Nhà báo Võ Mai Nhung: ‘Đẹp như hoa hồng, rắn hơn sắt thép’

Một tờ báo hay, có bản sắc và suốt 30 năm - kể từ năm 1999, khi nhà báo Võ Mai Nhung bắt đầu phụ trách điều hành NTNN - vẫn đứng vững, phát triển mạnh mẽ qua nhiều biến động, xáo trộn của thị trường truyền thông.

Người phụ nữ đứng sau cuộc “lột xác” của NTNN

Tôi gặp chị Võ Mai Nhung lần đầu tiên vào năm 1996 tại số 13 Thụy Khuê (Hà Nội), khi chị đang là Phó tổng biên tập phụ trách nội dung.

Tòa soạn nằm trên tầng 2 (lầu 1, theo cách gọi trong Nam). Khi chúng tôi đến đã là hoàng hôn nhưng hầu như mọi người vẫn đông đủ. Ai nấy hí húi bên trang giấy hoặc máy tính. Có một người phụ nữ trông đẹp, nền nã đang chăm chú sửa từng chữ trên trang giấy A3. Ngày mai ra báo nên chị đang sắp trang, duyệt bài.

“Chị ấy” thỉnh thoảng ngưng đọc, sửa một chút rồi quay sang trao đổi với những người xung quanh và hỏi han tôi vài câu, sau đó mời cộng tác. Giọng chị dịu dàng và thu hút.

Tôi ấn tượng mạnh bởi vẻ đẹp cuốn hút của chị, đặc biệt là đôi mắt. Một đôi mắt mênh mông, sâu thẳm, vừa có cái gì đó rất đỗi hiền dịu nhưng cũng không kém phần nghiêm khắc, dữ dội.

…

Bẵng đi vài năm, khi đang làm ở một tờ báo chính trị - xã hội khá có tiếng lúc đó, tôi nghe phong thanh tờ báo của Hội Nông dân đã được đổi tên thành Nông thôn Ngày nay và chị Võ Mai Nhung là Quyền tổngbiên tập. Thỉnh thoảng lại nghe xôn xao một cây viết nổi tiếng nào đó đầu quân về NTNN. Hẳn ngôi nhà 13 Thụy Khuê là một địa chỉ được nhắc đến rất nhiều trong làng báo sôi động của năm 1999.

Lần thứ hai tôi đến ngôi nhà 13 Thụy Khuê, nhưng lần này trong một tâm thế khác.

Không còn nhớ đầy đủ những lời chị Nhung nói hôm đó, đại khái chị bảo: Về đây cùng nhau làm tờ báo cho nông dân, vì nông dân; làng quê và người nông dân rất cần một tờ báo hướng về họ; rồi khi về đây sẽ có các anh chị em hiểu nghề, yêu nghề giúp các em học thêm nhiều điều.

Chị nói ngắn gọn, rành rẽ và đầy tâm huyết.

Có cái gì đó quyến rũ một cách mơ hồ khiến tôi không mảy may nghĩ tới thu nhập. Và cũng không để ý đến chuyện hai vợ chồng Tổng biên tập khi ấy vẫn đang ở tạm trong một căn phòng rất nhỏ tại tòa soạn…

Ngày hôm sau tôi viết đơn xin chuyển từ Đại đoàn kết về NTNN.

Chiêu hiền đãi sĩ khắp trong Nam ngoài Bắc

Chị Võ Mai Nhung nhớ lại thời điểm chuyển mình rất quan trọng của NTNN và cũng là quãng thời gian đặc biệt trong cuộc đời làm báo của mình:

“Thời điểm tôi là Phó tổng biên tập phụ trách nội dung của NTNN, người đứng đầu Hội Nông dân Việt Nam - cơ quan chủ quản của báo - là ông Chín Cần (Nguyễn Văn Chín). Nhiều người biết ông là một trong những nhà lãnh đạo đột phá trong công cuộc đổi mới từ khi làm Bí thư Tỉnh ủy Long An và sau đó là Phó thủ tướng Chính phủ.

Từ Phó thủ tướng, ông “xuống” làm Chủ tịch Hội Nông dân với một tầm nhìn vượt trội trong bối cảnh các đoàn thể chưa thoát khỏi tình trạng quan liêu hóa. Tôi nhớ trong một lần làm việc với Ban Biên tập, ông vừa bức xúc vừa tha thiết: “Phải đổi mới tờ báo, phải làm sao cho mọi người đọc nó. Nếu không thì nó không có lý do để tồn tại”.

Được làm việc với ông Chín Cần là cơ hội nhưng cũng là một thách thức lớn…”. (Tôi nghĩ trong làng báo thời điểm đó không có nhiều cơ hội như vậy).

“Nhưng muốn khai thác được cơ hội ấy thì phải có một đội ngũ những người làm báo có nghề và tâm huyết, bổ sung cho lực lượng đang có để đủ sức làm cho tờ báo bứt phá theo kỳ vọng của chúng tôi. Vì vậy, tôi phải vận dụng hết “tài cán” và cả tấm lòng của mình đi chiêu hiền đãi sĩ khắp trong Nam ngoài Bắc.

Và thật bất ngờ, từ năm 1996 đến năm 2000, chúng tôi đã có một đội ngũ các nhà báo chuyên nghiệp từ nhiều tờ báo khác “đầu quân” về NTNN.

