Mỹ nối lại các chuyến bay sau sự cố kiểm soát không lưu, hành khách chưa hết khốn đốn
Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) đã dỡ bỏ lệnh tạm dừng khởi hành trên toàn quốc hôm 13/11, sau khi sự cố liên lạc tại các trung tâm kiểm soát không lưu gây hỗn loạn ở nhiều sân bay.
Đây là lệnh tạm dừng các chuyến bay khởi hành trên toàn quốc kéo dài nhất kể từ vụ khủng bố 11/9/2001.
Bộ trưởng Giao thông Mỹ Sean Duffy cho biết không phận nước này được mở cửa trở lại lúc 20 giờ 15 phút ngày 13/11 theo giờ miền Đông Mỹ. Tuy nhiên, ông cảnh báo các chuyến bay sẽ được phép khởi hành trở lại từng bước và các hãng hàng không cần thêm thời gian để khôi phục hoạt động bình thường.
“Quá trình này sẽ diễn ra chậm”, ông Sean Duffy nói với các phóng viên tại Nhà Trắng.
Theo dữ liệu từ FlightRadar24, hơn 6.600 chuyến bay đã bị hủy và 8.600 chuyến khác bị hoãn. Ngoài ra, 1.500 chuyến bay dự kiến vào 15/11 cũng đã bị hủy. Các chuyên gia phân tích hàng không nhận định việc đình chỉ cất cánh trên toàn quốc trong khoảng 5 giờ có thể khiến lịch bay của các hãng bị xáo trộn suốt nhiều ngày.
Sean Duffy cho biết hàng chục nghìn hành khách bị mắc kẹt tại các sân bay trên khắp nước Mỹ. Ông cùng Bộ trưởng An ninh Nội địa Markwayne Mullin đã gặp Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Phòng Bầu dục để thảo luận về sự cố.
Ông Trump nói nguyên nhân khiến toàn bộ chuyến bay tại Mỹ bị đình chỉ có thể do thiết bị lỗi thời, đồng thời loại trừ khả năng bị tấn công mạng hay do sự can thiệp của AI. Tổng thống Mỹ bác bỏ các giả thuyết về hành vi phá hoại công nghệ cao.

Sự cố mới nhất là dấu hiệu nghiêm trọng cho thấy hệ thống kiểm soát không lưu Mỹ đang chịu nhiều sức ép. Hệ thống này gặp hàng loạt vấn đề liên quan đến công nghệ, thiết bị lỗi thời, các vấn đề về liên lạc, trong khi thiếu hàng nghìn nhân viên kiểm soát không lưu.
Sean Duffy cho biết sự cố bắt đầu lúc 15 giờ 36 phút, khi các trung tâm kiểm soát không lưu ghi nhận tình trạng hoạt động thiếu ổn định ở hệ thống radar và liên lạc.
“Các bộ chuyển mạch và bộ định tuyến của chúng tôi thực sự bị quá tải dữ liệu. Chúng bắt đầu cung cấp dữ liệu không nhất quán, vì vậy chúng tôi quyết định tắt hệ thống”, Bộ trưởng Sean Duffy nói. Ông nhấn mạnh hệ thống không có thời điểm nào mất hoàn toàn tín hiệu radar hay liên lạc, nhờ đó các nhân viên vẫn có thể hướng dẫn hàng nghìn máy bay hạ cánh an toàn.
Sean Duffy cho biết sự cố trực tiếp đã được khắc phục và việc bay hiện an toàn. Tuy nhiên, ông cảnh báo Mỹ cần cải tổ toàn diện hệ thống kiểm soát không lưu đã cũ để ngăn những sự cố tương tự tái diễn.
Mỹ cần 50 tỉ USD để hiện đại hóa hệ thống hàng không
Sean Duffy đổ lỗi cho Quốc hội Mỹ vì không cấp đủ ngân sách để xây dựng hệ thống mới, vốn có thể giúp ngăn chặn những sự cố như vậy. Ông kêu gọi cấp 50 tỉ USD để hiện đại hóa hệ thống kiểm soát không lưu.
Trước khi sự cố xảy ra hôm 13/11, Nhà Trắng và Bộ Giao thông Mỹ đã kêu gọi Quốc hội thông qua khoản ngân sách 30,1 tỉ USD để nâng cấp các sân bay và cơ sở hạ tầng kiểm soát không lưu đã xuống cấp.
“Chúng ta đang sử dụng một hệ thống kiểm soát không lưu cực kỳ lạc hậu. Hãy cấp tiền để chúng tôi sửa chữa nó”, ông Sean Duffy nhấn mạnh.
Theo Bộ trưởng An ninh Nội địa Mỹ Mullin, đến nay chưa có bất kì bằng chứng nào cho thấy sự cố bắt nguồn từ một cuộc tấn công mạng hoặc hệ thống AI tự hoạt động ngoài tầm kiểm soát. Tuy nhiên, các nhà điều tra vẫn chưa loại trừ hai khả năng này.
“Có vẻ đây là sự cố xuất phát từ yếu tố kỹ thuật, song chúng tôi vẫn đang tiếp tục điều tra”, Markwayne Mullin nói.
Ông cho biết Cơ quan An ninh Quốc gia Mỹ (NSA) đang phối hợp với Bộ An ninh Nội địa trong quá trình điều tra.
Theo hai quan chức ngành hàng không, sự cố dường như ảnh hưởng đến một mạng viễn thông do L3Harris Technologies quản lý. Mạng này xử lý các tần số vô tuyến quan trọng, được nhân viên kiểm soát không lưu sử dụng để liên lạc với phi công.
L3Harris Technologies chưa phản hồi đề nghị bình luận.
L3Harris Technologies là tập đoàn công nghệ hàng không vũ trụ và quốc phòng của Mỹ, có trụ sở chính tại thành phố Melbourne, bang Florida.
