MARS 3 lộ diện: Pháo phản lực châu Âu muốn vượt khỏi cái bóng HIMARS

Theo Militarnyi, MARS 3 được KNDS giới thiệu như một hệ thống pháo phản lực “đa miền”, tức không bị giới hạn trong vai trò pháo binh truyền thống. Thay vì chỉ bắn rocket vào mục tiêu mặt đất, bệ phóng này có thể mang nhiều loại đạn khác nhau, từ rocket dẫn đường tầm ngắn, đạn tấn công tầm trung, tên lửa tầm xa cho đến vũ khí có khả năng đánh mục tiêu trên biển.

Bộ Quốc phòng Đức đang chuẩn bị một thỏa thuận khung quy mô lớn để mua khoảng 500 hệ thống tên lửa MARS 3. Dự án dự kiến được trình Quốc hội Đức xem xét trong nửa cuối năm 2026. Theo kế hoạch, một nửa số hệ thống sẽ được trang bị cho Lục quân Đức, trong khi phần còn lại dành để cung cấp cho các nước đồng minh.

Bệ phóng mở cho chiến trường hiện đại

MARS 3 do KNDS Deutschland phát triển, được giới thiệu là hệ thống sản xuất và kiểm soát tại châu Âu. Điểm này rất quan trọng khi NATO muốn giảm phụ thuộc vào một nguồn cung duy nhất, đặc biệt với đạn tầm xa có chi phí cao và chịu nhiều ràng buộc xuất khẩu. Thay vì khóa người dùng vào một hệ đạn cố định, MARS 3 được thiết kế như nền tảng mở, có thể tích hợp nhiều loại rocket và tên lửa khác nhau.

Hệ thống này được phát triển từ nền tảng EuroPULS, có nguồn gốc từ PULS của Israel, nhưng được KNDS châu Âu hóa sâu hơn. Trọng tâm không chỉ nằm ở bệ phóng, mà còn ở hệ thống điều khiển hỏa lực mở, khả năng kết nối với mạng chỉ huy NATO và tích hợp với các hệ thống pháo binh châu Âu như RCH 155 hay Panzerhaubitze 2000.

Một ưu điểm lớn của MARS 3 là khả năng lắp trên nhiều khung gầm bánh lốp hoặc bánh xích. Phiên bản trưng bày dùng xe tải Iveco Trakker 8x8, nặng dưới 40 tấn, động cơ 540 mã lực, tốc độ tối đa khoảng 90km/h và kíp vận hành 2 - 3 người. Cách thiết kế này giúp các nước dễ tận dụng hạ tầng sẵn có, đồng thời giảm áp lực bảo dưỡng, huấn luyện và hậu cần.

Từ rocket 300 km đến tên lửa chống hạm NSM

MARS 3 sử dụng cụm phóng hai pod ở phía sau, cho phép mang nhiều loại đạn tùy nhiệm vụ. Hệ thống có thể bắn rocket dẫn đường Accular 122 mm với tầm khoảng 35 km, Accular 160 mm khoảng 40 km, rocket EXTRA khoảng 150 km và tên lửa Predator Hawk với tầm tối đa khoảng 300 km. Nhờ đó, MARS 3 có thể tấn công nhiều mục tiêu quan trọng như sở chỉ huy, trận địa phòng không, kho hậu cần hoặc khu vực tập kết lực lượng.

Điểm nổi bật tại Eurosatory là khả năng tích hợp tên lửa chống hạm Naval Strike Missile (NSM) do Kongsberg của Na Uy phát triển. NSM được thiết kế để tiêu diệt tàu mặt nước bằng đường bay thấp, khả năng bám địa hình, tín hiệu radar thấp và đầu tự dẫn hồng ngoại ảnh ở giai đoạn cuối. Khi đặt trên bệ phóng cơ động như MARS 3, loại tên lửa này giúp pháo phản lực mở rộng vai trò sang phòng thủ bờ biển và kiểm soát vùng biển ven bờ.

Sự kết hợp giữa MARS 3 và NSM có thể thay đổi cách các nước xây dựng lực lượng chống hạm. Thay vì chỉ dựa vào tàu chiến, máy bay hoặc bệ phóng cố định, lực lượng mặt đất có thể triển khai bệ phóng ở nhiều vị trí, khai hỏa rồi nhanh chóng rời trận địa. Chiến thuật “bắn rồi chạy” giúp hệ thống khó bị phát hiện và tiêu diệt hơn trước UAV trinh sát, radar phản pháo hay đòn tấn công chính xác tầm xa.

KNDS cũng nhấn mạnh khả năng tự động hóa của MARS 3, từ tiếp nhận nhiệm vụ, ngắm bắn đến rút khỏi vị trí sau khi khai hỏa. Trong chiến tranh hiện đại, thời gian sống sót của một bệ phóng có thể chỉ tính bằng phút. Vì vậy, độ cơ động, khả năng phân tán và tốc độ xử lí hỏa lực là yếu tố then chốt giúp MARS 3 tồn tại trước đòn phản kích.

Tham vọng tự chủ hỏa lực tầm xa của châu Âu

MARS 3 xuất hiện trong bối cảnh châu Âu đang tăng mạnh nhu cầu về hỏa lực chính xác tầm xa. Chiến sự Ukraine cho thấy pháo binh hiện đại không chỉ yểm trợ tiền tuyến, mà còn có thể đánh sâu vào sở chỉ huy, kho đạn và tuyến hậu cần của đối phương. Tuy nhiên, các hệ thống như HIMARS do Mỹ sản xuất vẫn đi kèm ràng buộc về nguồn đạn, chuyển giao và chính sách sử dụng. Vì vậy, nhiều nước châu Âu muốn có một lựa chọn riêng, vừa tương thích NATO, vừa tăng quyền tự chủ công nghiệp quốc phòng.

MARS 3 không nhằm thay thế trực tiếp HIMARS, mà tạo khác biệt bằng triết lí nền tảng mở. Hệ thống có thể tích hợp nhiều loại vũ khí, từ rocket dẫn đường, đạn rải mìn chống tăng, đạn bay lảng vảng (UAV cảm tử) đến tên lửa hành trình hoặc tên lửa chống hạm. Nhờ đó, một bệ phóng có thể đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ, từ phòng thủ lãnh thổ, bảo vệ bờ biển đến đánh chặn lực lượng đối phương từ xa.

Khả năng phóng NSM cũng giúp MARS 3 trở thành cầu nối giữa lục quân và hải quân. Trong các khu vực như Baltic, Bắc Hải hoặc vùng biển hẹp quanh châu Âu, một đơn vị pháo phản lực cơ động có thể tạo vùng chống tiếp cận, buộc tàu đối phương phải giữ khoảng cách. Nếu được kết nối với radar, UAV, máy bay tuần thám hoặc mạng trinh sát đồng minh, MARS 3 có thể trở thành công cụ răn đe đáng kể.

Dù vậy, tham vọng này vẫn đi kèm thách thức. Việc tích hợp nhiều loại đạn từ nhiều nhà sản xuất đòi hỏi hệ thống điều khiển hỏa lực, dữ liệu mục tiêu, chứng nhận an toàn và hậu cần phải rất chặt chẽ. Một nền tảng mở chỉ phát huy hiệu quả nếu có đủ đạn, giá thành hợp lí và chuỗi cung ứng ổn định.

Nga bàn giao ‘đối thủ HIMARS’ cho quân đội, nhưng chiến trường vẫn vắng bóng?

Đối thủ đáng gờm thách thức vị thế của HIMARS lộ diện

Vì sao kiểu pháo phản lực HIMARS đang dần thống trị thị trường vũ khí?