Nghịch lý hàng không Tết: Bên nghẹt thở tìm vé, bên đỏ mắt chờ khách

Những chuyến bay rỗng giữa cao điểm nghìn tỉ

Báo cáo mới nhất từ Cục Hàng không Việt Nam tính đến ngày 30.1.2026 đã vẽ nên một bức tranh tương phản đến cực đoan. Nhu cầu đi lại bằng đường hàng không dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ tiếp tục duy trì ở mức cao kỷ lục, nhưng sự phân bổ lại không hề đồng đều.

Dữ liệu thống kê từ các hãng hàng không như Vietnam Airlines, Vietjet Air, Bamboo Airways và Vietravel Airlines cho thấy, tính đến cuối tháng 1.2026, tỷ lệ đặt chỗ trên các đường bay từ TP.HCM đi các tỉnh miền Trung và miền Bắc (như Thanh Hóa, Vinh, Huế, Đồng Hới...) trong giai đoạn trước Tết (từ 23 đến 28 tháng Chạp) luôn nằm trong tình trạng "nghẹt thở". Nhiều chuyến bay ghi nhận tỷ lệ lấp đầy đạt 100%.

Tuy nhiên, "nghịch lý" nằm ở chỗ: trong cùng khoảng thời gian đó, các chuyến bay từ miền Bắc, miền Trung vào TP.HCM lại có tỷ lệ đặt chỗ thấp kỷ lục, thường xuyên dưới 35%. Để có đủ tàu bay phục vụ dòng người từ miền Nam về quê, các hãng buộc phải thực hiện những chuyến bay "Ferry" (bay rỗng không khách). Đây là một sự lãng phí nguồn lực khủng khiếp nhưng không thể tránh khỏi của ngành hàng không Việt Nam.

Chị Lê Thu Trang (32 tuổi, phường Láng, Hà Nội), một hành khách may mắn mua được vé về Vinh vào ngày 26 tháng Chạp nhưng với mức giá "cắt cổ", chia sẻ: "Tôi đã canh website của hãng từ tháng 9 năm ngoái. Chỉ chậm chân 5 phút là những hạng vé phổ thông biến mất, chỉ còn lại hạng thương gia hoặc các giờ bay đêm muộn. Dù biết là mùa cao điểm, nhưng nhìn số tiền bỏ ra bằng cả một tháng lương, tôi không khỏi xót xa. Thế nhưng, nếu không bay thì không biết khi nào mới về được với bố mẹ".

Ở một góc nhìn khác, anh Trần Hoàng (một kỹ sư làm việc tại Hà Nội) lại chọn cách đi ngược dòng: "Thay vì về quê, tôi đón bố mẹ từ miền Trung vào Hà Nội ăn Tết. Vé chiều này rất rẻ, máy bay vắng hoe, thậm chí tôi có thể nằm ngủ thoải mái trên cả hàng ghế. Đây là cái nghịch lý mà tôi tận dụng để tiết kiệm chi phí, nhưng tôi biết không phải ai cũng có điều kiện làm vậy".

Đại diện một hãng hàng không tại Việt Nam cho biết, việc điều hành bay dịp Tết giống như một bài toán tối ưu hóa đầy rủi ro. "Các hành khách thường chỉ nhìn thấy giá vé cao và những chuyến bay kín chỗ, nhưng ít ai thấy được chi phí khổng lồ cho những chuyến bay rỗng chiều ngược lại. Chúng tôi phải trả chi phí bãi đỗ, xăng dầu, tổ bay cho một chiếc máy bay 200 ghế nhưng chỉ có 20-30 khách. Để bù đắp cho 'chiều chết' này, giá vé 'chiều sống' buộc phải đẩy lên mức trần theo quy định để đảm bảo hãng không bị lỗ quá nặng".

Trong khi hàng nghìn hành khách vẫn đang "vật lộn" để tìm một tấm vé trở lại thành phố sau kỳ nghỉ Tết, thì ở chiều ngược lại, những sải cánh bay lại đang phải gồng mình chịu lỗ vì những khoang khách trống huếch. Các chuyên gia hàng không nhận định, chi phí vận hành một chuyến bay Tết thực tế cao gấp đôi so với ngày thường do tính chất "lệch đầu" này.

Tại sao áp lực vẫn chưa hạ nhiệt?

Dù ngành hàng không đã có nhiều bước tiến về hạ tầng và công nghệ, nhưng nghịch lý "bên nghẹt thở, bên đỏ mắt" vẫn là một bài toán chưa có lời giải triệt để vì 3 nguyên nhân cốt lõi.

Thứ nhất, TP.HCM và các tỉnh lân cận là "thỏi nam châm" thu hút lao động từ mọi miền đất nước. Cuộc di cư ngược về quê vào dịp Tết là nhu cầu sinh học và văn hóa không thể thay đổi. Điều này tạo ra một áp lực khổng lồ lên hạ tầng giao thông theo một chiều duy nhất trong một khoảng thời gian cực ngắn.