Trong đội ngũ này có Hoàng Hải Vân làm “bếp núc” của tòa soạn từ trước, có nhà báo Hoàng Thoại Châu (Ba Thợ Tiện). Anh Ba Thợ Tiện không chỉ cộng tác lâu dài cho báo mà còn kết nối tòa soạn với các chuyên gia kinh tế trong nhóm “Thứ Sáu” như các anh Trần Bá Tước, Huỳnh Bửu Sơn, Phan Chánh Dưỡng… để họ viết bài cộng tác cho NTNN.

Giáo sư nông học Bùi Huy Đáp, học giả Nguyễn Văn Xuân, giáo sư Võ Tòng Xuân, nhà nghiên cứu Vương Trí Nhàn, nhà văn Nguyễn Quang Thân, Dạ Ngân, Trần Thị Trường cùng nhiều văn nghệ sĩ, nhà giáo dục tài danh khác là những cây bút thường xuyên xuất hiện trên NTNN.

Sự cộng hưởng của đội ngũ nói trên đã tạo ra diện mạo và bản sắc sinh động cho NTNN với manchette mới. Không khí tòa soạn rất hào hứng. Số lượng phát hành tăng vọt. Từ tuần báo chuyển sang phát hành 2 số/tuần, rồi phát hành cách ngày và cuối cùng là hằng ngày.

Đến năm 1999, báo phát hành mỗi kỳ trên 50.000 bản, cao nhất tới 65.000 bản. NTNN không nhận kinh phí hoạt động từ ngân sách nhà nước từ rất lâu trước đó, nhưng chúng tôi vẫn tranh thủ tận dụng các nguồn hỗ trợ để đầu tư hạ tầng công nghệ hiện đại cho tòa soạn…”.

Đưa được tờ báo của nông dân, vì nông dân trở thành một ấn phẩm có vị thế đáng kể, ngoài nội lực của tập thể làm báo, Tổng biên tập Mai Nhung còn luôn nhận được sự thấu hiểu, đồng hành của các lãnh đạo Hội Nông dân Việt Nam qua nhiều thời kỳ như ông Mười Thơ, Chín Cần, Nguyễn Đức Triều. Đó là điều hiếm hoi mà không phải cơ quan báo chí nào cũng có được.

Một tổng biên tập không chỉ làm báo, mà còn giữ lửa nghề

Chỉ làm việc ở NTNN 4 năm nhưng ký ức trong tôi về tờ báo và Tổng biên tập Võ Mai Nhung vẫn rất sâu đậm.

Tôi nhớ quãng đời làm báo sôi động và hạnh phúc của mình ở ngôi nhà 13 Thụy Khuê với hình ảnh chị Nhung mạnh mẽ, quyết liệt trong những buổi giao ban đầu sáng và lặng lẽ, nhiều suy tư trong phòng tòa soạn mỗi giờ duyệt bài.

Tôi nhớ như in những thời khắc căng thẳng, chị từng nói: “Chúng ta làm báo vì nông dân, nông thôn, chúng ta có bạn đọc ở sau lưng mình. Chỗ dựa vững chắc nhất, lớn nhất của chúng ta là bạn đọc…”.

Nhớ lại rất nhiều kỷ niệm, trong đó có cả những khoảng khắc sóng gió, tôi lại càng thấm thía những lời tâm huyết chị từng chia sẻ về nghề báo:

“Trong quá trình gắn bó với NTNN, tôi không sợ mất chức vì vốn dĩ tôi không phấn đấu để trở thành tổng biên tập. Ngày trước, tôi chỉ muốn làm một nhà báo bình thường, tử tế mà thôi. Nhưng khi làm tổng biên tập, rất nhiều khi tôi phải cân nhắc. Nếu một bài báo không vi phạm pháp luật, tức là vẫn nằm trong phạm vi mà luật pháp cho phép về quyền tự do báo chí, nếu vượt quá cái “rào cản mềm” đó mà chỉ ảnh hưởng đến địa vị và sinh mệnh của bản thân tôi thì tôi vẫn cho đăng.

Nhưng nếu nó có thể gây tổn hại đến sinh mệnh nghề nghiệp của phóng viên thì tôi phải gác lại…”.

Trong hành trình 40 năm vật lộn để có thành quả đổi mới như hôm nay, đã có nhiều nhà báo và đặc biệt là một số Tổng biên tập đã phải đi qua rất nhiều thời khắc dằn vặt và bản lĩnh như vậy. Trong số đó có bông hồng thép Võ Mai Nhung.

Nhà báo Lương Thị Bích Ngọc từng là cây viết nghị luận chính trị, thực hiện nhiều cuộc trò chuyện với các nhân vật nổi tiếng trên VietNamNet. Bà nguyên là Tổng biên tập Tạp chí Khám phá, Tổng biên tập Tạp chí Du lịch và hiện là cố vấn truyền thông của bộ phim Địa đạo - Mặt trời trong bóng tối.

Đọc thêm: Ba nữ Tổng biên tập Thời kỳ đổi mới

>>>1. Vũ Kim Hạnh - nữ Tổng biên tập hát vọng cổ giữa đôi bờ thế kỷ

>>>2. Nhà báo Võ Mai Nhung: ‘Đẹp như hoa hồng, rắn hơn sắt thép’

>>> 3. ‘Máu làm báo’ của Tổng biên tập Nguyễn Thế Thanh