Lý Văn Bon: ‘Tỉ phú’ khát vọng nâng tầm cá nước ngọt trên dòng MeKong

"Canh bạc" của Bảy Bon

Dòng sông Hậu hiền hòa từ bao đời nay vẫn mải miết chở nặng phù sa bồi đắp cho dải đất chín rồng. Dòng sông mênh mông không chỉ có tôm cá thiên nhiên, mà còn có những cuộc đời gắn bó với nghiệp sông nước bằng tất cả đam mê và trí tuệ.

Ông Lý Văn Bon (Bảy Bon) – một tỉ phú trên lồng bè tại Cồn Sơn, phường Bình Thủy, TP. Cần Thơ – đã trở thành biểu tượng của sự kết hợp hoàn mỹ giữa tư duy khoa học, công nghệ số và lòng nhân hậu của người nông dân miền Tây thời đại mới.

Hành trình trở thành "vua cá thát lát" của ông Bảy Bon không trải đầy hoa hồng. Tốt nghiệp Đại học Thủy sản Nha Trang năm 1983 với nền tảng kiến thức bài bản, ông từng có một công việc ổn định tại Cà Mau rồi Hải quan TP. HCM. Tình yêu với con cá nước ngọt và sự khuyến khích từ một chuyên gia người Pháp đã thôi thúc ông thực hiện một cuộc dịch chuyển định mệnh.

Năm 2000, với số vốn 200 triệu đồng – một gia tài lớn lúc bấy giờ – ông cùng vợ và cậu con trai nhỏ khăn gói lên Cồn Sơn, Cần Thơ lập nghiệp. Những ngày đầu, ông đặt cược vào cá điêu hồng. Cơn bão sụt giá sau đó đã khiến ông nếm mùi thua lỗ nặng nề. Giữa những ngày buồn vui theo con nước, câu châm ngôn "cái khó ló cái khôn" đã trở thành động lực để ông quyết tâm chinh phục dòng sông. Năm 2012, sau khi dày công nghiên cứu và học hỏi, ông quyết định thực hiện một bước ngoặt lịch sử: Chuyển sang nuôi cá thát lát cườm – loại đặc sản có giá trị kinh tế cao nhưng đòi hỏi kỹ thuật vô cùng khắt khe.

Ông Bảy Bon có cơ duyên gặp được những nhà khoa học nước ngoài chuyên ngành thủy sản mà Đại học Cần Thơ thỉnh giảng. Những tình cảm gắn bó, những buổi trao đổi, hiểu biết và tương tác về thủy sản nước ngọt với các nhà khoa học này là nguồn động viên lớn khiến ông Bảy Bon quyết định an cư lập nghiệp ở Cồn Sơn cho đến hôm nay.

Số hóa lồng bè và tư duy chuỗi giá trị khép kín

Với tư duy của một người được đào tạo chính quy, ông Bảy Bon hiểu rằng nếu chỉ nuôi và bán cá thô cho thương lái, người nông dân sẽ mãi ở thế yếu. Năm 2013, ông đầu tư cơ sở chế biến sản phẩm ngay tại Cồn Sơn. Các sản phẩm của cơ sở Thát lát Bảy Bon rất đa dạng, chất lượng tốt, đạt tiêu chuẩn HACCP. Ông còn chuẩn bị hồ sơ để Sở KH&CN Cần Thơ xem xét cấp chỉ dẫn địa lý, giúp hàng hóa do cơ sở sản xuất có thể đi xa hơn.

Cơ ngơi của ông Bảy Bon ngày nay đã lên đến 30 lồng bè. Toàn bộ quy trình nuôi đều đạt tiêu chuẩn VietGAP, đảm bảo các yêu cầu khắt khe nhất về an toàn vệ sinh thực phẩm. Hằng năm, hệ thống lồng bè này cung ứng ra thị trường khoảng 600-1.000 tấn cá thát lát nguyên liệu.

Cơ sở chế biến rộng 220m2 của ông đã trở thành một mắt xích hiện đại trong chuỗi cung ứng số. Ông Bảy Bon ứng dụng công nghệ trong khâu bảo quản và chế biến sâu để làm chả cá thát lát, thát lát rút xương, cá thát lát muối sả ớt... Mỗi năm, cơ sở này cung cấp từ 300 đến 350 tấn thành phẩm cho các đại lý, nhà hàng lớn từ Nam ra Bắc. Việc quản lý quy trình khép kín từ con giống, nguồn thức ăn đến khâu đóng gói không chỉ tăng lợi nhuận mà còn giúp ông xây dựng lòng tin tuyệt đối với người tiêu dùng qua hệ thống truy xuất nguồn gốc hiện đại.

