Mân Thái: Giữ lại một bãi biển đẹp dưới chân núi Sơn Trà
Chiều hôm đó, như thường lệ, vào khoảng hơn 5 giờ, khi mặt trời còn gay gắt nốt những ngọn lửa cuối cùng đổ xuống mặt biển xanh trước khi chịu tắt lịm, chúng tôi dắt díu nhau ra bãi tắm Mân Thái để vùi cát và nghịch sóng…
Mẹ và dì tôi ngao ngán nhìn trảng cát định ngồi, tràn ngập rác rến lổn nhổn khiếp hãi mà sóng biển cuốn lên.
Tôi chạy lại, cúi xuống nhặt rác quanh chỗ mẹ và dì muốn ngồi ủ cát, rồi vứt tạm lên chỗ xa hơn chút, định bụng lát nữa sẽ vác rác lên bỏ vào thùng rác công cộng, thì nghe tiếng một người đàn ông gần đó, giọng có vẻ bực bội:
- "Trời, bỏ rác đó thì đến tối sóng lên lại lôi xuống biển, mất công"!
- "Tôi bỏ tạm đó rồi tranh thủ dọn rác chỗ này cho nhanh, để hai bà có chỗ sạch sẽ mà vùi người trong cát".
- "Cứ bỏ rác vào đống kia, người đàn ông vung tay chỉ, rồi sáng mai công nhân môi trường sẽ đến hốt đi".
- "Công nhân môi trường lương 5 triệu một tháng, thấp quá! Có khi mấy ngày họ mới tới dọn một lần ấy chứ", dì tôi lẩm bẩm.
- "Các ông có cả ngàn tỉ từ đất mà không nỡ bỏ ra vài tỉ làm sạch bãi biển. Thật là cạn lời"! Người đàn ông làu bàu nói, đầu hất về phía xa. Tôi đồ rằng, anh ta có ý nói về những ông chủ dự án bất động sản đang phân lô, bán nền ở những không gian có cảnh đẹp nhất Đà Nẵng.
Tôi hì hụi giúp mẹ và dì đào cát, rồi vùi một phần thân dưới của hai người đàn bà là cựu giáo chức đã đến hồi đau nhức xương trong cát. Nghe người ta đồn, những người già mắc chứng đau nhức xương khớp, chỉ cần hằng ngày ra vùi người trong cát chừng nửa tiếng, rồi tắm biển nửa tiếng nữa là xương khớp khỏe khoắn trở lại, hết đau nhức liền. Do đó tôi mới tổ chức cho 4 người trong gia đình chuyến đi tới Đà Nẵng cả tháng, để mẹ và dì tôi có cơ hội được nước biển và cát chữa lành, và để em gái tôi có thêm cảm hứng vẽ vời đám tranh pháo của nó. Thật biết ơn Mẹ Thiên nhiên, trao tặng con người biết bao lợi lạc.
Ấy vậy mà con người vẫn vô tâm xả rác ra biển, và sóng đang mang trả lại những rác rến cho con người, phơi bày ê chề trên bãi cát này đây. Tôi lặng lẽ cùng người đàn ông vừa lẩm bẩm con số kinh khủng hàng ngàn tỷ kia, tiếp tục nhặt rác trên bãi biển Mân Thái, gom lại một đống to lù gần bờ kè, hy vọng ngày mai sẽ có người bên môi trường đến dọn đi. Hai chúng tôi làm mãi không xuể. Người đàn ông bèn gọi đứa con trai nhỏ, chừng 12 tuổi lại gần và khuyến khích con cùng gom rác với mình. Cậu bé cúi nhặt rác, rồi nhảy chân sáo chạy lại chỗ đống rác to, vứt vào đó và quay ra mép nước tiếp tục nhặt rác. Tôi hỏi thì được biết hai bố con họ là người ở làng chài cổ Mân Thái này, ngày nào cũng tắm biển vào buổi chiều. Anh cằn nhằn, rằng nếu mỗi người chịu nhặt vài mảnh rác thì biển sạch trơn, có gì khó đâu mà chẳng ai chịu làm. Nghe anh nói thế, tôi ngẩng nhìn, thấy trước mặt tôi có người phụ nữ khác, ngồi giữa đống rác xung quanh, nhưng cứ im lặng nhìn ra biển, không làm gì cả.
