Muse Spark ở đâu so với GPT-5.4, Gemini 3.1 và có giúp Meta kiếm tiền?

Gần 10 tháng sau khi bạo chi để đưa Alexandr Wang về làm trung tâm cho cuộc cải tổ AI, Meta hôm 8.4 đã ra mắt Muse Spark, mô hình AI đầu tiên từ đội ngũ Superintelligence Labs.

Trong khi OpenAI, Anthropic, Google đã dẫn đầu sự bùng nổ AI (trí tuệ nhân tạo) với mô hình AI mạnh mẽ và chatbot phổ biến cũng như các dịch vụ khác, Meta đã chi rất nhiều tiền cho AI nhưng vẫn chưa cho thấy nguồn doanh thu mới rõ ràng nào từ công nghệ này.

Tháng 6.2025, Meta đã trả 14,3 tỉ USD để sở hữu 49% cổ phần Scale AI, rồi tuyển dụng Giám đốc điều hành Alexandr Wang cùng một số kỹ sư và nhà nghiên cứu hàng đầu của công ty khởi nghiệp gán nhãn dữ liệu này. Sau đó, Meta thành lập Superintelligence Labs, đơn vị tập trung phát triển siêu trí tuệ cá nhân cho mọi người, và bạo chi để chiêu mộ hàng chục nhân tài từ các đối thủ như OpenAI, Anthropic, Apple, Google.

Hồi tháng 1, Meta thông báo có kế hoạch đầu tư từ 115 tỉ đến 135 tỉ USD trong năm nay vào chi phí vốn, gần gấp đôi so với năm 2025.

“Một năm qua, Meta không có mô hình AI mới nào được phát hành và lại có rất nhiều hoạt động tuyển dụng, cộng thêm những lo ngại về chi phí đầu tư trong năm nay. Tôi nghĩ Meta cần phải chứng minh cho các nhà đầu tư thấy rằng họ đã làm việc trên một sản phẩm có giá trị. Đó là bước đầu tiên”, nhà phân tích Malik Ahmed Khan của hãng Morningstar bình luận.

Bước thứ hai của Meta là làm cho mô hình AI hoạt động hiệu quả và tìm cách kiếm tiền từ nó, theo Malik Ahmed Khan.

Meta thay đổi chiến lược với Muse Spark

Muse Spark là mô hình AI dạng độc quyền. Đây là sự thay đổi lớn so với dòng mô hình AI trước đó mang tên Llama, vốn có mã nguồn mở. Giám đốc điều hành Mark Zuckerberg đã thay đổi chiến lược AI của Meta sau khi mô hình Llama 4 trình làng vào tháng 4.2025 gây thất vọng.

Arun Chandrasekaran, nhà phân tích tại hãng nghiên cứu thị trường Gartner, mô tả động thái này là “sự thay đổi lớn” và “báo hiệu ý định từ bỏ” thương hiệu Llama của Meta.

Học hỏi từ các phòng thí nghiệm AI tiên tiến khác, Meta đặt mục tiêu cuối cùng là cung cấp cho bên thứ ba quyền truy cập API (giao diện lập trình ứng dụng) Muse Spark và tính phí, sau giai đoạn “xem trước API riêng tư ban đầu với một số bên được chọn”.

Thế nhưng, Meta đã đi sau khá xa so với các đối thủ. OpenAI và Anthropic hiện được định giá tổng cộng vượt 1.000 tỉ USD nhờ các mô hình và dịch vụ phổ biến của họ, còn Google tích hợp Gemini vào toàn bộ hệ sinh thái ứng dụng và sản phẩm, đồng thời bán quyền truy cập thông qua đơn vị điện toán đám mây.

Để thành công, công nghệ AI của Meta phải đủ tốt để cạnh tranh với các mô hình AI hàng đầu, đồng thời mang lại cơ hội kinh doanh mới mẻ.