Thứ hai, dù các hãng hàng không và các công ty du lịch đã nỗ lực tung ra nhiều chương trình kích cầu "ăn tết phương xa" hay "đón tết tại thành phố", nhưng truyền thống thờ cúng tổ tiên và sum họp tại quê quán vẫn chiếm ưu thế tuyệt đối. Điều này khiến dòng khách không thể tự cân bằng giữa hai chiều bay.

Thứ ba, các sân bay như Thọ Xuân (Thanh Hóa), Vinh hay Chu Lai có năng lực tiếp nhận hạn chế. Khi các hãng đồng loạt tăng chuyến vào giờ cao điểm, tình trạng nghẽn cổ chai diễn ra, khiến tỷ lệ chậm chuyến tăng cao, càng làm trầm trọng thêm nỗi khổ của hành khách "nghẹt thở" tìm vé.

Để giảm bớt sự khắc nghiệt của nghịch lý này, các chuyên gia đề xuất một lộ trình đa phương diện, đó là cần có những cơ chế giá đặc biệt cho hành khách đi ngược chiều cao điểm để lấp đầy "chiều rỗng". Ví dụ: Miễn phí hành lý ký gửi, giảm giá 70-80% cho chiều ngược lại để khuyến khích người dân đón thân nhân vào thành phố ăn Tết.

Đường sắt tốc độ cao và hệ thống cao tốc Bắc - Nam cần được hoàn thiện để chia lửa với hàng không. Khi áp lực được san sẻ, hàng không sẽ bớt "ngạt thở"; Sử dụng AI và Big Data để dự báo nhu cầu chính xác đến từng giờ, từ đó các hãng có thể điều chỉnh lịch bay "Ferry" một cách tối ưu nhất…

Theo Cục Hàng không Việt Nam, tính đến ngày 30.1, nhu cầu đi lại bằng đường hàng không trên các đường bay nội địa dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 tiếp tục duy trì ở mức cao.

Tỷ lệ đặt chỗ trên nhiều đường bay đang tiến sát mức tối đa, phổ biến trên 90%, thậm chí đạt 100% vào các ngày cao điểm cận Tết, như: TP.HCM - Huế, Thanh Hóa, Vinh, Pleiku, Tuy Hòa, Quy Nhơn, Chu Lai, Đồng Hới. Ở chiều ngược lại, nhu cầu từ các địa phương về TP.HCM ở mức thấp, nhiều chuyến bay có tỷ lệ đặt chỗ dưới 35% và nhiều chuyến bay phải khai thác rỗng ferry để có thể thực hiện các chuyến bay xuất phát từ TP.HCM.

Đối với các đường bay từ Hà Nội đi các địa phương miền Trung và miền Nam, tỷ lệ đặt chỗ trong giai đoạn trước Tết nhìn chung còn thấp, đa số đạt mức 30-60%.

Riêng các đường bay Hà Nội-Đồng Hới và Hà Nội-Điện Biên đang ghi nhận nhu cầu cao, với tỷ lệ đặt chỗ đạt 88-100% trong các ngày cao điểm từ 12 đến 15.2.

Sau Tết Nguyên đán, đặc biệt trong giai đoạn từ mùng 3 đến mùng 6 Tết (21-25.2.2026), nhu cầu đi lại tiếp tục đảo chiều rõ rệt. Tỷ lệ đặt chỗ trên các đường bay từ các địa phương về TP.HCM tăng cao, phổ biến 80-100%, trong đó nhiều đường bay như Pleiku, Tuy Hòa, Quy Nhơn, Chu Lai, Vinh, Thanh Hóa, Huế, Hải Phòng ghi nhận tình trạng gần như kín chỗ.

Đối với đường bay trục TP.HCM-Hà Nội, số liệu đặt chỗ chỉ ghi nhận mức cao cục bộ vào một số ngày sát Tết và sau Tết. Cụ thể, tỷ lệ đặt chỗ trên chặng TP.HCM-Hà Nội trong các ngày 11-14.2.2026 đạt khoảng 83-90%; trong khi chiều Hà Nội-TP.HCM trong các ngày 21-23.2.2026 đạt 80-94%. Trên đường bay này, hành khách vẫn có thể mua vé phù hợp với nhu cầu đi lại của mình.

Hiện tại, các hãng hàng không Việt Nam đang tiếp tục lên kế hoạch và sớm bổ sung các chuyến bay từ TP.HCM đi Hải Phòng, Vinh, Thanh Hóa, Đồng Hới, Huế, Pleiku, Tuy Hòa, Quy Nhơn, Chu Lai vào các khung giờ đêm để đáp ứng tốt nhất nhu cầu đi lại của người dân.