Nhà tiên phong về AI của Google chỉ trích chính quyền Trump, khi Thung lũng Silicon im tiếng

Vào thời điểm mà phần lớn ngành công nghệ không muốn bàn luận về chính trị, Jeff Dean là tiếng nói thẳng thắn hiếm hoi, ngay cả về những vấn đề ảnh hưởng trực tiếp đến Google.

Jeff Dean, nhà khoa học trưởng tại Google DeepMind, nằm trong số hơn 30 nhân viên Google và OpenAI đã ký vào bản kiến ​​nghị ủng hộ vụ kiện của Anthropic chống lại Bộ Quốc phòng Mỹ trong tháng 3.

Khi tòa án tuần trước chấp thuận lệnh cấm tạm thời chống lại nỗ lực của Lầu Năm Góc nhằm chấm dứt các hợp đồng với Anthropic, Thẩm phán Rita Lin đã nhắc đến số lượng lớn các bản kiến ​​nghị ủng hộ công ty khởi nghiệp AI đứng sau mô hình Claude.

Tranh chấp về giới hạn sử dụng AI trong quân sự có thể gây ra những hệ quả lớn với mối quan hệ của Google và chính phủ liên bang. Bản kiến ​​nghị mà Jeff Dean ký lập luận rằng quyết định của Lầu Năm Góc về việc dán nhãn Anthropic là rủi ro chuỗi cung ứng sẽ “làm giảm bớt sự thảo luận cởi mở trong lĩnh vực AI về những rủi ro và lợi ích của các hệ thống hiện nay”.

Đầu năm nay, Jeff Dean là một trong những lãnh đạo đầu tiên và nổi bật nhất tại một hãng công nghệ lớn lên án sự việc đặc vụ liên bang giết y tá Alex Pretti trong các cuộc biểu tình ở Minneapolis (bang Minnesota) khi thực thi luật nhập cư, gọi đó là “hoàn toàn đáng xấu hổ”.

Ông đã sử dụng tài khoản X có hơn 400.000 người theo dõi để lan truyền các thông điệp chỉ trích cuộc điều tra hình sự của chính quyền Trump với Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang (Fed) Jerome Powell, ca ngợi sự đa dạng và nhập cư, đồng thời bày tỏ lo ngại về sự gia tăng các ca mắc bệnh sởi cũng như bất bình đẳng ở Mỹ.

Những quan điểm này vài năm trước có thể không có gì đặc biệt, khi các hãng công nghệ khuyến khích nhân viên “mang trọn vẹn bản thân đến nơi làm việc”. Nhân viên đáp lại bằng cách tham gia hàng loạt các phong trào #MeToo và Black Lives Matter.

Song kể từ đó, nhiều hãng công nghệ lớn và các công ty khởi nghiệp đã thu hẹp giới hạn phát ngôn chính trị của nhân viên, cho rằng nó có thể tạo ra sự chia rẽ tại nơi làm việc và làm xao nhãng nhiệm vụ chính.

Một số công ty, gồm cả Google, đã ban hành các quy định về những gì nhân viên có thể thảo luận trên các nền tảng của công ty hoặc bài đăng mạng xã hội.

Tháng 9.2020, ông Brian Armstrong, Giám đốc điều hành Coinbase Global, cho biết công ty sẽ không khuyến khích thảo luận nội bộ về các vấn đề xã hội hoặc lý tưởng chính trị không liên quan trực tiếp đến công việc của mình. Brian Armstrong lập luận rằng việc tập trung quá mức vào chúng khiến Coinbase Global trở thành nơi làm việc không thân thiện với một số nhân viên.

Nhiều doanh nhân và nhà đầu tư đã hoan nghênh động thái của Brian Armstrong, thế nên các công ty khác cũng áp dụng chính sách tương tự.

Khi ông Donald Trump tái đắc cử Tổng thống Mỹ, hàng loạt giám đốc điều hành ở Thung lũng Silicon ủng hộ ông hoặc chương trình nghị sự của ông bằng các khoản quyên góp cho lễ nhậm chức Tổng thống Mỹ vào tháng 1.2025. Chính quyền Trump đã ban hành các lệnh hành pháp chống lại sự đa dạng, công bằng và hòa nhập cũng như "AI thức tỉnh" và đe dọa tước giấy phép phát sóng của các đài truyền hình vì trò đùa từ những diễn viên hài nhắm vào Tổng thống Mỹ.

"Chúng ta đang loại bỏ sự thức tỉnh. Người dân Mỹ không muốn sự điên rồ của chủ nghĩa Mác thức tỉnh trong các mô hình AI", ông Trump nói vào mùa hè năm ngoái sau khi ký một lệnh liên quan đến AI.

Trên toàn ngành công nghệ, những nhân viên từng thoải mái ký tên vào các kiến nghị hay phê phán lãnh đạo tại những cuộc họp lớn đã cân nhắc lại rủi ro.

“Vì thị trường việc làm hiện không quá thuận lợi, nhiều người cho rằng nói ra quan điểm mạnh mẽ có thể không đáng, ngay cả khi điều đó là đúng về mặt đạo đức. Tôi nghĩ họ rất sợ bị trả thù”, theo Beth Steinberg - cựu giám đốc điều hành Chime Financial, chuyên tư vấn cho các hãng công nghệ về chiến lược nhân sự.