Thủ lĩnh của HTX du lịch nông nghiệp Cồn Sơn

Ông Bảy Bon hóa ra còn là một người làm du lịch có tầm nhìn. Năm 2017, nhận thấy vẻ đẹp hữu tình của dòng sông Hậu và sự độc đáo của các loại cá quý, ông mở cửa đón khách tham quan lồng bè. Đến nay, lượng khách đến với bè cá Bảy Bon đạt con số ấn tượng: hơn 36.500 lượt mỗi năm. Sản phẩm du lịch Cồn Sơn và Làng bè Bảy Bon được du khách biết đến phần lớn nhờ trang web du lịch Cồn Sơn do ông và HTX thiết kế, vận hành. Số hóa du lịch từ thương hiệu đến sản phẩm giúp cho du khách đến du lịch Cồn Sơn ngày một đông hơn, hiệu quả kinh tế khởi sắc theo thời gian.

Đến Cồn Sơn, du khách được chiêm ngưỡng bộ sưu tập cá hiếm của vùng Mekong: cá hô nặng hàng chục ký, cá koi, cá chép phụng, cá chạch lấu, cá nanh heo đặc sản... Mô hình kết hợp "Nuôi trồng - Chế biến - Du lịch" mang về cho gia đình ông lợi nhuận ròng lên tới 4-6 tỉ đồng mỗi năm.

Quan trọng hơn, Bảy Bon không làm giàu một mình. Ông là linh hồn của Tổ hợp tác nuôi cá bè kết hợp du lịch tại Cồn Sơn. Kể từ khi thành lập vào năm 2017, các thành viên trong tổ đã thấy lợi nhuận tăng gấp 2, thậm chí 3 lần. Cùng với HTX Du lịch Nông nghiệp Cồn Sơn, ông Bảy Bon đã biến Cồn Sơn từ một vùng đất thuần nông trở thành điểm sáng trên bản đồ du lịch Cần Thơ.

Trái tim nhân hậu và tinh thần trách nhiệm với cộng đồng

Dù mang danh "tỉ phú", nhưng ở ông Bảy Bon vẫn vẹn nguyên bản chất cần cù, hào sảng của người nông dân miền Tây. Ông đang tạo việc làm ổn định cho gần 20 lao động địa phương với mức thu nhập 7-8 triệu đồng/tháng. Nhiều công nhân đã gắn bó với cơ sở sản xuất của ông suốt 5-10 năm qua, coi nơi đây như ngôi nhà thứ hai bởi sự đối đãi tử tế và ấm áp. Ngoài ra, ông còn hướng nghiệp, tạo việc làm cho hơn 100 hướng dẫn viên du lịch.

Mỗi năm, ông Bảy Bon trích 60 -70 triệu đồng tặng quà cho người nghèo, học sinh hiếu học. Trong những ngày đại dịch COVID-19 căng thẳng, ông không chỉ tham gia tổ COVID cộng đồng mà còn đóng góp gần 140 triệu đồng để chăm lo cho những hoàn cảnh khó khăn. Việc bảo bọc công nhân trong mùa đại dịch, xuất cá bè hỗ trợ cộng đồng để bà con có thực phẩm trong khi dịch bệnh... là những nghĩa cử cao đẹp được bà con quanh vùng hết sức quý mến.

Tỉ phú làm giàu từ sông nước cũng không quên bảo vệ cả dòng sông. Khu vực xung quanh bè cá của ông đã trở thành "khu bảo tồn tự nhiên" cho cá tra, cá mè vinh, cá hú, cá basa... Ông tự nguyện nuôi dưỡng và bảo vệ đàn cá thiên nhiên này như một cách để trả ơn dòng sông Hậu đã cưu mang đời ông, góp phần bảo tồn nguồn lợi thủy sản cho thế hệ mai sau.

Những nỗ lực không ngừng nghỉ của ông Lý Văn Bon đã được ghi nhận bằng hàng loạt danh hiệu:

● Nông dân Việt Nam xuất sắc năm 2021.

● Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ năm 2020 và năm 2023.

● Điển hình tiên tiến toàn quốc năm 2023.

Nhưng với ông, danh hiệu lớn nhất là sự tin yêu của bà con xã viên và niềm hạnh phúc khi thấy con cá thát lát quê hương vươn xa trên thị trường quốc tế. Ông không ngừng nghiên cứu nhân giống các loại cá đặc sản của sông Mekong để đa dạng hóa sản phẩm và bảo tồn đa dạng sinh học.

Chủ tịch Hội Nông dân TP.Cần Thơ Nguyễn Văn Sử cho rằng: "Ông Bảy Bon không chỉ nuôi cá để làm giàu, mà còn nuôi dưỡng một khát vọng về một nền nông nghiệp hiện đại, bền vững và nhân văn”.