Nhà ở cho thuê, làm gì để trở thành trụ cột của quốc gia? (Bài 4)

Tại một số trung tâm đô thị lớn như TP.HCM, TP. Đồng Nai…, chính quyền địa phương đã đưa ra nhiều giải pháp tháo gỡ thủ tục hành chính, xóa điểm nghẽn để tạo điều kiện cho các dự án nhà ở xã hội, nhà cho thuê sớm hoàn thành, đáp ứng nhu cầu nhà ở cho hàng vạn công nhân – lao động, người có thu nhập thấp…

Bài 4: Mở thêm cánh cửa an cư cho người lao động

Mỗi tháng kiếm được từ 15-20 triệu đồng, nhiều người lao động vẫn phải chấp nhận sống trong những căn phòng trọ chật hẹp vì giấc mơ mua nhà quá xa vời. Khi giá nhà liên tục tăng, mô hình nhà ở cho thuê đang được kỳ vọng sẽ mở ra lối đi mới, giúp người thu nhập thấp có cơ hội an cư mà không phải gánh áp lực sở hữu nhà...

Ở trọ giữa thành phố, chờ một mái nhà

Chiều muộn, con hẻm nhỏ trên đường Huỳnh Văn Nghệ, phường Trấn Biên (TP. Đồng Nai) trở nên nhộn nhịp khi người lao động tan ca trở về. Tiếng xe máy, tiếng trẻ con nô đùa, mùi cơm chiều lan ra từ những căn bếp nhỏ hòa quyện, tạo nên khung cảnh rất đỗi quen thuộc của một khu nhà trọ công nhân.

Đằng sau những cánh cửa khép hờ là các căn phòng rộng chưa đầy 15m². Không chỉ có công nhân, nhiều kỹ sư, nhân viên văn phòng hay lao động có chuyên môn cũng chọn nơi đây làm chỗ ở. Họ có việc làm ổn định, thu nhập cao hơn mặt bằng chung, nhưng giấc mơ sở hữu một căn nhà vẫn còn quá xa.

Trong căn phòng nhỏ đầu dãy, anh Nguyễn Tiến Hùng (40 tuổi) đang chuẩn bị bữa cơm cùng vợ. Tốt nghiệp đại học ngành Cơ điện tử, từng nhiều năm làm kỹ thuật trước khi chuyển sang lái xe, tổng thu nhập của hai vợ chồng hiện khoảng 20 triệu đồng mỗi tháng.

Thế nhưng, sau khi trừ tiền thuê trọ, điện, nước, thực phẩm, xăng xe và các khoản sinh hoạt hằng ngày; số tiền còn lại để tích lũy chẳng đáng là bao. Anh mở chiếc điện thoại với bảng tính chi tiêu đã sửa đi sửa lại nhiều lần, nhưng phép tính mua nhà vẫn chưa tìm được lời giải.

"Một căn hộ giá 700-800 triệu đồng, thậm chí gần 1 tỉ đồng, vượt quá khả năng của chúng tôi. Nếu phải trả ngay thì không thể. Nhưng nếu được thuê mua hoặc trả góp khoảng 5 triệu đồng mỗi tháng trong 15-20 năm thì vẫn còn hy vọng", anh Hùng tâm sự.

Theo anh, điều người lao động cần không chỉ là một căn hộ có giá phù hợp, mà còn là cơ chế tài chính đủ linh hoạt để có thể trả dần bằng chính thu nhập hằng tháng. "Quan trọng nhất là phải nhìn thấy một con đường để đi. Có cơ hội thì người lao động sẽ cố gắng", anh nói.

Ngay sát phòng anh Hùng là nơi ở của anh Hoàng Phú (40 tuổi, quê Thanh Hóa). Sau 16 năm lập nghiệp tại Đồng Nai, anh vẫn gắn bó với căn phòng trọ khoảng 20m². "Tôi chỉ mong có chính sách vay ưu đãi hoặc thuê mua nhà ở xã hội. Có chỗ ở ổn định rồi mới dám nghĩ đến chuyện lập gia đình", anh trải lòng.

Xuất phát từ thực tế ấy, TP. Đồng Nai đang thay đổi cách tiếp cận trong phát triển nhà ở. Thay vì chỉ tập trung vào mục tiêu sở hữu, mô hình nhà ở xã hội cho thuê và thuê mua được kỳ vọng sẽ mở thêm cơ hội cho những người có thu nhập thấp. Địa phương đã khởi công Dự án Nhà ở cho thuê Long Bình (giai đoạn 1) tại phường Long Bình. Đây được xem là dự án nhà ở cho thuê đầu tiên của cả nước, triển khai theo tinh thần Chỉ thị 34 của Ban Bí thư về phát triển nhà ở cho thuê.

