Mất cả gia tài trong nháy mắt, giải pháp nào chống tội phạm mạng?
Tội phạm trong lĩnh vực công nghệ cao có xu hướng giảm (11,53%), nhưng tính chất, mức độ nguy hiểm phức tạp, tinh vi và thiệt hại vẫn lớn.
Thảo luận tại Quốc hội ngay 9.12, các đại biểu quốc hội cho rằng tội phạm sử dụng công nghệ cao diễn biến phức tạp.
Theo Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang, số vụ phạm tội trong lĩnh vực công nghệ thông tin, viễn thông ít hơn 11,53% so với cùng kỳ năm 2024.
Chính phủ cũng đã xây dựng mô hình liên ngành phòng chống lừa đảo trực tuyến; tổng rà soát, làm sạch thuê bao di động, tài khoản ngân hàng; dịch vụ xác thực điện tử. Ngăn chặn truy cập các trang mạng, tài khoản mạng xã hội liên quan hành vi vi phạm pháp luật.
Đại biểu Nguyễn Thị Thủy (Thái Nguyên) đánh giá rất cao quan điểm chỉ đạo của Bộ Công an trong đấu tranh trấn áp tội phạm. Đó là không chỉ tập trung cho những vụ án lớn mà bất kể hành vi nào nguy hiểm cho xã hội, gây mất trật tự an toàn xã hội đều phải bị xử lý nghiêm.
Điều này được thể hiện qua việc khởi tố nhanh chóng nhiều vụ côn đồ, bạo lực gây bức xúc dư luận như vụ hành hung shipper giao hàng tại Hà Nội, hoặc vụ đánh tài xế và bắt quỳ giữa đường ở Nghệ An...
Tuy vậy, theo bà Thuỷ, một bộ phận người dân vẫn lo lắng trước tình trạng lừa đảo công nghệ cao, dụ dỗ lao động “việc nhẹ, lương cao” để đưa người qua biên giới, hay sản xuất, kinh doanh hàng giả, thực phẩm giả, thuốc giả...
Đại biểu Nguyễn Tuấn Anh (Đồng Nai) cho rằng tội phạm trên không gian mạng và sử dụng công nghệ cao rất phức tạp. Hình thức lừa đảo ngày càng tinh vi như đầu tư trực tuyến, chiếm đoạt tài sản ngân hàng, giả mạo cơ quan nhà nước...
Ngoài ra, tội phạm liên quan đến thanh thiếu niên gia tăng, xu hướng tội phạm hóa trong giới trẻ đáng báo động. Ví dụ các vụ việc bạo lực học đường, cố ý gây thương tích, đặc biệt là tình trạng bị lôi kéo tham gia đường dây lừa đảo, đánh bạc qua mạng...
Để đáp ứng yêu cầu tình hình mới, ông Tuấn Anh kiến nghị hoàn thiện pháp luật về an ninh mạng, dữ liệu cá nhân, tài sản ảo, tiền ảo… nhằm phòng ngừa và xử lý tội phạm công nghệ cao.
Cùng với đó, xây dựng lực lượng chuyên trách mạnh về nghiệp vụ và công nghệ; tăng cường đầu tư trang thiết bị hiện đại, hình thành các trung tâm phân tích dữ liệu lớn phục vụ điều tra nâng cao năng lực an ninh mạng; đào tạo nhân lực về AI.
Giải pháp nữa là chuẩn hóa các quy trình xác thực tài khoản ngân hàng, thuê bao di động, kiên quyết hạn chế tình trạng mua bán sim ẩn danh; kiểm soát dòng tiền phục vụ lừa đảo, đánh bạc trực tuyến, hoàn thiện cơ chế truy vết dòng tiền, chặn giao dịch bất thường...
ĐBQH Nguyễn Hữu Thông (Lâm Đồng) cho rằng số vụ lừa đảo qua hình thức giả mạo ngân hàng, cơ quan công an, tòa án, đầu tư tài chính hay mua bán trực tuyến vẫn diễn ra với tần suất cao. Nhiều nạn nhân mất trắng tài sản tích lũy cả đời, thậm chí rơi vào cảnh nợ nần, bế tắc.
Theo ông Thông, không ít vụ việc, nạn nhân đã kịp thời trình báo cơ quan chức năng, nhưng việc truy vết dòng tiền, xác định đối tượng cầm đầu và thu hồi tài sản vẫn gặp rất nhiều trở ngại. Lý do là các đối tượng sử dụng tài khoản ngân hàng không chính chủ, ví điện tử ảo, máy chủ đặt ở nước ngoài, hoạt động có tổ chức, xuyên quốc gia.
Theo đại biểu Thông, tình hình tội phạm trong lĩnh vực công nghệ thông tin, mạng viễn thông những năm gần đây được các ngành chức năng kiên quyết xử lý và có xu hướng giảm (11,53%), nhưng tính chất, mức độ nguy hiểm còn phức tạp, tinh vi và thiệt hại lớn.
Điển hình như vụ Phó Đức Nam, cùng đồng phạm lừa đảo đầu tư tài chính, chiếm đoạt hơn 5.000 tỉ đồng của hàng nghìn bị hại trên cả nước; vụ đường dây lừa đảo xuyên biên giới do Công an tỉnh Bắc Ninh triệt phá, các đối tượng đặt “trụ sở” tại nước ngoài chiếm đoạt gần 1.000 tỉ đồng của hơn 13.000 nạn nhân; hoặc trong vụ đường dây lừa đảo quy mô rất lớn do Công an tỉnh Thanh Hóa điều tra, các đối tượng điều hành từ nước ngoài nhưng sử dụng hàng nghìn tài khoản ngân hàng trong nước để rút tiền…
“Các vụ việc trên cho thấy tính chất đặc biệt nguy hiểm, thủ đoạn tinh vi và quy mô ngày càng lớn của tội phạm lừa đảo công nghệ cao, đồng thời cũng phản ánh những khó khăn rất lớn trong công tác phát hiện, điều tra, xử lý và thu hồi tài sản cho người bị hại”, đại biểu Nguyễn Hữu Thông nói.
ĐBQH Nguyễn Hữu Thông kiến nghị Chính phủ hoàn thiện pháp luật về phòng, chống tội phạm công nghệ cao, bảo vệ dữ liệu cá nhân, quản lý nền tảng số và trung gian thanh toán; tăng cường đầu tư nguồn lực, trang thiết bị, đào tạo chuyên sâu cho lực lượng chuyên trách; đẩy mạnh hợp tác quốc tế trong truy vết, thu hồi tài sản xuyên biên giới.
Ngoài ra, nâng cao hiệu quả tuyên truyền, trang bị kỹ năng phòng, chống lừa đảo cho người dân; siết chặt quản lý sim rác, tài khoản ngân hàng không chính chủ, thanh tra các nền tảng có nguy cơ cao phát sinh lừa đảo.
.jpg)