Nhà đầu tư thua lỗ nặng vì mua cổ phiếu Hóa chất Đức Giang từ khuyến nghị của công ty chứng khoán, ai chịu trách nhiệm?

4 phiên giản sàn và hơn thế nữa

Tính từ ngày 17.3 - thời điểm nhiều lãnh đạo và cán bộ chủ chốt tại Hóa chất Đức Giang (mã chứng khoán DGC trên sàn HoSE) bị khởi tố được chính thức công bố, DGC đã có tới 4 phiên giảm sàn liên tiếp.

Tổng cộng 4 phiên, mã cổ phiếu DGC mất giá 18.400 đồng, giảm từ mức 73.900 đồng xuống còn 55.500 đồng, tương ứng mức giảm khoảng 24,9%. Theo đó, vốn hóa của DGC bị thổi bay gần 7.000 tỉ đồng.

Trong trường hợp nhà đầu tư mua vào cổ phiếu DGC vào phiên sáng ngày 17.3 khi thông tin vụ án tại Hóa chất Đức Giang chưa được công bố, hoặc mua từ vài phiên trước đó, số tài sản bị “bốc hơi” theo mức giá giảm của mã cổ phiếu này có thể đã lên tới 25%. Nhưng đáng nói là, mức thua lỗ trên chưa chắc đã dừng lại vì số cổ phiếu đang bị kẹp hàng không dễ bán ra hay được bên mua hấp thụ. Nhà đầu tư vì thế rơi vào tình trạng càng nắm giữ mã cổ phiếu DGC có thể càng bị lỗ lã nặng hơn trong lúc này.

Trường hợp nếu tính cả 2 phiên giảm mạnh (khi thông tin về khởi tố lãnh đạo DGC đã “râm ran” trên thị trường dù chưa có thông tin chính thức) trước khi diễn ra 4 phiên giảm sàn liên tiếp, khoản giảm giá lên tới 25.400 đồng, từ mức 80.900 đồng giảm xuống còn 55.500 đồng, tương ứng mất giá khoảng 31,4%, vốn hóa theo đó “bốc hơi” hơn 9.600 tỉ đồng.

Nhìn chung, nhà đầu tư nếu đã nắm giữ cổ phiếu DGC dù khối lượng ít hay nhiều cũng đều bị thiệt hại tùy mức độ. Thậm chí, những nhà đầu tư nếu sử dụng đòn bẫy tài chính, cụ thể là vay margin (giao dịch ký quỹ), thiệt hại còn lớn hơn vì khả năng bị call margin (gọi ký quỹ) rất cao, dẫn tới buộc phải bán giải chấp (force sell) sau khi thua lỗ nặng và mất cân bằng tài khoản.

Nhà đầu tư mua theo khuyến nghị bị mất tiền “oan”, công ty chứng khoán có chịu trách nhiệm?

Các phân tích và đặc biệt là những khuyến nghị được đưa ra từ các công ty chứng khoán có tác động rất lớn đến quyết định mua vào hoặc bán ra của các nhà đầu tư cá nhân trong nước.

Bởi đa phần, nhà đầu tư cá nhân trong nước không có nhiều hiểu biết về chuyên môn về chứng khoán, vì thế thường phải nhờ cậy vào sự tư vấn của các nhân viên môi giới/phân tích từ các công ty chứng khoán. Bên cạnh đó, các công ty chứng khoán thường đưa ra khuyến nghị mua vào, bán ra hàng ngày đối với từng mã cổ phiếu, hoặc trong các báo cáo nghiên cứu định kỳ, nghiên cứu về doanh nghiệp. Những thông tin này luôn được nhà đầu tư cá nhân tiếp nhận và xem xét gần như một kim chỉ nam về đầu tư tại một thời điểm nào đó.

Hơn nữa, các khuyến nghị mua vào được đưa ra từ các công ty chứng khoán luôn kèm theo phân tích, số liệu để chứng minh, thuyết phục nhà đầu tư, từ đó nhà đầu tư càng dễ tin theo. Đa phần các phân tích, báo cáo theo hướng khuyến nghị mua vào mà người viết bài này từng được tiếp cận thường vẽ lên những triển vọng đầy tươi sáng, với giá mục tiêu cao vời vợi, vô hình chung đưa nhà đầu tư vào thế giới của một “giấc mơ lợi nhuận” đầy dễ dàng. Nghe theo những khuyến nghị như thế, về lý thuyết là “làm giàu không khó”. Nhưng vấn đề là giữa khuyến nghị và thực tế lại là một khoảng cách lớn có khi không thể đạt được trong khoảng thời gian từ vài tháng đến một năm.

Trong trường hợp mã cổ phiếu DGC được khuyến nghị mua vào trước thời điểm thông tin khởi tố vụ án tại Hóa chất Đức Giang và khởi tố bị can nhiều lãnh đạo tại doanh nghiệp này được công bố, vô hình chung đẩy nhà đầu tư xuống “hố sâu” rủi ro. Và đáng nói là, rủi ro đó đã trở thành hiện thực khi cổ phiếu DGC đã có nhiều phiên giảm sàn và giảm giá mạnh, “bốc hơi” nhiều nghìn tỉ đồng, tài khoản của nhà đầu tư chắc chắn không khỏi lỗ nặng.

Trong các khuyến nghị hoặc những bản báo cáo, phân tích của các công ty chứng khoán thường kèm theo điều khoản miễn trừ trách nhiệm ở phía dưới cùng. Như vậy, theo thông lệ này, công ty chứng khoán được miễn trừ trách nhiệm dù đã đẩy nhà đầu tư xuống “hố sâu”. Hậu quả còn lại thế nào, nhà đầu tư phải tự chịu trách nhiệm.

Có một thực tế là, các nhân viên môi giới/phân tích tại hầu hết các công ty chứng khoán “vẽ vời” rất hay từ báo cáo tài chính, phân tích thông tin đến phân tích kỹ thuật, nhưng tựu trung lại là họ sẽ không chịu trách nhiệm với đồng tiền đầu tư của khách hàng. Nhưng khi khách hàng nghe lời họ mua vào thì họ lại được hưởng lợi từ phía dịch vụ, doanh số…

Kiểu đầu tư phó mặc cho các nhân viên môi giới, nhân viên tư vấn “vẽ vời” đã quá xưa cũ và không còn phù hợp. Những khuyến nghị của các công ty chứng khoán cũng không phải là thước đo ngàn vàng. Bởi nếu các tư vấn hoặc ngay cả những phân tích kỹ thuật luôn đúng, các công ty chứng khoán chỉ việc duy trì mảng đầu tư tự doanh, các nhân viên môi giới/phân tích chỉ việc ngồi chơi chứng khoán, đã đủ giàu to thay vì phải kiếm từng đồng phí dịch vụ “bạc lẻ” từ khách hàng.