Dự án có quy mô 1,52ha, gồm một khối chung cư cao 20 tầng với khoảng 1.000 căn hộ có diện tích từ 34-63m², tổng vốn đầu tư hơn 1.361 tỉ đồng từ ngân sách thành phố. Công trình được quy hoạch đồng bộ với bãi đỗ xe, cây xanh, khu sinh hoạt cộng đồng và hạ tầng kĩ thuật, hướng tới một môi trường sống ổn định, lâu dài cho người lao động.

Sau Long Bình, TP. Đồng Nai sẽ tiếp tục triển khai các dự án nhà ở xã hội cho thuê tại Nhơn Trạch, Long Thành và những khu vực tập trung nhiều khu công nghiệp. Cùng với đó, thành phố đã khởi công và động thổ thêm bảy dự án nhà ở xã hội, hướng tới mục tiêu phát triển khoảng 65.000 căn đến năm 2030, với tổng nhu cầu vốn khoảng 48.000 tỉ đồng.

Từ nhu cầu an cư ngày càng lớn, lãnh đạo địa phương cũng dành nhiều trăn trở cho bài toán nhà ở. Trao đổi với phóng viên Một Thế Giới, Chủ tịch UBND TP. Đồng Nai Nguyễn Văn Út cho rằng: Đồng Nai đang trở thành một trong những trung tâm công nghiệp, logistics và dịch vụ lớn của cả nước. Sự phát triển nhanh của các khu công nghiệp tạo động lực tăng trưởng kinh tế, nhưng đồng thời cũng tạo sức ép rất lớn lên hạ tầng xã hội, đặc biệt là nhà ở.

"Nhà ở không chỉ là nơi che mưa, che nắng mà còn là nền tảng để người lao động ổn định cuộc sống, yên tâm làm việc và gắn bó lâu dài với doanh nghiệp", ông Út nhấn mạnh.

Theo vị lãnh đạo UBND TP. Đồng Nai, phát triển nhà ở xã hội luôn được xác định là nhiệm vụ trọng tâm, gắn với mục tiêu phát triển bền vững. Trong quá trình triển khai sân bay Long Thành, các khu công nghiệp thế hệ mới và hệ thống logistics liên vùng, địa phương xác định phát triển kinh tế phải song hành với bảo đảm an sinh xã hội. Đồng Nai cũng đang kiến nghị Trung ương tiếp tục hoàn thiện chính sách tín dụng ưu đãi, ưu đãi thuế, cải tiến thủ tục đầu tư, đồng thời đầu tư đồng bộ hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội để rút ngắn thời gian triển khai các dự án.

Hướng đi mới cho bài toán an cư

Không chỉ Đồng Nai, TP.HCM cũng đang chuyển hướng mạnh sang phát triển nhà ở cho thuê nhằm đáp ứng nhu cầu an cư của người lao động. Trong bối cảnh giá nhà ngày càng leo thang, nhiều người có việc làm ổn định vẫn phải gắn bó với những căn phòng trọ nhỏ hẹp, xem đó là lựa chọn duy nhất để bám trụ nơi đô thị.

Theo Sở Xây dựng TP.HCM, giai đoạn 2026-2030, thành phố được giao phát triển 181.257 căn nhà ở xã hội, trong đó khoảng 50.000 căn dành cho thuê. Mục tiêu này sẽ được triển khai từ nhiều nguồn lực, gồm doanh nghiệp, quỹ đất Nhà nước, đầu tư công và nhà ở dành cho lực lượng vũ trang.

Hiện TP.HCM có hơn 13.600 phòng, căn hộ cho thuê thuộc tài sản công cùng gần 41.000 chỗ ở sinh viên. Tuy nhiên, quỹ nhà này vẫn còn khá khiêm tốn so với nhu cầu thực tế.

Để mở rộng nguồn cung, thành phố đang đẩy mạnh đầu tư công, xây dựng Quỹ nhà ở quốc gia, kêu gọi doanh nghiệp đầu tư nhà lưu trú công nhân và chuyển đổi một phần quỹ nhà tái định cư, tài sản công dôi dư sang nhà ở cho thuê. Đồng thời, nhiều chính sách ưu đãi cũng được áp dụng như hỗ trợ lãi suất, nâng hạn mức vay ưu đãi lên 300 tỉ đồng mỗi dự án, hỗ trợ chi phí đầu tư hạ tầng và giảm giá thuê.

Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp cho rằng, điều thị trường cần hiện nay không phải là những cơ chế ưu đãi đặc biệt. Đó là một quy trình xử lí hồ sơ minh bạch, ổn định và có thời hạn rõ ràng. Trách nhiệm của từng cơ quan được xác định cụ thể, thời gian giải quyết thủ tục được rút ngắn. Có như vậy, doanh nghiệp mới có thể chủ động kế hoạch tài chính, kiểm soát chi phí và mạnh dạn đầu tư vào các dự án nhà ở xã hội.