Sự thận trọng mới này, cùng với uy tín của Jeff Dean như một trong những chuyên gia hàng đầu về AI, khiến mọi phát biểu từ ông trở nên nổi bật.

Chỗ dựa cho nhiều nhân viên Google

Có bằng tiến sĩ khoa học máy tính từ Đại học Washington, Jeff Dean gia nhập Google năm 1999 sau khi làm việc cho một phòng thí nghiệm nghiên cứu máy tính và nền tảng mua sắm trực tuyến. Ông đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng tham vọng AI của Google, giúp phát triển công nghệ mạng thần kinh làm nền tảng cho các mô hình ngôn ngữ lớn hiện nay và danh sách dài những tiến bộ khác.

Amin Vahdat, kỹ thuật viên trưởng về cơ sở hạ tầng AI tại Google, cho biết nghiên cứu của Jeff Dean trong hơn hai thập kỷ đã khiến ông trở thành một trong những nhà khoa học máy tính được kính trọng nhất trên thế giới. Trong công ty, các nhân viên coi Jeff Dean là đồng nghiệp tốt bụng và chu đáo, vẫn giữ được sự khiêm tốn sau tất cả thành tựu của mình, theo Amin Vahdat.

Không có CEO hãng công nghệ lớn nào đưa ra tuyên bố công khai về chuyện đặc vụ liên bang giết Alex Pretti, hay hành động chống nhập cư rộng hơn ở Minneapolis, khi Jeff Dean đăng trên X rằng: “Mọi người, bất kể khuynh hướng chính trị, đều nên lên án điều này”. Tuy nhiên, một số đồng nghiệp của Jeff Dean đã gửi tin nhắn riêng cho ông bày tỏ lòng biết ơn.

Những ngày sau đó, Sam Altman - Giám đốc điều hành OpenAI - nói với nhân viên rằng “những gì đang xảy ra với ICE (Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Mỹ) là đi quá xa”. Trong khi đó, Tim Cook (Giám đốc điều hành Apple) nói với nhân viên rằng ông đã thảo luận với Tổng thống Trump về sự cần thiết phải giảm leo thang căng thẳng.

Các đồng nghiệp lại một lần nữa trông cậy vào Jeff Dean sau khi Bộ Quốc phòng Mỹ chỉ định Anthropic là mối đe dọa an ninh quốc gia. Anthropic đã tìm cách đàm phán các điều khoản đảm bảo trong hợp đồng rằng quân đội Mỹ sẽ không sử dụng các mô hình AI của họ cho mục đích giám sát hàng loạt hoặc vũ khí tự động.

“Giám sát hàng loạt vi phạm Tu chính án thứ tư và có tác động tiêu cực đến tự do ngôn luận. Các hệ thống giám sát dễ bị lạm dụng cho các mục đích chính trị hoặc phân biệt đối xử”, Jeff Dean viết trên X vào tháng 2 trong bài đăng thu hút hơn 1 triệu lượt xem và hơn 4.000 lượt thích.

Hơn 100 nhân viên trong Google DeepMind đã gửi cho Jeff Dean một lá thư vào tháng 2, yêu cầu ông đảm bảo bất kỳ thỏa thuận nào với Lầu Năm Góc đều ngăn chặn việc sử dụng mô hình Gemini trong giám sát nội địa hoặc điều khiển vũ khí tự động. Jeff Dean đã trò chuyện với một số người ký vào bản kiến ​​nghị đó.

Tại một hội nghị cho nhà phát triển GTC do Nvidia tổ chức hôm 16.3, Jeff Dean cho biết ông đặc biệt hào hứng về tiềm năng của AI trong việc chuyển đổi giáo dục và chăm sóc sức khỏe. Ông đã giới thiệu cho hàng trăm người tham dự GTC về những đóng góp của mình cho dự án Shaping AI, sự hợp tác giữa các nhà nghiên cứu và học giả nhằm thúc đẩy cuộc thảo luận về cách sử dụng AI.

“Rõ ràng là có rất nhiều lĩnh vực mà AI có thể được áp dụng, và một số lĩnh vực mang lại lợi ích to lớn cho xã hội. Một số lĩnh vực khác có thể là những thứ mà chúng ta không muốn sử dụng nhiều”, Jeff Dean nói.

Google vốn tự hào về văn hóa làm việc cởi mở, khuyến khích tranh luận giữa các nhân viên. Điều đó đã thay đổi những năm gần đây khi Google tìm cách xoa dịu sự phản đối với một số hoạt động kinh doanh gây tranh cãi hơn của mình, đáng chú ý là hợp đồng trị giá 1,2 tỉ USD mà Google và Amazon ký với chính phủ Israel năm 2021.

John Palowitch, cựu nhà khoa học nghiên cứu tại Google DeepMind, cho biết ông muốn thấy Jeff Dean sử dụng tầm ảnh hưởng của mình với các giám đốc điều hành, gồm cả Sundar Pichai (CEO Alphabet và Google) như Demis Hassabis (đồng sáng lập và CEO DeepMind), để ảnh hưởng đến quyết định của công ty trong tương lai.

“Tôi hy vọng ông ấy tiếp tục lên tiếng như thế này trên mạng xã hội và những nơi khác. Thậm chí, tôi còn hy vọng hơn nữa rằng ông sẽ tận dụng các mối quan hệ của mình với Sundar Pichai và Demis Hassabis để tạo ra sự thay đổi thực sự”, John Palowitch thổ lộ.