“Viên ngọc quý”

Andrew Boone, nhà phân tích tại tập đoàn dịch vụ tài chính Citizens, cho biết lợi thế rõ ràng của Meta là hơn 3,5 tỉ người sử dụng Facebook, Instagram và WhatsApp mỗi tháng. Cơ hội kinh doanh của Meta không liên quan đến việc cố gắng thu hút các nhà phát triển, vốn đang chủ yếu sử dụng mô hình AI của OpenAI, Anthropic, Gemini và các công ty Trung Quốc, mà là tập trung vào thị trường cốt lõi là quảng cáo.

“Đó là viên ngọc quý và là điều cần tiếp tục được cải thiện”, Andrew Boone nói.

Malik Ahmed Khan cũng đồng tình với quan điểm đó. “Tôi tin rằng đó sẽ là ứng dụng quan trọng nhất từ góc nhìn của Meta, với mục tiêu là làm cho quảng cáo hấp dẫn hơn và cải thiện khả năng nhắm mục tiêu”, ông bình luận.

Quảng cáo chiếm 98% trong tổng doanh thu 200 tỉ USD của Meta năm ngoái. Công ty mẹ Facebook đã thực hiện nhiều nỗ lực để đa dạng hóa hoạt động kinh doanh, đáng chú ý nhất là từng chi hàng chục tỉ USD để cố gắng hiện thực hóa metaverse. Thế nhưng, mô hình quảng cáo vẫn là thứ hoạt động ổn định nhất và các khoản đầu tư của Meta vào AI đã giúp cải thiện khả năng nhắm mục tiêu, cũng như cung cấp các công cụ tốt hơn cho nhà tiếp thị.

Malik Ahmed Khan cho biết khi các nhà quảng cáo thấy lợi nhuận đầu tư từ việc chi tiêu trên Meta, họ sẽ tái đầu tư số tiền đó vào nhiều quảng cáo hơn trên nền tảng này. Vì vậy, họ có thể sẵn sàng trả tiền cho các dịch vụ AI nếu đạt kết quả tốt hơn nữa.

Meta từ chối bình luận về kế hoạch API của mình.

Muse Spark đứng sau Gemini 3.1, GPT-5.4 và Claude Opus 4.6

Dựa trên các chỉ số kỹ thuật mà Meta công bố khi so sánh Muse Spark với các đối thủ, mô hình AI mới này có vẻ nổi trội trong các lĩnh vực liên quan đến xử lý hình ảnh và video, theo Doris Xin - Giám đốc điều hành công ty khởi nghiệp AI Disarray.

Đây là những yếu tố quan trọng với các nhà tiếp thị muốn tạo chiến dịch sinh động, thu hút đối tượng khách hàng vốn đã quen xem video ngắn trên Reels hoặc hình ảnh trên Facebook và Instagram.

“So với Claude và Gemini, tôi nghĩ chắc chắn Muse Spark hướng đến người tiêu dùng nhiều hơn”, Doris Xin nói.

Các đánh giá độc lập cho thấy Muse Spark gần bắt kịp mô hình AI hàng đầu của Google, OpenAI và Anthropic ở lĩnh vực ngôn ngữ và hiểu hình ảnh, nhưng vẫn tụt lại trong các mảng như lập trình và suy luận trừu tượng.

Muse Spark đồng hạng tư trong một bảng xếp hạng tổng hợp các bài kiểm tra AI của công ty Artificial Analysis, sau Google Gemini 3.1, GPT-5.4 của OpenAI và Claude Opus 4.6 của Anthropic.

“Phiên bản ban đầu này được thiết kế nhỏ gọn và nhanh, nhưng vẫn đủ khả năng suy luận các câu hỏi phức tạp trong khoa học, toán học và y tế. Đây là nền tảng mạnh mẽ và thế hệ tiếp theo đang được phát triển”, Meta cho biết trong một bài blog.