Hành khách chưa hết khốn đốn
Dù lệnh tạm dừng khởi hành đã được dỡ bỏ, tình trạng gián đoạn với hành khách vẫn chưa chấm dứt. Từ thành phố Boston đến Seattle, từ New York đến Los Angeles, hành khách chen chúc tại các sảnh chờ khởi hành và quầy làm thủ tục của hãng hàng không khi số chuyến bị hoãn, hủy tiếp tục tăng, còn nhiều máy bay vẫn nằm tại các cổng lên xuống.
Hàng nghìn hành khách có nguy cơ phải ngủ lại sân bay. Edward Kargbo (50 tuổi, đến từ thị trấn West Chester, bang Pennsylvania) dự kiến lên chuyến bay của hãng hàng không Ethiopian Airlines lúc 21 giờ để đến Lomé, thủ đô Togo. Thế nhưng, ông phải qua đêm tại sân bay và chờ chuyến bay được dời sang 6 giờ sáng 14/11.
“Tôi đành phải ngủ tạm ở sân bay qua đêm. Tôi đang bị mắc kẹt”, ông nói.
Louise Maher (47 tuổi) cũng bị ảnh hưởng bởi tình trạng hỗn loạn hàng không tại sân bay Newark (bang New York, Mỹ) sau khi chuyến bay của hãng hàng không British Airways đưa bà đến London (thủ đô Anh) gặp sự cố.
“Có thể đến lúc nào đó tôi sẽ bật khóc, nhưng chưa phải bây giờ”, Louise Maher nói.

Các hãng hàng không Mỹ không có nghĩa vụ bồi thường cho hành khách bị mắc kẹt vì sự cố lần này xuất phát từ hệ thống của FAA, không phải do lỗi của các hãng.
Lần gần nhất FAA đình chỉ các chuyến bay khởi hành trên toàn quốc trước sự cố này là vào tháng 1/2023. Khi đó, FAA yêu cầu tạm dừng bay nội địa trong khoảng 90 phút.
Các nhà đầu tư đã bắt đầu tính đến những thiệt hại tài chính mà nhiều hãng hàng không có thể phải gánh chịu. Trong giao dịch ngoài giờ, cổ phiếu American Airlines, United Airlines và Delta Air Lines giảm từ 1% đến 2%, trong khi cổ phiếu JetBlue Airways giảm khoảng 3%.
American Airlines cho biết hãng đang ưu tiên khai thác các chuyến bay đến những thành phố nhỏ nằm ngoài các trung tâm trung chuyển lớn của mình, cùng các đường bay quốc tế. Mục tiêu là bố trí máy bay và phi hành đoàn hợp lý để khôi phục hoạt động nhanh hơn.
Hạ tầng kiểm soát không lưu cũ làm gia tăng rủi ro
Sự cố ngày 13/11 diễn ra trong bối cảnh hệ thống kiểm soát không lưu Mỹ đang đối mặt với sức ép hiện đại hóa sau nhiều năm phụ thuộc vào công nghệ cũ.
Báo cáo tháng 9/2024 của Văn phòng Trách nhiệm Chính phủ Mỹ (GAO) cho biết trong 138 hệ thống công nghệ được FAA sử dụng để quản lý không lưu, có 105 hệ thống gặp vấn đề về khả năng duy trì và vận hành lâu dài. Trong số này, 51 hệ thống được đánh giá không còn bền vững và 54 hệ thống có nguy cơ rơi vào tình trạng tương tự.
Những hạn chế không chỉ nằm ở tuổi đời thiết bị mà còn liên quan đến việc tìm linh kiện thay thế, duy trì khả năng sửa chữa và tương thích giữa các hệ thống cũ với công nghệ mới.
Trong báo cáo công bố ngày 14/9/2026, GAO cảnh báo FAA vẫn chưa xây dựng được dự toán chi phí vòng đời đầy đủ và lịch trình tổng thể cho chương trình hiện đại hóa. Cơ quan này lo ngại việc đẩy nhanh tiến độ mà thiếu kế hoạch quản lý chặt chẽ có thể làm tăng chi phí và gây gián đoạn hoạt động hàng không. Đến tháng 5/2026, FAA đã thay thế khoảng 2.560 trong tổng số 5.170 đường dây cáp đồng cũ bằng cáp quang tốc độ cao.
Đáng chú ý, một số đường dây cáp đồng được sử dụng trong hạ tầng viễn thông của FAA có từ thập niên 1960. Những công nghệ đã lỗi thời như vậy có thể gây khó khăn cho việc bảo trì, tìm linh kiện và bảo đảm độ tin cậy khi lưu lượng hàng không ngày càng tăng.
Năm 2025, Quốc hội Mỹ đã phê duyệt 12,5 tỉ USD để hiện đại hóa hệ thống hàng không. Tuy nhiên, khoản tiền này chưa đủ giải quyết toàn bộ những vấn đề tồn tại.
Chỉ vài giờ trước khi lệnh đình chỉ chuyến bay được ban hành ngày 13/11, Nhà Trắng và Bộ Giao thông Mỹ đề nghị Quốc hội phê duyệt thêm 30,1 tỉ USD để hiện đại hóa các sân bay và hệ thống kiểm soát không lưu. Trong đó, 10,1 tỉ USD dành cho nâng cấp hệ thống kiểm soát không lưu, 2 tỉ USD để thay thế hoặc cải thiện các tháp kiểm soát không lưu và 18 tỉ USD cho các dự án tại sân bay.
Sự trùng hợp về thời điểm khiến sự cố lần này càng thu hút sự chú ý, bởi cho thấy những rủi ro mà hệ thống cũ có thể gây ra khi xảy ra trục trặc trên diện rộng.