‘Ngoại giao nem’ của người con gái Hà Nội trên đất Bỉ
Ở Bỉ, câu chuyện một phụ nữ đã dùng chiếc nem, góp phần lan tỏa hình ảnh ẩm thực Việt Nam hiệu quả. Không cần những diễn ngôn cầu kỳ, một món ăn đậm đà bản sắc có thể chạm đến trái tim của bạn bè quốc tế một cách tự nhiên và sâu sắc.
Câu chuyện của chị Đào Hồng Hải - một doanh nhân ẩm thực tại thủ đô Brussels, Bỉ - cùng thương hiệu Hà Nội Station là tin vui cho hành trình đưa chiếc nem truyền thống trở thành cầu nối văn hóa Việt giữa lòng châu Âu.
Từ khát vọng mưu sinh đến sứ mệnh lan tỏa văn hóa
Đặt chân đến Bỉ từ năm 2005, như bao người con xa xứ khác, chị Đào Hồng Hải bắt đầu cuộc sống nơi đất khách với muôn vàn khó khăn. Là thế hệ thứ nhất trong gia đình lập nghiệp tại châu Âu, chị phải đối mặt với rào cản ngôn ngữ, sự khác biệt về văn hóa và những quy định pháp lý khắt khe nơi xứ người. Chị chia sẻ chân thành rằng, bước khởi đầu với ngành ẩm thực trước hết xuất phát từ động lực mưu sinh nhằm ổn định cuộc sống gia đình.
Thế nhưng, chính ký ức sâu đậm về hương vị quê hương và nỗi nhớ món ăn Bắc - đặc biệt là những hương vị đặc trưng của Hà Nội - đã thắp lên trong chị một định hướng khác biệt. Khi đó, hầu hết các nhà hàng Việt tại Bỉ chủ yếu phục vụ các món ăn mang hương vị miền Nam phù hợp với khẩu vị người địa phương hoặc duy trì thực đơn quen thuộc. Thèm một bát phở chuẩn vị Bắc, thèm cái giòn rụm của chiếc nem Hà Nội tròn vị, chị Hải đã nung nấu ý định thành lập một không gian ẩm thực mang đậm bản sắc thủ đô.
Năm 2014, thương hiệu Hà Nội Station ra đời. Ngay từ tên gọi đến cách bài trí, nhà hàng đã khẳng định rõ rệt cá tính văn hóa của mình. Vợ chồng chị Hải chọn tranh cổ động, hình ảnh Chủ tịch Hồ Chí Minh, bản đồ Việt Nam cùng tone màu đỏ ấm áp để trang trí không gian. Đối với thực khách châu Âu, đó không chỉ là một không gian ăn uống mà còn là một "bảo tàng văn hóa thu nhỏ" gây tò mò, kích thích họ tìm hiểu về lịch sử và con người Việt Nam.
"Đại sứ" ngoại giao ẩm thực giữa lòng châu Âu
Trong danh mục món ăn Việt Nam, nếu phở là "linh hồn" thì chiếc nem rán (hay chả giò) chính là cầu nối văn hóa gần gũi nhất với thực khách quốc tế. Đối với chị Hải, chiếc nem không đơn thuần là một món chiên rán trong thực đơn, mà là sản phẩm kết tinh của tinh hoa ẩm thực và nữ công gia chánh người Việt.
Để đưa chiếc nem chuẩn vị Bắc chinh phục thực khách châu Âu, chị Hải đã phải trải qua không ít thử thách:
Đầu tiên là rào cản pháp lý, bởi luật pháp Bỉ quy định rất khắt khe về vệ sinh an toàn thực phẩm và phòng chống cháy nổ đối với các món chiên dầu. Cần nhiều năm kinh nghiệm quản lý và sự kiên trì khắt khe, chị mới có thể đưa món nem chiên truyền thống vào phục vụ chính thức.
Kế đến là giữ "bản sắc" trong từng nguyên liệu. Khác với chả giò miền Nam dùng vỏ bánh tráng dày, nem Bắc sử dụng vỏ bánh đa nem mỏng hơn, đòi hỏi kỹ thuật cuốn và căn chỉnh nhiệt độ dầu khéo léo để vỏ giòn tan mà nhân bên trong vẫn giữ được độ ngọt mềm. Nhân nem của chị luôn giữ trọn các nguyên liệu căn bản: thịt heo hoặc gà, nấm hương thơm nức, miến, giá và các loại rau củ đượm vị.
