Nghịch lý giá vàng giữa 'bão lửa' Trung Đông: Rơi tự do đầy nghiệt ngã!

Cơn say trên đỉnh 191 triệu đồng và cú "rơi tự do" đầy nghiệt ngã

Đầu tháng 3.2026, thị trường vàng Việt Nam rúng động khi giá vàng miếng SJC chính thức chạm ngưỡng kỷ lục 191 triệu đồng/lượng. Cơn sốt vàng bao phủ khắp các thành phố lớn, dòng người xếp hàng từ 4 giờ sáng trước các cửa hiệu kim hoàn lớn với niềm tin sắt đá rằng: Xung đột tại Trung Đông sẽ đẩy giá vàng lên 200, thậm chí 250 triệu đồng/lượng.

Tuy nhiên, "niềm vui ngắn chẳng tày gang". Chỉ sau một thời gian ngắn, giá vàng bắt đầu lao dốc không phanh. Tính đến giữa tháng 3.2026, giá vàng SJC chỉ còn giao dịch quanh ngưỡng 180 - 182 triệu đồng/lượng.

Chị Nguyễn Thanh Tâm (Đống Đa, Hà Nội) ngậm ngùi chia sẻ: "Tôi gom hết tiền tiết kiệm, thậm chí vay thêm người thân để mua 5 lượng vàng ở mức 190 triệu đồng vì thấy đài báo nói Trung Đông đang cháy lớn. Giờ mỗi lượng mất gần 10 triệu đồng, chưa kể chênh lệch mua - bán hiện nay lên tới 3-4 triệu đồng. Tính ra, tôi bay mất gần 70 triệu đồng chỉ trong vài tuần. Trú ẩn đâu không thấy, chỉ thấy tổn thương túi tiền".

Trong tâm thế hoảng loạn của địa chính trị thế giới, hàng ngàn nhà đầu tư Việt Nam đã đổ xô đi mua vàng ở mức giá kỷ lục 191 triệu đồng/lượng với niềm tin về một "hầm trú ẩn" bất khả xâm phạm. Thế nhưng, trái với quy luật thông thường, "bão lửa" Trung Đông càng cháy lớn, giá vàng lại càng nguội lạnh. Một làn sóng thua lỗ đang hiện hữu, đặt ra câu hỏi: Tại sao tài sản an toàn nhất thế giới lại đang khiến người giữ nó cảm thấy bất an nhất?

Cách đây chỉ ít tuần, thị trường vàng Việt Nam chứng kiến một khung cảnh hỗn loạn chưa từng có. Những hàng dài người dân rồng rắn xếp hàng từ tờ mờ sáng trước các tiệm vàng lớn tại Hà Nội và TP.HCM. Tiếng lệnh mua áp đảo lệnh bán, đẩy giá vàng miếng SJC chạm mốc không tưởng: 191 triệu đồng/lượng.

Lúc bấy giờ, những xung đột leo thang tại dải Gaza và các động thái quân sự mới tại eo biển Hormuz đã tạo nên một tâm lý "sợ bỏ lỡ" (FOMO) cực độ. Người ta tin rằng khi tiếng súng vang lên, vàng là thứ duy nhất còn giá trị. Thế nhưng, "đỉnh cao" ấy lại chính là khởi đầu cho một vực thẳm tài chính. Chỉ trong vòng 10 ngày, giá vàng thế giới và trong nước đồng loạt quay đầu. Từ mốc 191 triệu đồng, giá vàng SJC lùi sâu về sát ngưỡng 180 triệu đồng, rồi 175 triệu đồng/lượng.

Sự "bốc hơi" hơn 15 triệu đồng cho mỗi lượng vàng không chỉ là những con số trên bảng điện tử, đó là mồ hôi nước mắt, là tiền tiết kiệm cả đời của những người lao động nhẹ dạ.

Ông Trần Văn Kiên (70 tuổi, cán bộ hưu trí tại TP.HCM) nghẹn ngào: "Tôi rút hết sổ tiết kiệm 2 tỉ đồng để mua 11 lượng vàng lúc giá 190,5 triệu đồng. Tôi nghĩ chiến tranh thì vàng phải lên 250 triệu. Giờ mỗi lượng mất gần 20 triệu tính cả chênh lệch mua bán. Nhìn vào đống vàng mà tim thắt lại, bán thì lỗ nặng, giữ thì không biết bao giờ mới về bờ".

