Người đàn ông suýt bị lấy tạng khi còn sống, vẫn sang chấn tâm lí sau 5 năm
Gần 5 năm sau khi được đưa vào quy trình hiến tạng tại Kentucky sau một vụ dùng thuốc quá liều, Anthony Thomas “TJ” Hoover II vẫn còn sống, nhưng gia đình cho biết ông phải vật lộn với những cơn ác mộng và khó khăn về trí nhớ.
Vụ việc đang trở thành tâm điểm của cuộc điều tra về an toàn bệnh nhân tại Mỹ, sau khi chính quyền liên bang khởi động quy trình rút chứng nhận của Network for Hope, tổ chức điều phối hiến tạng liên quan đến vụ việc.
“Cậu ấy khóc, nắm tay bác sĩ để ngăn lại”
“Em trai tôi đã nắm lấy tay bác sĩ khi ông ấy cố lấy nội tạng của nó…” Lời kể của Donna Rhorer về những gì xảy ra với người em trai TJ Hoover đã trở thành một trong những chi tiết gây chấn động nhất trong cuộc tranh luận về an toàn của hệ thống hiến tạng tại Mỹ.
Theo lời Rhorer, tháng 10/2021, Hoover được đưa vào quy trình hiến tạng sau một vụ sốc thuốc tại bang Kentucky. Gia đình được thông báo rằng ông không còn phản xạ hoặc hoạt động não và không có khả năng hồi phục. Tin rằng quyết định rút hỗ trợ sự sống phù hợp với tình trạng của Hoover cũng như nguyện vọng hiến tạng mà ông từng bày tỏ, gia đình đồng ý để quy trình được tiến hành. Nhưng những gì xảy ra sau đó khiến Rhorer đặt câu hỏi về việc liệu em trai mình có thực sự đã chết hay chưa.
Trong lời khai tại Văn phòng Tổng chưởng lí bang Kentucky, bà kể rằng trong cuộc di chuyển được gọi là “honor walk”, nghi thức đưa bệnh nhân hiến tạng đến nơi thực hiện thủ thuật, mắt Hoover mở và dường như dõi theo người thân. Theo lời kể, gia đình được giải thích rằng đó chỉ là phản xạ.
Tuy nhiên, tình hình được mô tả là nghiêm trọng hơn khi các nhân viên chuẩn bị cho quá trình thu hồi nội tạng. Rhorer nói Hoover vùng vẫy, khóc và nắm lấy tay bác sĩ nhằm ngăn thủ thuật tiếp tục. Cuối cùng, một bác sĩ từ chối tiến hành, khiến quá trình thu hồi nội tạng bị dừng lại.
Rhorer còn cáo buộc một điều phối viên đã gọi về văn phòng trung tâm của tổ chức sau khi bác sĩ từ chối thực hiện. Theo lời bà, người này bị yêu cầu tìm một bác sĩ phẫu thuật khác, nếu không có nguy cơ mất việc, bởi tổ chức muốn hoàn tất trường hợp hiến tạng.
“Em trai tôi suýt chết ngày hôm đó. Điều này không bao giờ được phép xảy ra với bất kì ai. Các quy định và tiêu chuẩn rõ ràng đã bị vi phạm, và những người chịu trách nhiệm phải bị buộc giải trình”, bà nói trong lời khai.
Đây là những cáo buộc nghiêm trọng, nhưng cần được phân biệt với các kết luận chính thức của cơ quan quản lí. Chúng phản ánh lời kể của gia đình về một sự việc mà họ cho rằng đã đặt tính mạng Hoover vào tình thế nguy hiểm, đồng thời đặt ra câu hỏi về cách xử lí khi nhân viên y tế nhận thấy dấu hiệu không phù hợp với đánh giá ban đầu.
Theo Rhorer, sau khi thủ thuật bị dừng, gia đình được khuyên đưa Hoover về nhà và giúp ông sống thoải mái trong thời gian còn lại, vì ông được cho là khó có thể sống lâu hơn. Thực tế, Hoover vẫn sống đến nay, gần năm năm sau sự việc.
“Tôi biết ơn mỗi ngày vì em trai mình vẫn còn ở đây. Nhưng cậu ấy không còn như trước. Cậu ấy gặp ác mộng, khó khăn trong việc ghi nhớ và từng hỏi tôi: ‘Chị ơi, tại sao họ muốn giết em?’ Tôi không có câu trả lời cho cậu ấy”, Rhorer nói.
Từ một ca hiến tạng gây tranh cãi đến cuộc rà soát hàng trăm trường hợp
Vụ việc của Hoover được chú ý rộng rãi vào tháng 10/2024, khi NPR công bố các lời kể của nhân chứng cho rằng ông có dấu hiệu sự sống trong quá trình chuẩn bị lấy nội tạng. The Guardian cũng đưa tin về sự việc, trong đó có những quan ngại từ các cựu nhân viên của Kentucky Organ Donor Affiliates (KODA), tổ chức sau này được biết đến với tên Network for Hope.
Nyckoletta Martin, cựu nhân viên KODA, cùng Natasha Miller, người từng làm công việc bảo quản nội tạng sau khi chúng được lấy khỏi cơ thể người hiến, là những người nêu quan ngại về tình trạng của Hoover. Theo các lời kể được truyền thông đưa tin, Miller chứng kiến Hoover vùng vẫy và khóc trên bàn phẫu thuật. Những người khác mô tả ông cử động đầu và co đầu gối về phía ngực.