Định danh "nem" trên thực đơn: Trong khi nhiều nhà hàng dùng từ "chả giò" hay tên tiếng Anh/Pháp chung chung, chị Hải kiên quyết giữ chữ "nem" trên thực đơn. Chị muốn định vị rõ ràng danh xưng của món ăn truyền thống miền Bắc, giúp thực khách quốc tế gọi đúng tên và nhớ đúng hương vị.
Nhờ sự kiên định ấy, chiếc nem Hà Nội tại hệ thống nhà hàng của chị đã tạo nên một "cơn sốt" nhỏ. Có những ngày, các cơ sở của chị tiêu thụ tới vài ngàn chiếc nem. Đội ngũ bếp phải làm việc liên tục từ sáng sớm đến tối mượt mồ hôi để cuốn và chiên nem phục vụ dòng khách nườm nượp. Nhiều thực khách Bỉ và quốc tế trở thành khách quen, thậm chí có những vị khách đến nhà hàng chỉ để thưởng thức những đĩa nem nóng hổi cùng bát nước chấm ngọt dịu chuẩn vị.
.jpg)
Chạm đến trái tim thực khách qua trải nghiệm văn hóa
Chiến lược ngoại giao văn hóa ẩm thực của chị Đào Hồng Hải không chỉ dừng lại ở việc phục vụ món ăn tại bàn. Chị tin rằng, để văn hóa thực sự thấm sâu, thực khách phải là người trực tiếp tham gia và trải nghiệm.
Tại các sự kiện giao lưu văn hóa lớn, như Liên hoan Văn hóa FDMO ở Bỉ, chị Hải đã mang nguyên liệu nem đến và tổ chức gian hàng trải nghiệm cho khách tham quan. Tại đây, thực khách - đặc biệt là các em nhỏ và bạn trẻ châu Âu - được tự tay tập cuốn những chiếc nem của riêng mình. Dù chiếc nem đầu tay có thể còn vụng về, chưa được tròn trịa, nhưng niềm vui tự tay thực hiện và thưởng thức thành quả đã giúp họ cảm nhận trọn vẹn sự tinh tế trong ẩm thực Việt. Họ tò mò hỏi chị về công thức, về nấm hương, miến, và tìm mua bánh đa nem về tự làm tại nhà.
Đặc biệt, trong cột mốc kỷ niệm 10 năm thành lập Hà Nội Station, chị Hải đã tái hiện cả một không gian "Phố cổ Hà Nội và phố đường tàu" ngay giữa lòng thủ phố Brussels. Sự kết hợp giữa không gian ký ức, tiếng còi tàu hoài niệm và hương vị ẩm thực nồng nàn đã tạo nên một hiệu ứng truyền thông mạnh mẽ ("viral") trên các nền tảng mạng xã hội tại Bỉ. Cộng đồng người Việt cảm thấy tự hào, còn bạn bè quốc tế thì ngỡ ngàng trước một không gian văn hóa Việt Nam đầy sức sống.
10 năm và dấu ấn khẳng định vị thế
Trải qua một thập kỷ khởi nghiệp và phát triển, từ một cơ sở ban đầu gần trụ sở Liên minh châu Âu (EU), đến nay chị Đào Hồng Hải đã xây dựng nên một chuỗi hệ thống gồm 6 nhà hàng ẩm thực Việt thành công tại Bỉ.
Chặng đường 10 năm với 6 nhà hàng không chỉ là con số kinh doanh ấn tượng, mà còn đại diện cho hàng triệu bữa ăn mang hương vị Việt đã phục vụ cho thực khách quốc tế, quan chức Liên minh Châu Âu và cộng đồng kiều bào xa xứ. Mỗi chiếc nem đưa ra, mỗi bát phở phục vụ đều mang theo tâm huyết của một người con Hà Nội luôn đau đáu với việc giữ gìn và quảng bá gốc rễ văn hóa dân tộc.
Chị Hải tâm sự rằng, mỗi người Việt Nam ở nước ngoài đều có thể trở thành một "đại sứ văn hóa ẩm thực". Qua câu chuyện thành công của cây nem truyền thống, chị mong muốn truyền cảm hứng đến các doanh nghiệp và chủ nhà hàng Việt trên khắp thế giới rằng hãy tự tin xây dựng câu chuyện văn hóa cho món ăn của mình, bởi chính bản sắc riêng biệt và sự chân thành sẽ là chìa khóa mở rộng con đường chinh phục trái tim thực khách.
Thành công của chị Đào Hồng Hải và Hà Nội Station là minh chứng rõ nét cho thấy: Khi ẩm thực được nâng tầm bằng tình yêu văn hóa và tinh thần dân tộc, chiếc nem quê hương hoàn toàn có thể trở thành một "biểu tượng ngoại giao mềm mại" nhưng bền vững.
