Mất bàng quang vì ung thư, bệnh nhân vẫn có thể ‘đi tiểu như thường’
Sau khi cắt bàng quang vì ung thư, bệnh nhân vẫn có cơ hội duy trì khả năng tiểu tiện tự chủ nhờ kĩ thuật tái tạo bàng quang bằng robot.
Cắt bàng quang tận gốc là một trong những đại phẫu phức tạp nhất trong điều trị ung thư bàng quang xâm lấn cơ. Không chỉ loại bỏ cơ quan mang bệnh, bác sĩ còn phải tái tạo đường tiết niệu để duy trì chức năng sau mổ.
Với sự hỗ trợ của robot, kĩ thuật tạo hình bàng quang mới bằng ruột ngay trong cơ thể đang mở ra cơ hội giúp những bệnh nhân phù hợp duy trì khả năng tiểu tiện tự chủ và cải thiện chất lượng sống.
Cắt bàng quang vì ung thư, thách thức không dừng ở việc lấy khối u
Ung thư bàng quang không còn là căn bệnh hiếm gặp. Theo số liệu GLOBOCAN 2022, thế giới ghi nhận hơn 614.000 ca mắc mới mỗi năm, đưa ung thư bàng quang vào nhóm những bệnh ung thư phổ biến. Nam giới chiếm khoảng 75% gánh nặng bệnh tật. Tại Việt Nam, mỗi năm cũng có hàng nghìn bệnh nhân được chẩn đoán mắc căn bệnh này.
Khi ung thư đã xâm lấn lớp cơ của bàng quang, cắt bàng quang tận gốc có thể trở thành một phần quan trọng trong điều trị. Tuy nhiên, đây là cuộc phẫu thuật đặc biệt nặng nề bởi sau khi loại bỏ bàng quang, bác sĩ phải tạo ra một đường thoát nước tiểu mới.
Theo TS.BS Đỗ Lệnh Hùng, Trưởng khoa Phẫu thuật tạo hình Niệu đạo, Bệnh viện Bình Dân (TP.HCM), đây chính là một trong những thách thức lớn của phẫu thuật. Mục tiêu không chỉ là kiểm soát bệnh ung thư mà còn phải tính đến việc tái tạo đường tiết niệu phù hợp, giúp người bệnh có thể thích nghi với cuộc sống sau đại phẫu.
Trước đây, những ca cắt bàng quang chủ yếu được thực hiện bằng phương pháp mổ mở. Người bệnh có thể phải đối mặt với đường mổ lớn, nguy cơ mất máu và thời gian hồi phục kéo dài. Sự phát triển của phẫu thuật robot đã tạo thêm một hướng tiếp cận mới cho những ca mổ phức tạp này.
Robot mở đường cho cuộc tái tạo bàng quang ngay trong cơ thể
Phẫu thuật robot cắt bàng quang tận gốc được triển khai trên thế giới từ năm 2003. Với khả năng khuếch đại hình ảnh và điều khiển dụng cụ phẫu thuật linh hoạt, hệ thống robot hỗ trợ bác sĩ thao tác chính xác trong những không gian giải phẫu khó tiếp cận.
Tại Việt Nam, Bệnh viện Bình Dân bắt đầu triển khai phẫu thuật robot cắt bàng quang tận gốc từ cuối năm 2016 và đến nay đã thực hiện 582 trường hợp. Điểm đáng chú ý là robot không chỉ hỗ trợ bác sĩ loại bỏ bàng quang mà còn giúp thực hiện những thao tác tái tạo đường tiết niệu phức tạp.
TS.BS Đỗ Lệnh Hùng cho biết, trong 582 trường hợp, có 119 bệnh nhân, tương đương hơn 20%, được tạo hình bàng quang mới bằng đoạn ruột ngay trong cơ thể. Đoạn ruột được sử dụng để tạo thành một “bàng quang mới”, sau đó nối với niệu đạo. Ở những bệnh nhân phù hợp, phương pháp này giúp duy trì khả năng tiểu tiện tự chủ, qua đó hướng tới chất lượng sống tốt hơn sau phẫu thuật.
Đây cũng là lí do cụm từ “mất bàng quang nhưng vẫn có cơ hội đi tiểu như bình thường” có ý nghĩa đặc biệt với người bệnh. Điều được tái tạo không phải là bàng quang nguyên bản mà là một cấu trúc mới được tạo từ ruột để đảm nhiệm chức năng chứa nước tiểu.
Một ca mổ kéo dài hàng giờ để đổi lấy chất lượng sống
Đằng sau kết quả ấy là một quy trình phẫu thuật đòi hỏi độ chính xác rất cao. Bác sĩ phải thao tác qua 6 cổng trocar, đồng thời thực hiện nhiều công đoạn, từ di động đại tràng, lấy đoạn ruột tạo hình bàng quang đến khâu nối giữa bàng quang mới và niệu đạo.
Với nhóm bệnh nhân được tạo hình bàng quang bằng ruột, thời gian phẫu thuật trung bình lên tới 6 giờ đồng hồ. Dù cuộc mổ kéo dài, lợi ích mà phương pháp mang lại nằm ở giai đoạn sau phẫu thuật, khi người bệnh có thêm cơ hội duy trì chức năng tiểu tiện thay vì phải lựa chọn những hình thức chuyển lưu nước tiểu khác.
TS.BS Đỗ Lệnh Hùng nhấn mạnh rằng trong phẫu thuật tái tạo đường tiết niệu, thành công không chỉ được đánh giá bằng việc ca mổ hoàn thành. Khả năng phục hồi chức năng và chất lượng sống về lâu dài cũng là những yếu tố cần được đặt lên hàng đầu. Vì vậy, việc lựa chọn kĩ thuật tái tạo phải dựa trên tình trạng bệnh, đặc điểm người bệnh và khả năng đáp ứng sau phẫu thuật.
Một tín hiệu tích cực là thời gian nằm viện trung bình của toàn bộ chuỗi ca chỉ khoảng 9 ngày. Con số này tương đồng với các trung tâm phẫu thuật hàng đầu thế giới đã làm chủ kĩ thuật tạo hình bàng quang nội cơ thể.
Có thể thấy, sau một thập kỉ, với 582 ca cắt bàng quang tận gốc bằng robot, kĩ thuật này cho thấy đã từng bước được làm chủ tại Việt Nam. Đây không chỉ là câu chuyện về một thiết bị hiện đại mà còn phản ánh quá trình tích lũy kinh nghiệm của đội ngũ phẫu thuật trong những ca bệnh có độ khó cao.
Dẫu vậy, phẫu thuật robot vẫn cần tiếp tục được đánh giá bằng những nghiên cứu có thời gian theo dõi dài hơn để xác định đầy đủ kết quả về mặt ung thư học và chức năng. Tối ưu thời gian phẫu thuật, hoàn thiện kĩ thuật và mở rộng chỉ định cho những bệnh nhân phù hợp cũng là những hướng phát triển tiếp theo.
Với bệnh nhân ung thư bàng quang, ý nghĩa lớn nhất của tiến bộ này có lẽ không nằm ở những cánh tay robot trong phòng mổ mà ở cuộc sống phía sau ca mổ. Khi bàng quang phải được cắt bỏ, việc có thể tái tạo một bàng quang mới từ ruột và nối với niệu đạo mở ra cơ hội để một số bệnh nhân duy trì khả năng tiểu tiện tự chủ, giảm nỗi lo phải sống phụ thuộc vào túi chứa nước tiểu.