Các biểu hiện này đặt ra câu hỏi về việc đánh giá tình trạng thần kinh của bệnh nhân, cách truyền đạt thông tin giữa các nhóm chuyên môn và phản ứng của đội ngũ thực hiện khi xuất hiện dấu hiệu không phù hợp với nhận định ban đầu. Việc bác sĩ cuối cùng từ chối tiếp tục thủ thuật đã ngăn quá trình thu hồi nội tạng diễn ra, nhưng không giải đáp ngay những thắc mắc của gia đình.
Rhorer cho biết gia đình không được giải thích đầy đủ ngay từ đầu về những gì đã xảy ra. Đến tháng 1/2024, một cựu nhân viên KODA liên hệ với bà, giúp gia đình biết thêm thông tin về sự việc.
Từ một trường hợp riêng lẻ, vụ Hoover dần trở thành phép thử đối với trách nhiệm của các tổ chức thu mua và điều phối nội tạng, thường được gọi là OPO (organ procurement organizations). Những tổ chức này phối hợp giữa bệnh viện, người hiến tiềm năng, gia đình và các trung tâm cấy ghép để tổ chức quy trình hiến tạng.
Ngày 5/8/2026, Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Mỹ (HHS) thông báo đã khởi động quy trình rút chứng nhận của Network for Hope sau các đợt rà soát liên bang phát hiện những vấn đề đáng lo ngại về an toàn bệnh nhân trong nhiều trường hợp liên quan đến hiến tạng tiềm năng.
Theo HHS, Cơ quan Quản lí Tài nguyên và Dịch vụ Y tế (HRSA) đã xem xét 351 trường hợp trong giai đoạn 2021–2024, khi việc hiến tạng đã được cho phép nhưng cuối cùng không được tiến hành. Trong số đó, 103 trường hợp có những dấu hiệu đáng lo ngại. Cơ quan này cho biết 73 bệnh nhân biểu hiện các dấu hiệu thần kinh không tương thích với việc tiến hành hiến tạng.
Trọng tâm của cuộc kiểm tra là những bất cập trong đánh giá thần kinh, trao đổi giữa các nhóm y tế, quy trình xin sự đồng thuận và việc phân loại nguyên nhân tử vong, đặc biệt trong các trường hợp liên quan đến dùng thuốc quá liều.
Điểm cốt yếu là việc hiến tạng phải tuân thủ các yêu cầu y khoa và pháp lí về xác định tử vong. Quyết định đồng ý hiến tạng của gia đình không thể thay thế việc xác định bệnh nhân đã chết theo đúng tiêu chuẩn áp dụng. Những dấu hiệu bất thường cần được đánh giá nghiêm túc trước khi quy trình thu hồi nội tạng có thể tiếp tục.
Mỹ khởi động quy trình rút chứng nhận, niềm tin vào hiến tạng bị thử thách
Sau cuộc rà soát, HHS cho biết Network for Hope chưa chứng minh được những cải thiện đủ mức, dù đã trải qua các biện pháp khắc phục và giám sát trước đó. Vì vậy, cơ quan liên bang tiến hành các bước nhằm rút chứng nhận của tổ chức này.
Network for Hope điều phối hoạt động thu mua nội tạng tại Kentucky và một phần các bang Indiana, Ohio, West Virginia. Theo thông báo của cơ quan chức năng, Trung tâm Dịch vụ Medicare và Medicaid (CMS) đã ban hành thông báo chấm dứt thỏa thuận Medicare với tổ chức, dự kiến có hiệu lực ngày mai (3/11/2026), tùy thuộc vào quy trình áp dụng. Việc chuyển giao khu vực phục vụ hiến tạng sẽ phụ thuộc vào kết quả của thủ tục kháng nghị hoặc quyết định không kháng nghị của tổ chức.
Network for Hope phản đối một số nội dung trong các cáo buộc. Tổ chức này lập luận rằng OPO không trực tiếp chăm sóc bệnh nhân và không tự mình tuyên bố một người đã chết. Theo quan điểm của tổ chức, việc thu hồi nội tạng chỉ có thể diễn ra sau khi một nhà cung cấp dịch vụ y tế độc lập xác định bệnh nhân đã tử vong.
Sự khác biệt giữa cách nhìn nhận của tổ chức và những quan ngại của cơ quan quản lí cho thấy vấn đề không chỉ nằm ở một cá nhân hay một thủ thuật. Nó liên quan đến cách phân định trách nhiệm giữa bệnh viện, bác sĩ và đơn vị điều phối hiến tạng; cách thông tin được truyền đạt; cũng như cơ chế can thiệp khi gia đình hoặc nhân viên y tế nghi ngờ đánh giá ban đầu.
Cuộc tranh luận còn có ý nghĩa lớn hơn đối với toàn bộ hệ thống cấy ghép tại Mỹ. Hơn 100.000 người ở nước này đang chờ ghép tạng, khiến việc duy trì niềm tin của công chúng trở thành điều kiện quan trọng để những người có nhu cầu được tiếp cận nguồn tạng hiến.