Tại sao trong bối cảnh xung đột Trung Đông bùng nổ, vàng lại giảm giá? Các chuyên gia tài chính quốc tế và trong nước đã chỉ ra những "mũi dao" đâm trực diện vào giá trị của kim loại quý này.

Trong cuộc chơi địa chính trị năm 2026, đồng USD đã chứng minh sức mạnh tuyệt đối. Khi thế giới bất ổn, dòng tiền không chỉ chọn vàng, nó chọn tiền mặt (USD). Chỉ số Dollar Index (DXY) duy trì ở mức cao kỷ lục do Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) vẫn giữ lãi suất ở mức "cao hơn trong thời gian dài hơn" để chống lạm phát.

Khi lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm vượt mốc 4.5%, vàng – một tài sản không trả lãi – bỗng chốc trở nên kém hấp dẫn. Các quỹ đầu tư lớn sẵn sàng bán vàng để chuyển sang nắm giữ trái phiếu Mỹ, vừa an toàn, vừa có lãi suất thực dương cao.

Thị trường tài chính luôn vận hành theo kỳ vọng. Giá vàng thực tế đã tăng mạnh từ trước khi xung đột bùng nổ. Khi những quả tên lửa thực sự bay trên bầu trời Trung Đông, đó cũng là lúc các "cá mập" tài chính hoàn tất chu kỳ gom hàng và bắt đầu chiến dịch "Bán khi tin ra”. Lực bán chốt lời từ các quỹ ETF vàng lớn nhất thế giới đã tạo ra một áp lực cung khổng lồ, đè bẹp nhu cầu mua nhỏ lẻ mang tính tự phát của người dân.

Một nguyên nhân sâu xa hơn ít người nhận thấy: Khi chiến sự bùng nổ, thị trường chứng khoán toàn cầu thường lao dốc. Để bù đắp cho các khoản thua lỗ và đáp ứng lệnh gọi ký quỹ ở các danh mục cổ phiếu, các định chế tài chính buộc phải bán tài sản có tính thanh khoản cao nhất – đó là vàng. Vàng bị bán không phải vì nó mất giá trị, mà vì chủ nhân của nó đang cần tiền mặt khẩn cấp để "cứu" các danh mục khác.

Đặc thù Việt Nam – "Cú đấm kép" từ chính sách và thị trường

Nhà đầu tư Việt Nam không chỉ chịu tác động từ thế giới mà còn đang đứng trước những thay đổi mang tính bước ngoặt của chính sách tiền tệ nội địa.

TS. Nguyễn Đức Độ (Phó Viện trưởng Viện Chiến lược Tài chính) phân tích: "Việc giá vàng trong nước giảm mạnh hơn thế giới một phần do sự quyết liệt của Ngân hàng Nhà nước trong việc bình ổn thị trường. Các phiên đấu thầu vàng miếng và việc siết chặt quản lý giao dịch lậu đã thu hẹp đáng kể khoảng cách giữa giá vàng SJC và giá vàng thế giới. Những người mua ở đỉnh 191 triệu đồng thực chất đã mua vào một mức 'phí thương hiệu' quá cao và thiếu bền vững".

Bên cạnh đó, việc chênh lệch giữa giá mua và giá bán tại các cửa hàng kim hoàn Việt Nam bị đẩy rộng tới 4-5 triệu đồng/lượng trong lúc biến động đã đẩy toàn bộ rủi ro về phía người tiêu dùng. Ngay khi vừa bước chân ra khỏi tiệm vàng với hóa đơn 191 triệu đồng, người dân đã mặc nhiên lỗ ngay 5 triệu đồng dù giá thế giới chưa hề biến động.

Việc "trú ẩn" vào vàng trong lúc bão lửa Trung Đông đang để lại những tổn thương sâu sắc cho nền kinh tế dân sinh. Dòng vốn thay vì đổ vào sản xuất kinh doanh lại nằm chết trong những miếng vàng đang mất giá, tạo ra một sự lãng phí nguồn lực xã hội to lớn.

Ông Huỳnh Trung Khánh (Cố vấn Hội đồng Vàng thế giới tại Việt Nam) đưa ra lời khuyên: "Đừng bao giờ đầu tư vào vàng dựa trên tiêu đề của các mặt báo chiến tranh. Vàng là tài sản phòng thủ, không phải công cụ lướt sóng cho những tay mơ. Trong một thế giới mà công nghệ tài chính và chính sách điều hành đã trở nên tinh vi, những quy luật cũ về 'chiến tranh - vàng tăng' đã bị biến đổi rất nhiều".