Mưa lũ đổ về nhiều tỉnh miền núi phía Bắc, nơi nào đang bị sạt lở nặng nhất?
Mưa lớn kéo dài từ đêm 16 đến sáng 17/7 đã gây lũ quét, ngập lụt và sạt lở đất, khiến nhiều địa phương ở các tỉnh miền núi phía Bắc chịu thiệt hại nghiêm trọng.
Lai Châu sạt lở và lũ quét nghiêm trọng
Tây Bắc Bộ đang trải qua những ngày thiên tai khốc liệt khi mưa lớn diện rộng kích hoạt các hình thái lũ quét, sạt lở đất nghiêm trọng tại Lai Châu, Sơn La và các tỉnh lân cận.
Hàng chục ngôi nhà bị cuốn trôi, giao thông huyết mạch tê liệt hoàn toàn, và hàng trăm hộ dân đang rơi vào tình cảnh cô lập. Các cơ quan chuyên môn cảnh báo kịch bản cực đoan nhất vẫn còn ở phía trước khi lượng mưa dự báo có thể vượt ngưỡng 250 mm trong 48h tới.
Đêm ngày 16 và sáng ngày 17/7, một tổ hợp hình thái thời tiết xấu bao gồm rãnh thấp có trục đi qua Bắc Bộ kết hợp với hội tụ gió trên cao đã trút xuống khu vực vùng núi phía Bắc những trận mưa như trút nước. Lượng mưa đo được trong vòng chưa đầy 12 tiếng (từ 19h ngày 16/7 đến 8h ngày 17/7) tại nhiều trạm khí tượng đã chạm ngưỡng kỉ lục.
Cụ thể, trạm Tà Mít (Lai Châu) ghi nhận lượng mưa 126.6 mm, Nậm Păm (Sơn La) đạt 224.4 mm, đặc biệt tại Chế Tạo (Lào Cai), lượng mưa đã lên tới mức cực đoan là 240 mm. Mưa lớn tập trung trong thời gian ngắn trên nền địa hình có độ dốc cao, địa chất kém ổn định sau nhiều ngày tích tụ nước đã ngay lập tức kích hoạt hình thái lũ quét và sạt lở đất.
Tại tỉnh Lai Châu, tâm điểm của đợt thiên tai lần này ghi nhận những thiệt hại nặng nề về cả tài sản lẫn hạ tầng. Cơn lũ dữ quét qua đã cuốn trôi hoàn toàn 15 ngôi nhà của người dân, biến toàn bộ tài sản tích cóp nhiều năm thành đống đổ nát ngập trong bùn đất.
Nghiêm trọng hơn, dòng nước lũ xiết đã chia cắt các lối tiếp cận duy nhất, cô lập hoàn toàn 32 hộ dân tại các vùng trũng thấp. Nhiều tài sản giá trị cao như ô tô, xe máy của người dân bị dòng nước cuốn trôi tựa như những chiếc lá khô.
Tại xã Ngọc Chiến (huyện Mường La, tỉnh Sơn La), khu vực vốn có địa hình lòng chảo phức tạp, tính đến 10h ngày 17/7, thống kê sơ bộ đã có 17 ngôi nhà bị thiệt hại nghiêm trọng.
Trong đó, 3 ngôi nhà bị đất đá bồi lấp và đổ sập hoàn toàn; 8 ngôi nhà bị sạt lở ta luy dương, ta luy âm nghiêm trọng, buộc chính quyền địa phương phải di dời khẩn cấp trong đêm; 6 ngôi nhà bị bùn đất tràn thẳng vào nhà, gây hư hỏng toàn bộ cấu trúc kiến trúc bên trong.
Hạ tầng giao thông tê liệt
Hệ quả tất yếu của mưa lớn kéo dài là sự đổ vỡ mang tính chuỗi của hệ thống hạ tầng giao thông. Tuyến giao thông huyết mạch, Quốc lộ 32, nối liền các tỉnh miền núi phía Bắc chính thức rơi vào trạng thái tê liệt hoàn toàn.
Trọng điểm nghẽn mạch nằm tại Km354, khu vực bản Che Bó (Đội 11), xã Mường Than. Tại đây, một đoạn đường dài tới 800m đã biến thành một dòng sông bùn, ngập sâu dưới làn nước lũ dữ dội trộn lẫn với hàng nghìn khối đất đá sạt lở từ các vách núi lân cận.
Việc giao thông bị cắt đứt hoàn toàn không chỉ khiến việc di chuyển của người dân dừng lại, mà còn trực tiếp cản trở công tác cứu hộ, cứu nạn.
Nước lũ tại các sông suối nhỏ vẫn tiếp tục dâng cao với tốc độ chóng mặt. Mặc dù các lực lượng chức năng tại chỗ (bao gồm công an, bộ đội biên phòng, dân quân tự vệ) đã nhanh chóng triển khai phương án ứng cứu "4 tại chỗ", tuy nhiên do địa hình bị chia cắt mạnh, công tác tiếp cận các hộ dân bị cô lập và giải phóng mặt đường đang gặp phải những thách thức vô cùng lớn. Sự an toàn của lực lượng cứu hộ cũng đang bị đe dọa bởi nguy cơ sạt lở thứ cấp.
Vùng nguy hiểm mở rộng
Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, diễn biến thời tiết trong những ngày tới không có dấu hiệu hạ nhiệt, thậm chí có xu hướng chuyển biến cực đoan hơn dưới tác động của các khối không khí biển giàu ẩm.
Khu vực vùng núi và trung du Bắc Bộ tiếp tục là tâm điểm của đợt mưa lớn lần này. Lượng mưa phổ biến được dự báo từ 50 - 100 mm, tuy nhiên tại các điểm nhớt tụ địa hình, lượng mưa cục bộ có thể vượt ngưỡng 250 mm.
Đặc biệt, các chuyên gia khí tượng đưa ra cảnh báo khẩn cấp về nguy cơ xuất hiện những trận mưa có cường độ cực lớn, vượt quá 100 mm chỉ trong vòng 3h đồng hồ. Đây là hình thái mưa rất nguy hiểm, có khả năng kích hoạt lũ quét và sạt lở đất tức thì.
Đến ngày và đêm 19/7, hình thái này giảm nhẹ nhưng vẫn ở mức nguy hiểm, lượng mưa duy trì từ 40 - 70 mm, cục bộ có nơi trên 150 mm. Cấp độ rủi ro thiên tai do mưa lớn, lốc, sét, mưa đá hiện đang được đặt ở Cấp 1.
Người dân trong vùng ảnh hưởng cần làm gì ngay lúc này
Tuyệt đối không ở lại trong các ngôi nhà đã được cảnh báo nằm trong vùng có nguy cơ sạt lở ta luy cao. Di chuyển đến các khu vực kiên cố theo hướng dẫn của chính quyền.
Khi các tuyến đường như Quốc lộ 32 bị ngập sâu, tuyệt đối không cố tình lội qua hoặc lái xe qua dòng nước lũ.
Theo dõi sát sao các bản tin dự báo thời tiết, cảnh báo lũ quét trên các phương tiện thông tin đại chúng và hệ thống loa phát thanh địa phương để có phương án xử lý kịp thời.