Ừ, nếu người ta nghĩ đó không phải là việc của họ, và họ có thể ngồi bình an giữa đống rác mà chẳng động tâm, thì ta chẳng thể trách họ được. Tôi cứ thế lúi húi nhặt rác bên cạnh người phụ nữ ấy, gắng không động chạm đến cô ta. Miễn cô ấy không ngăn cản tôi, bởi rất có thể, trong đầu cô ấy đang lởn vởn ý nghĩ khó chịu, rằng cô ấy đang muốn thiền, mà tôi lại tới sát bên, có thể ảnh hưởng tới khoảng không tĩnh lặng mà cô ấy muốn có. Vả chăng, ý nghĩ của người khác sẽ chẳng bao giờ giống của ta, nên chớ kỳ vọng sự đồng thuận từ bên ngoài. Dẫu sao, trong cả hàng trăm người đang tắm và tận hưởng bãi biển tuyệt đẹp trong buổi chiều này, có 3 người đang nhặt rác thì cũng còn hơn không có ai xắn tay làm việc ấy. Tôi gắng chặn những gam buồn đang dâng lên trong lòng để tập trung nhặt rác cho thật nhanh.
Biển hôm ấy thật êm đềm, sóng nhẹ như ru ta vào cõi mộng. Tôi thấy 3 người phụ nữ, mặc áo phao trông như băng đạn quấn quanh ngực, đang dang tay chân nổi lềnh phềnh trên mặt nước. Họ nằm yên lặng, không quẫy đạp gì cả, khi sóng biển dâng lên, đẩy họ lên cao rồi lại kéo họ xuống ở đuôi sóng, như đưa nôi nhẹ ru những đứa trẻ.
Tôi thích quá lại gần hỏi han, thì được một chị khuyên, nên mua một áo phao hình băng đạn, dùng cho thoải mái, không phải lo ngại gì đến việc nhỡ đâu trôi ra xa.
Người không biết bơi như tôi sẽ cảm thấy an toàn hơn khi có phao. Chỉ 80 ngàn đồng một chiếc phao như thế, nghĩa là khoảng 3 đô-la mà thôi. Tôi quyết định sẽ nhờ mẹ đi chợ Mai, mua 1 áo phao và 1 mũ bơi, để được hưởng cái thú nằm trên sóng bồng bềnh. Và quả nhiên, khi có áo phao, thì trong vòng hai ngày, tôi đã có thể nằm trên sóng, mở mắt ngắm trời xanh bao la, ngắm trăng non mọc sớm trên bãi biển cuối chiều, hưởng thụ đến tận cùng nỗi sung sướng nhẹ bẫng như một bọt sóng nổi trôi cùng nhịp điệu dịu dàng của biển.
Tôi cũng có thể lật mình lại, bơi tung tăng như một chú sứa non vô tư và tin yêu vô điều kiện tất cả đời sống này, tất cả những gì đến với mình. Nếu như có thể, tôi chọn được tan ra như một hạt muối trắng muốt ném xuống nước nơi đây. Một kết thúc đẹp cho bất cứ cuộc đời nào, và chẳng ai biết, chẳng ai hay, tĩnh lặng tan vào nước thế thôi. Tôi lặng lẽ nằm đó, trôi vào thinh không, để mặc rác rến tinh thần cũng tan vào thinh không.
Không biết nằm trôi trên mặt nước bao lâu thì sóng trả tôi lại bờ cát. Mông tôi chạm cát và rác vụn lại lều quều bám lấy tôi. Tôi vùng dậy trên cát, hoảng hồn nghĩ rằng có lẽ biển cũng nghĩ tôi là rác nên đẩy trả lại bãi cát này chăng. Lụi hụi cắm cúi nhặt thêm đám rác nữa gom vào thùng rác trên vỉa hè đường bao biển, trong đầu tôi lại vang lên tiếng lầm bầm của người đàn ông nhặt rác khi nãy “cả ngàn tỉ”… Tôi chợt mỉm cười, có khi, những kẻ sở hữu cả ngàn tỷ ấy, giờ này vẫn đang đau đầu tính toán thiệt hơn, lỗ, lãi với đời, không thể chiết ra được một giờ đồng hồ trong ngày để tới với bãi biển Mân Thái, nằm trên sóng đưa nôi và tận hưởng nỗi đời thong dong sung sướng nhường ấy, như tôi.
