Nhật muốn kéo SK Hynix xây nhà máy chip, nhưng Hàn và Mỹ đều có toan tính riêng
Tỉnh Miyagi ở đông bắc Nhật Bản đang tìm cách thu hút SK Hynix xây dựng nhà máy chip nhớ tiên tiến, kì vọng tạo thêm việc làm và động lực tăng trưởng cho kinh tế địa phương.
Tuy nhiên, kế hoạch này đối mặt với hai trở ngại lớn: Mỹ cũng đang thúc đẩy SK Hynix mở rộng sản xuất trên lãnh thổ nước này, trong khi Hàn Quốc kiểm soát chặt việc đưa công nghệ bán dẫn chiến lược ra nước ngoài.
Miyagi muốn SK Hynix đến xây nhà máy chip
Ngày 1/9, hội nghị về trí tuệ nhân tạo (AI) và chất bán dẫn do các phòng thương mại Nhật Bản và Hàn Quốc tổ chức diễn ra tại Sendai, thủ phủ tỉnh Miyagi. Đây vốn là sự kiện được tổ chức thường niên, nhưng năm nay thu hút sự chú ý đặc biệt khi phía Hàn Quốc có sự tham dự của ông Chey Tae-won, Chủ tịch Tập đoàn SK.
Sự xuất hiện của ông Chey diễn ra không lâu sau khi báo Hankyoreh của Hàn Quốc ngày 21/8 đưa tin SK Hynix đang cân nhắc xây dựng một nhà máy sản xuất chip nhớ tại Miyagi. SK Hynix sau đó phủ nhận việc đã đưa ra quyết định, nhưng cho biết công ty đang xem xét nhiều phương án khác nhau, qua đó không loại trừ khả năng đầu tư tại Nhật Bản.
Thông tin về khả năng SK Hynix xây dựng cơ sở sản xuất tại Nhật không phải mới xuất hiện. Trước Miyagi, nhiều khu vực khác của Nhật Bản từng được nhắc đến như những điểm đến tiềm năng, gồm vùng Kanto quanh Tokyo, đảo Hokkaido ở phía bắc và Kyushu ở phía tây nam.
Các chính quyền địa phương Nhật Bản có lý do để cạnh tranh thu hút dự án. Một nhà máy chip quy mô lớn không chỉ tạo ra hàng nghìn việc làm trực tiếp và gián tiếp mà còn kéo theo các doanh nghiệp cung cấp thiết bị, vật liệu và dịch vụ liên quan, từ đó hình thành hệ sinh thái công nghiệp có giá trị cao.
Đối với SK Hynix, Nhật Bản cũng có những lợi thế đáng kể. Nước này sở hữu hệ sinh thái lâu đời về thiết bị và vật liệu bán dẫn, giúp nhà sản xuất chip Hàn Quốc có thể tăng cường liên kết với các nhà cung cấp trong chuỗi sản xuất.
Trong cuộc phỏng vấn với Nikkei hồi tháng 6, ông Chey nhận định Nhật Bản đã có sẵn hệ sinh thái bán dẫn và là “ứng viên xuất sắc” đối với SK Hynix.
Việc đặt thêm cơ sở sản xuất tại Nhật cũng có thể giúp SK Hynix đa dạng hóa mạng lưới sản xuất. Hiện việc tập trung phần lớn năng lực sản xuất tại Hàn Quốc khiến doanh nghiệp phải đối mặt với những rủi ro địa chính trị liên quan đến bán đảo Triều Tiên. Một cơ sở tại Nhật Bản, quốc gia có quan hệ đồng minh với Hàn Quốc và Mỹ, có thể giúp chuỗi cung ứng của SK Hynix ổn định hơn trước những biến động địa chính trị.
Bài toán khó từ công nghệ và cuộc cạnh tranh với Mỹ
Tuy nhiên, trở ngại lớn nhất đối với một nhà máy SK Hynix tại Nhật Bản lại nằm ở chính Seoul.
Hàn Quốc xác định ngành công nghiệp bán dẫn là một ngành công nghiệp chiến lược quốc gia có vai trò đặc biệt quan trọng đối với nền kinh tế. Để hạn chế nguy cơ công nghệ tiên tiến bị chuyển ra nước ngoài, các doanh nghiệp bán dẫn phải được chính phủ phê duyệt trước khi xây dựng cơ sở sản xuất ở nước ngoài.
Điều này đặc biệt nhạy cảm với những loại chip phục vụ AI. Trong bối cảnh năng lực tính toán cho AI đang thúc đẩy nhu cầu chip nhớ tăng nhanh, nhiều chuyên gia trong ngành cho rằng khả năng Hàn Quốc chấp thuận việc sản xuất ở nước ngoài những dòng chip tiên tiến liên quan đến AI là không cao.
Mặt khác, chính SK Hynix cũng đang đứng trước nhu cầu mở rộng công suất rất lớn. Ông Chey từng cảnh báo tình trạng thiếu chip nhớ có thể kéo dài đến năm 2030, trong bối cảnh các trung tâm dữ liệu AI trên toàn cầu tiếp tục phát triển và cần lượng lớn bộ nhớ hiệu năng cao.
Vì vậy, bài toán của SK Hynix là cân bằng giữa nhu cầu tăng công suất, yêu cầu bảo vệ công nghệ của Hàn Quốc và lợi ích của việc đa dạng hóa địa điểm sản xuất.
Nhật Bản cũng không phải quốc gia duy nhất muốn thu hút khoản đầu tư này. Mỹ đang tích cực thúc đẩy các nhà sản xuất chip Hàn Quốc tăng cường hiện diện tại nước này trong chiến lược đưa hoạt động sản xuất chất bán dẫn trở lại Mỹ.
Mới đây, SK Hynix tổ chức lễ động thổ nhà máy đóng gói chip tại bang Indiana với vốn đầu tư khoảng 4 tỉ USD. Dự án tập trung vào công đoạn hậu kì, tức đóng gói chip, thay vì sản xuất wafer ở công đoạn đầu. Tuy nhiên, nhà máy dự kiến hợp tác với hơn 100 doanh nghiệp địa phương và tạo hơn 7.000 việc làm.
Lễ động thổ có sự tham dự của nhiều quan chức chính phủ Mỹ và đại diện chính quyền địa phương. SK Hynix gọi dự án là một dấu mốc mới trong hợp tác kinh tế và công nghệ giữa Hàn Quốc và Mỹ trong kỉ nguyên AI.
Truyền thông Hàn Quốc từng đưa tin Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick hồi tháng 7 muốn Samsung Electronics và SK Hynix xây dựng các nhà máy tại Mỹ, trong lúc chính quyền Tổng thống Donald Trump đẩy mạnh thu hút đầu tư bán dẫn.
Điều đó khiến bài toán lựa chọn địa điểm của SK Hynix trở nên phức tạp hơn. Nhật Bản có hệ sinh thái thiết bị và vật liệu hấp dẫn, Mỹ có sức ép chính sách cùng thị trường AI khổng lồ, còn Hàn Quốc muốn bảo vệ những công nghệ được xem là tài sản chiến lược quốc gia.
Vì vậy, nếu SK Hynix thực sự muốn xây dựng nhà máy chip tiên tiến tại Miyagi, đây sẽ không chỉ là một quyết định kinh doanh. Đó còn là bài toán cân bằng lợi ích giữa ba trung tâm công nghệ quan trọng ở Đông Á và Mỹ trong cuộc đua giành năng lực sản xuất chất bán dẫn phục vụ AI.