Với lần ra mắt Muse Spark, Meta cũng hé lộ rõ hơn cách kiếm tiền từ các mô hình AI, khi giới thiệu các tính năng mua sắm tích hợp trong chatbot Meta AI, cho phép người dùng truy cập trực tiếp tới sản phẩm để mua.

Nhìn chung, Meta đặt cược rằng việc ứng dụng AI vào các tác vụ cá nhân hằng ngày sẽ giúp tăng mức độ tương tác của hơn 3,5 tỉ người dùng trên các nền tảng mạng xã hội của mình, qua đó tạo lợi thế so với các đối thủ có quy mô nhỏ hơn.

Muse Spark cũng có thể hỗ trợ người dùng trong các tác vụ như ước tính lượng calo trong bữa ăn từ ảnh chụp hoặc chèn thử hình ảnh một chiếc cốc lên kệ để xem trông ra sao, theo công ty.

Một chế độ bổ sung mang tên Contemplating Mode, chạy nhiều tác tử AI cùng lúc để tăng khả năng suy luận, sẽ cho phép Muse Spark thực hiện các kiểu suy nghĩ kéo dài tương tự như Gemini Deep Think của Google và GPT Pro của OpenAI.

Meta cho biết người dùng có thể sử dụng chế độ này để lập kế hoạch du lịch gia đình hiệu quả, chẳng hạn một tác tử AI soạn lịch trình chuyến đi, trong khi tác tử AI khác tìm kiếm các hoạt động phù hợp với trẻ em.

Tham vọng của Mark Zuckerberg

Mark Zuckerberg từ lâu đã có tham vọng vượt xa lĩnh vực quảng cáo. Cách tiếp cận của tỷ phú này với Llama nhắm vào các nhà phát triển và thu hút những bộ óc xuất sắc nhất trong lĩnh vực AI sử dụng các công cụ thuộc Meta ngay cả khi không trả tiền.

Việc chuyển sang mô hình AI độc quyền khiến lời đề nghị của Meta với nhà phát triển trở nên khó khăn hơn.

Joseph Ott, Giám đốc điều hành công ty khởi nghiệp AI Samu Legal Technologies, cho biết ông không chắc mình sẽ tìm thấy giá trị của Muse Spark ở đâu.

“Lý do duy nhất tôi sử dụng Llama là vì có thể tinh chỉnh nó”, Joseph Ott thổ lộ.

Nhiều nhà phát triển hiện sử dụng mô hình AI có trọng số mở của các hãng công nghệ Trung Quốc để huấn luyện theo nhu cầu riêng. Joseph Ott cho rằng chưa rõ điều gì khiến Muse Spark nổi bật so với các lựa chọn miễn phí hoặc rẻ hơn, cũng như các mô hình AI độc quyền hàng đầu.

Ulrik Stig Hansen, đồng sáng lập công ty khởi nghiệp Encord, nói điều quan trọng là Meta phải phát triển các mô hình nền tảng AI của riêng mình để tránh bất kỳ sự phụ thuộc nào vào bên thứ ba trong tương lai. Là một trong số ít các công ty có nguồn lực cùng cơ sở hạ tầng điện toán cần thiết để tạo ra và duy trì các mô hình AI lớn, Meta muốn giữ được vị thế trong thị trường sôi động nhất hành tinh.

“Đây là câu chuyện về chủ quyền AI và việc trở thành một người chơi trong cuộc. Họ muốn được nhìn nhận như một công ty AI”, Ulrik Stig Hansen nhận xét.

Về việc Meta đầu tư lớn vào Alexandr Wang và đội ngũ Scale AI, Andrew Boone nói rằng các chỉ số mới nhất cho thấy Mark Zuckerberg đã đạt được điều mình muốn, và giờ đây “quả bóng nằm trong sân của ông”.

“Chúng tôi vừa trao cho ông một mô hình tiên tiến hàng đầu. Ông sẽ làm gì với nó?”, Andrew Boone bình luận, đề cập đến đội ngũ Meta Superintelligence Labs đứng sau Muse Spark.