Ngôi sao AI Trung Quốc cay đắng rời Meta cùng 599 đồng nghiệp, được bồi thường 8 tháng lương

Ngôi sao nghiên cứu AI (trí tuệ nhân tạo) người Trung Quốc đã công khai chỉ trích Meta Platforms sau khi bị sa thải cùng hàng trăm đồng nghiệp khác, trong bối cảnh công ty mẹ Facebook tái cấu trúc mảng nghiên cứu AI do tiến triển không như kỳ vọng ở mô hình chủ lực Llama.

Hôm 23.10, Meta Platforms xác nhận rằng khoảng 600 nhân viên thuộc bộ phận nghiên cứu AI đã bị cho thôi việc, chỉ vài tháng sau khi tập đoàn điều chỉnh chiến lược thông qua thương vụ mua lại công ty khởi nghiệp dán nhãn dữ liệu Scale AI và chiến dịch săn nhân tài từ OpenAI, Google, Apple, Anthropic.

Tian Yuandong, Giám đốc nghiên cứu khoa học tại nhóm FAIR (Fundamental AI Research) của Meta Platforms, là một trong những tên tuổi lớn nhất bị sa thải. Tian Yuandong cho biết nhóm của ông đã bị điều chuyển khỏi các dự án trọng tâm để hỗ trợ xử lý các vấn đề trong mô hình Llama 4 trước khi ra mắt hồi tháng 4, rồi lại bị sa thải chỉ vài tháng sau đó.

“Những người thực sự phải chịu trách nhiệm cho các vấn đề thì không bị mất việc”, Tian Yuandong viết trên mạng xã hội X.

Dòng mô hình AI mã nguồn mở Llama của Meta Platforms từng thu hút lượng lớn người dùng toàn cầu sau khi trình làng vào tháng 2.2023, nhưng phiên bản mới nhất Llama 4 (được phát hành hồi tháng 4) lại gây thất vọng.

Sự chững lại này làm đình trệ các kế hoạch phát triển mô hình AI tiếp theo của Meta Platforms. Trong khi đó, nhiều mô hình AI mã nguồn mở từ Trung Quốc đã vượt Llama về mức độ phổ biến.

Bài đăng của Tian Yuandong đã hé lộ phần nào những căng thẳng nội bộ kéo dài suốt năm qua tại Meta Platforms, gồm cả những nỗ lực “chữa cháy” vào phút chót nhằm khắc phục các lỗi trong Llama 4.

“Vào tháng 1, nhóm chúng tôi phải tạm dừng toàn bộ nghiên cứu đang thực hiện, bị buộc chuyển sang nhóm AI tạo sinh chưa đầy hai tháng trước hạn ra mắt Llama 4 để xử lý toàn bộ phần hậu huấn luyện đầy rắc rối, khắc phục hàng loạt lỗi sau khi phát hành, rồi cuối cùng lại bị sa thải”, ông viết.

Tian Yuandong tiết lộ với tờ The Paper (Trung Quốc) rằng bắt đầu tìm kiếm cơ hội mới trước khi bị cho thôi việc và Meta Platforms đã bồi thường cho ông 8 tháng lương.

Meta Platforms hiện chưa đưa ra bình luận chính thức về phát ngôn của Tian Yuandong.

Tian Yuandong - một trong những nhà khoa học hàng đầu của Trung Quốc

Tin tức về việc Tian Yuandong rời Meta Platforms đã gây xôn xao cộng đồng AI Trung Quốc, nơi ông được xem là một trong những nhà khoa học hàng đầu đất nước. Tốt nghiệp Đại học Giao thông Thượng Hải và Đại học Carnegie Mellon (Mỹ), Tian Yuandong từng công bố nhiều công trình có ảnh hưởng trong lĩnh vực học tăng cường và mô hình ngôn ngữ lớn.

Ngoài sự nghiệp nghiên cứu, Tian Yuandong còn là một nhà văn khoa học viễn tưởng được biết đến rộng rãi tại Trung Quốc. Cuốn tiểu thuyết đầu tay của Tian Yuandong ra mắt năm ngoái, trong khi các bức thư tổng kết thường niên về sự phát triển của AI do ông viết thu hút lượng độc giả đông đảo.

Tian Yuandong đã làm việc tại Meta Platforms hơn 10 năm.

“Ông ấy chắc chắn là một trong những nhà khoa học AI giỏi nhất thế giới. Thật đáng tiếc vì Meta để ông ấy rời đi”, Wu Junde, cựu nhà nghiên cứu AI của Baidu và SenseTime, chia sẻ trên mạng xã hội X.

Hai nhà nghiên cứu Trung Quốc khác bị ảnh hưởng trong đợt sa thải này là Yang Xianjun (mới làm việc chưa đầy một năm tại nhóm AI tạo sinh của Meta Platforms) và Cui Jiaxun (vừa gia nhập công ty sau khi bảo vệ luận án tiến sĩ vào tháng 8).

