tranh rất lớn để tìm được công việc phù hợp với chuyên môn.

Sự chênh lệch này cho thấy nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp đang nghiêng mạnh về lực lượng lao động có tay nghề thực tế hơn là chỉ dựa vào bằng cấp.

Cử nhân TP.HCM cạnh tranh gay gắt vì cung vượt cầu

Trái ngược với tình trạng khan hiếm lao động kỹ thuật, nhóm lao động có bằng đại học lại đang đối mặt với áp lực tìm việc ngày càng lớn.

Trong tháng 6, gần 7.000 cử nhân đăng ký tìm việc, nhưng doanh nghiệp chỉ tuyển gần 2.300 vị trí dành cho nhóm này. Điều đó đồng nghĩa nguồn cung lao động trình độ đại học cao gấp khoảng ba lần nhu cầu tuyển dụng.

Một số ngành nghề còn ghi nhận tình trạng cung vượt cầu khá rõ. Lĩnh vực kinh doanh, bán hàng có 2.469 người tìm việc trong khi nhu cầu tuyển dụng chỉ 2.198 vị trí. Ngành dịch vụ, nhà hàng và du lịch cũng có 1.205 người tìm việc nhưng doanh nghiệp chỉ tuyển 713 người.

Sau gần nửa năm tốt nghiệp ngành Kinh tế tại một trường đại học, Trần Ngọc Anh (24 tuổi, TP.HCM) vẫn chưa tìm được công việc như mong muốn. Anh cho biết đã gửi hơn 25 hồ sơ xin việc nhưng chỉ nhận được vài lời mời phỏng vấn. Có doanh nghiệp yêu cầu kinh nghiệm, có nơi số lượng ứng viên quá đông nên cơ hội cạnh tranh rất lớn.

Ngọc Anh chia sẻ trước đây từng nghĩ chỉ cần có bằng đại học sẽ dễ tìm được việc làm ổn định. Tuy nhiên, khi trực tiếp bước vào thị trường lao động, anh mới nhận ra thực tế khác khá xa kỳ vọng. Không ít bạn học cùng khóa cũng rơi vào tình trạng thất nghiệp nhiều tháng hoặc phải chấp nhận làm công việc trái ngành.

Vì sao cử nhân thất nghiệp, doanh nghiệp vẫn thiếu người?

Theo ông Đào Thanh Tuấn, Trưởng phòng Nhân sự Công ty TNHH Sản xuất Thương mại Hưng Gia Phát (TP.HCM), thực trạng hiện nay cho thấy bằng cấp cao không còn là yếu tố bảo đảm cơ hội nghề nghiệp nếu người lao động thiếu kỹ năng và chuyên môn phù hợp với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp.

Nhận định này phản ánh xu hướng tuyển dụng đang thay đổi khi nhiều doanh nghiệp ưu tiên năng lực thực hành, khả năng thích nghi và kinh nghiệm làm việc hơn là chỉ dựa vào trình độ học vấn.

Ở góc độ xã hội học, chuyên gia Đỗ Hồng Tuyên, Công ty TNHH Tư vấn Insight Sociology (TP.HCM), cho rằng nhiều năm qua vẫn tồn tại tâm lý xem đại học là con đường gần như bắt buộc để có tương lai thành công. Điều đó khiến số lượng cử nhân tăng nhanh trong khi nhu cầu tuyển dụng của thị trường không tăng tương ứng.

Theo bà Tuyên, có những ngành đào tạo số lượng sinh viên rất lớn nhưng nhu cầu sử dụng lao động thực tế lại không cao như kỳ vọng. Vì vậy, vấn đề hiện nay không đơn thuần là thiếu việc làm mà chủ yếu là sự lệch pha giữa hoạt động đào tạo và nhu cầu tuyển dụng của doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, kỳ vọng của một bộ phận lao động trẻ cũng góp phần khiến quá trình tìm việc kéo dài.

Hoàng Vinh (24 tuổi, TP.HCM) cho biết từng từ chối nhiều cơ hội việc làm vì cho rằng không đúng chuyên ngành đã học. Anh chia sẻ trước đây luôn nghĩ rằng học đại học rồi làm công việc phổ thông sẽ là điều lãng phí nên chỉ tập trung tìm những vị trí đúng chuyên môn.

Trong khi đó, Đỗ Mai Lan (23 tuổi, TP.HCM) kể từng nghỉ việc chỉ sau hai tuần vì cảm thấy công việc không mang lại cơ hội phát triển lâu dài. Theo Mai Lan, ngoài thu nhập, cô còn quan tâm đến môi trường làm việc, khả năng thăng tiến và mức độ phù hợp với sở thích cá nhân.

Theo các chuyên gia, xu hướng người trẻ coi trọng giá trị bản thân và môi trường làm việc là điều tích cực. Tuy nhiên, nếu đặt kỳ vọng quá cao ngay từ công việc đầu tiên hoặc quá cứng nhắc trong lựa chọn nghề nghiệp thì quá trình tìm việc sẽ kéo dài hơn, nhất là trong bối cảnh thị trường lao động cạnh tranh gay gắt.

Những thống kê trong tháng 6 cho thấy sự phân hóa ngày càng rõ của thị trường lao động TP.HCM. Một mặt, doanh nghiệp liên tục tăng lương, mở rộng tuyển dụng để tìm lao động kỹ thuật và lao động phổ thông nhưng vẫn không tuyển đủ người. Mặt khác, nhiều cử nhân phải cạnh tranh quyết liệt để giành số lượng vị trí tuyển dụng khá hạn chế.

Thực tế này cũng là tín hiệu để người lao động cân nhắc lại định hướng nghề nghiệp, chú trọng nhiều hơn đến kỹ năng thực hành, tay nghề và khả năng đáp ứng nhu cầu thực tế của doanh nghiệp thay vì chỉ đặt kỳ vọng vào bằng cấp. Đồng thời, đây cũng là bài toán đặt ra cho các cơ sở đào tạo trong việc điều chỉnh chương trình đào tạo gắn với nhu cầu của thị trường, góp phần thu hẹp khoảng cách giữa cung và cầu lao động.

Khi sự mất cân đối vẫn chưa được giải quyết, nghịch lý "cử nhân khó tìm việc, doanh nghiệp thiếu lao động kỹ thuật" nhiều khả năng sẽ tiếp tục diễn ra, tạo áp lực cho cả người lao động lẫn doanh nghiệp trong thời gian tới.