Có thể nói, trong bối cảnh nhu cầu nhà ở tại các đô thị lớn tiếp tục gia tăng, việc khơi thông các dự án tồn đọng là giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp phục hồi. Đây là chìa khóa bổ sung nguồn cung cho thị trường và bảo đảm an sinh xã hội. Bởi phía sau hồ những hồ sơ đang còn trên bàn làm việc là hàng nghìn tỉ đồng đầu tư "đóng băng" và sự chờ đợi mòn mỏi về một mái nhà của hàng triệu người lao động.

Theo Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Công Vinh, thành phố đang tập trung tháo gỡ các vướng mắc về pháp lí để đẩy nhanh tiến độ các dự án nhà ở xã hội, đồng thời đặt mục tiêu hình thành khoảng 50.000 căn nhà ở xã hội cho thuê trong giai đoạn 2026-2030. Song song đó, TP.HCM cũng nghiên cứu chuyển đổi một phần quỹ nhà tái định cư và tài sản công chưa khai thác hiệu quả sang phục vụ nhu cầu thuê nhà.

Từ Đồng Nai đến TP.HCM, mô hình nhà ở cho thuê đang mở ra một cách tiếp cận mới cho bài toán an cư. Với nhiều người lao động, điều cần nhất lúc này không phải là sở hữu ngay một căn nhà, mà là có một nơi ở ổn định để yên tâm làm việc, tích lũy và từng bước hiện thực hóa giấc mơ về mái ấm của riêng mình.

Vào ngày 22/6/2026 vừa qua, Hà Nội cũng vừa khởi công ba dự án nhà ở cho thuê đầu tiên, với hơn 8.000 căn hộ, hướng tới hình thành thị trường nhà ở cho thuê chuyên nghiệp, giá phù hợp, giảm áp lực mua nhà cho người dân. Tổng vốn đầu tư dự kiến là trên 30.000 tỉ đồng. Đây là những dự án đầu tiên trong chương trình phát triển nhà ở cho thuê của thành phố.

Với tỉnh Thái Nguyên, nhận thức rõ những điểm nghẽn và áp lực từ thị trường, chính quyền tỉnh Thái Nguyên đang thể hiện quyết tâm chính trị rất cao trong việc thúc đẩy nguồn cung. Theo định hướng, giai đoạn 2025 - 2030, Trung ương giao cho Thái Nguyên hoàn thành 24.800 căn hộ nhà ở xã hội. Nhưng Thái Nguyên đặt mục tiêu đầy tham vọng là hoàn thành tới 60.000 căn hộ đến năm 2030, nhằm giải quyết dứt điểm nhu cầu chỗ ở cho người thu nhập thấp.

Cuối tháng 6/2026, tỉnh đã đồng loạt khởi công mới 6 dự án nhà ở xã hội quy mô lớn với tổng mức đầu tư vượt ngưỡng 7.500 tỷ đồng, dự kiến bổ sung thêm khoảng 5.980 căn hộ mới tại các địa bàn trọng điểm như Phổ Yên (với Khu nhà ở xã hội Vạn Xuân), Linh Sơn, Bách Quang và khu vực trung tâm hành chính của tỉnh, trong đó có cả quỹ nhà ở cho thuê dài hạn.

Ở tỉnh Bắc Ninh, song hành với sự bùng nổ công nghiệp là áp lực cấp thiết về chỗ ở cho lực lượng lao động di cư. Về quy mô, Bắc Ninh là một trong những địa phương dẫn đầu miền Bắc về phát triển nhà ở xã hội và nhà lưu trú công nhân. Tỉnh hiện có hàng loạt dự án với nguồn cung quy hoạch lên đến hàng chục nghìn căn hộ. Các dự án lớn chuyên biệt cho thuê và bán như tại KCN Yên Phong hay các khu nhà ở công nhân tại Phương Liễu, Yên Trung tiếp tục được đẩy mạnh. Chính sách giá cho thuê tại một số khu vực được định mức khá hợp lý, dao động từ hơn 40.000 đến 60.000 đồng/m2/tháng, giúp nhiều người lao động tiếp cận được không gian sống đạt chuẩn, có điện nước và thiết chế văn hóa đồng bộ.

Mặc dù các cấp chính quyền đặt mục tiêu hoàn thành hàng chục nghìn căn hộ nhà ở xã hội trong giai đoạn 2025 – 2030. Nhưng tiến độ triển khai thực tế của nhiều dự án mới vẫn gặp vướng mắc từ khâu giải phóng mặt bằng, thủ tục thẩm định đầu tư đến áp lực hoàn thành kế hoạch năm. Số lượng căn hộ hoàn thành thực tế hằng năm thường thấp hơn một phần so với mục tiêu đặt ra. Hàng vạn công nhân ngoại tỉnh chưa tiếp cận được nhà ở xã hội, vẫn phải phụ thuộc vào hệ thống nhà trọ tự phát quanh các khu công nghiệp.

Nam Phong – Tuyết Nhung

(còn tiếp)