Mấy hôm trước, khi biết chúng tôi đang ở Đà Nẵng, bị thuyết phục bởi tôm cá tươi rói, bởi những hoàng hôn trên bãi biển Mân Thái đẹp như mộng, cậu và mợ tôi đã đáp chuyến bay từ ngoài Bắc vào miền Trung, tới tận nơi chúng tôi ở để thăm nom, xem thực hư cảnh sống như tiên mà chúng tôi kể. Cậu và mợ đi xem xét từng phòng, đánh giá tiện nghi căn hộ mini mà chúng tôi đang ở, rồi qua ánh mắt chợt đăm chiêu của mợ, tôi biết mợ đang tính ra ngân lượng thực giá tòa nhà Thi nhân các này.
Cậu tôi, vốn là Giám đốc sở kế hoạch - đầu tư tỉnh Hưng Yên, đã nghỉ hưu từ đầu năm 2026. Còn mợ tôi, là nàng dâu biết kiếm tiền giỏi nhất trong gia đình chúng tôi, vốn chỉ toàn nhà giáo, bộ đội và công an. Mợ biết buôn bán, đầu tư bất động sản, trường học… Nhìn gì cũng ra tiền, ra vàng. Dù đã nghỉ hưu tới nay chừng 3 năm, nhưng mợ chẳng bao giờ cho đầu óc nghỉ. Nhiều tài sản nhất trong dòng họ, khi mẹ và dì tôi theo chị em tôi vào Đà Nẵng nghỉ chơi 1 tháng, cậu mợ cũng tài trợ cho mẹ và dì 10 triệu đồng để chi tiêu.
Hôm ấy, khi mẹ và dì mời cậu mợ ở lại ăn tối với chúng tôi, cậu mợ từ chối vì đã có người chiêu đãi rồi. Không đi ăn thì phí lắm. Bữa ăn ấy có cua huỳnh đế, tôm tít loại 1, hàu và vài loại hải sản đắt nhất trên thị trường… Nghe cậu tôi liệt kê các món ngon, mợ tôi lắc đầu, nói với tôi: “Các ông ấy nhậu rồi uống rượu thì còn ăn được hải sản, còn mợ đi theo cậu chỉ ngồi ngắm cỗ thôi, không ăn được!”.
Tôi nghe mà ngao ngán cùng mợ, mợ tôi bằng tuổi tôi, sinh năm 1972, nhưng mợ nhiều bệnh, ăn uống phải kiêng khem từng chút một. “Người giàu cũng khóc” là vì thế. Phải chăng ông trời không cho ai tất cả mọi thứ bao giờ?
Tôi tự hỏi, nếu tôi là mợ, thì tôi sẽ tiếp tục sống thế nào? Liệu tôi sẽ vẫn nhìn mọi thứ ra tiền bởi thói quen khó bỏ? Bởi sự khó chịu và thấy vô nghĩa khi một ngày tài khoản của mình không được bơm thêm tiền, tài sản của mình không lên giá? Liệu tôi có ép các con tôi phải tiếp tục kiếm tiền giống như tôi?
Hoặc tôi sẽ dùng số tiền mình không tiêu hết, để thành lập một nhóm “Người hùng xanh”, hằng ngày hăng hái làm sạch môi trường biển Mân Thái, gìn giữ nếp văn hóa làng chài cổ đã có tuổi đời hơn 300 năm. Tôi sẽ mời bạn hữu cả thế giới tới Mân Thái này, để tận hưởng và tôn vinh “Một mảnh thiên đường” như cách mà “Người hùng xanh” Petri Kotaviita gọi khung cảnh bãi biển Mân Thái dưới chân núi Sơn Trà này.
Tôi lại đang mơ mộng đó chăng? Hay là tôi đã tìm ra nguyện ước mới của đời mình?