Nhóm này đang thu hút sự quan tâm lớn từ các đối thủ, với việc nhiều nhà nghiên cứu AI tại OpenAI, Nvidia và Google DeepMind được cho đã chủ động liên hệ để mời họ hợp tác.

Một khả năng khác là họ có thể quay về Trung Quốc, sau khi Yao Shunyu (cựu nhà nghiên cứu OpenAI đã gia nhập Tencent Holdings) công khai mời gọi các nhà khoa học bị Meta Platforms sa thải liên hệ trực tiếp với mình. Tencent đã bác tin đồn rằng trả cho Yao Shunyu một gói đãi ngộ “khủng” để chiêu mộ ông.

“Tăng hiệu quả hoạt động”

Dù cắt giảm mạnh nhân sự, Meta Platforms cho biết động thái này sẽ không ảnh hưởng đến phòng thí nghiệm mới TBD Lab, nơi tập trung nhiều nhà nghiên cứu hàng đầu được công ty tuyển về gần đây từ các đối thủ, với trọng tâm là phát triển siêu trí tuệ.

Alexandr Wang (Giám đốc phụ trách AI của Meta Platforms) cho biết việc cắt giảm nhân sự lần này là nhằm “tăng hiệu quả hoạt động”, theo bản ghi nhớ nội bộ do trang Axios trích dẫn.

“Bằng cách thu nhỏ quy mô đội ngũ, số cuộc trao đổi cần thiết để ra quyết định sẽ giảm đi và mỗi cá nhân sẽ gánh vác nhiều trọng trách hơn, có phạm vi ảnh hưởng lớn hơn”, Alexandr Wang (đồng sáng lập và cựu giám đốc điều hành Scale AI) viết.

Hồi tháng 8, Meta Platforms chia đơn vị Superintelligence Labs của mình thành 4 đội riêng biệt và điều chuyển nhiều chuyên gia AI hiện có. Đây là nỗ lực nhằm tận dụng tốt hơn đội ngũ nhân tài AI trị giá hàng tỉ USD mà công ty mẹ Facebook chiêu mộ gần đây.

Theo bản ghi nhớ nội bộ được gửi từ Alexandr Wang, cơ cấu mới này nhằm thúc đẩy nỗ lực của công ty trong việc theo đuổi siêu trí tuệ - dạng AI có thể hoàn thành các nhiệm vụ thậm chí còn tốt hơn con người.

Alexandr Wang viết trong bản ghi nhớ rằng: “Siêu trí tuệ đang đến gần và để tiếp cận công nghệ này một cách nghiêm túc, chúng ta cần tổ chức theo các lĩnh vực chính sẽ đóng vai trò then chốt để đạt được nó. Đó là nghiên cứu, sản phẩm và cơ sở hạ tầng”.

Meta Superintelligence Labs (MSL) sẽ có 4 bộ phận:

TBD Lab do Alexandr Wang đứng đầu, sẽ giám sát các mô hình ngôn ngữ lớn của Meta Platforms, gồm cả bộ Llama làm nền tảng cho trợ lý Meta AI.

FAIR (Nghiên cứu AI Cơ bản) - phòng thí nghiệm nghiên cứu AI nội bộ đã tồn tại trong công ty hơn một thập kỷ, tập trung vào các dự án dài hạn hơn.

Products and Applied Research (Sản phẩm và Nghiên cứu Ứng dụng) do Nat Friedman (cựu giám đốc điều hành GitHub) lãnh đạo, sẽ lấy các mô hình và nghiên cứu để đưa vào các sản phẩm dành cho người tiêu dùng.

MSL Infra sẽ tập trung vào cơ sở hạ tầng đắt đỏ cần thiết để hỗ trợ các tham vọng về AI của Meta Platforms.

Mark Zuckerberg, Giám đốc điều hành Meta Platforms, nói rằng mục tiêu của công ty là đạt được siêu trí tuệ. Tỷ phú 40 tuổi người Mỹ dự kiến sẽ chi hàng trăm tỉ USD cho nhân tài và cơ sở hạ tầng cần thiết để đạt được điều đó.

Từ góc độ thuần túy về số liệu, đội ngũ MSL đang sở hữu mức đãi ngộ thuộc hàng cao nhất giới doanh nghiệp, thậm chí còn hơn cả vị trí giám đốc điều hành tại các ngân hàng lớn trên thế giới. Thế nhưng, phần lớn số tiền này được gắn với các mục tiêu hiệu suất và chỉ được giải ngân trong nhiều năm gắn bó, nghĩa là những nhân tài AI mới sẽ không nhận được toàn bộ số tiền nếu rời Meta Platforms sớm hoặc nếu cổ phiếu công ty không tăng trưởng tốt.

Vào tháng 3, Mark Zuckerberg đã lập một danh sách các ngôi sao AI để chiêu mộ cho MSL và mời gọi thành công Shengjia Zhao (đồng tác giả ChatGPT và cựu trưởng nhóm khoa học tại OpenAI), Alexandr Wang và nhiều nhân tài khác từ OpenAI, Google, Apple, Anthropic.

Shengjia Zhao được bổ nhiệm làm nhà khoa học trưởng MSL.