Nhiều ông lớn ngân hàng tuyên bố giảm lãi suất, người vay chờ giảm trên thực tế

Áp lực giảm lãi suất đang được đẩy mạnh trong những tháng cuối năm 2026, khi Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đưa ra yêu cầu cụ thể về mức giảm lãi suất huy động và cho vay, đồng thời gắn việc tuân thủ với chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng của từng ngân hàng.

Cùng thời điểm, một loạt ngân hàng thương mại lớn như BIDV, Agribank và Vietcombank công bố kế hoạch giảm lãi suất cho vay, tập trung vào hoạt động sản xuất, kinh doanh và các lĩnh vực ưu tiên. Tuy vậy, người vay tiền vẫn đang chờ các nhà băng giảm thực chất trên thực tế

Yêu cầu giảm lãi suất, không đánh đổi an toàn tín dụng

NHNN vừa ban hành văn bản số 9608/2026 về triển khai các giải pháp hoạt động của tổ chức tín dụng, nhằm góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, hỗ trợ tăng trưởng kinh tế và bảo đảm an toàn hệ thống ngân hàng.

Đáng chú ý, cơ quan quản lý yêu cầu các tổ chức tín dụng giảm lãi suất tiền gửi niêm yết tối thiểu 0,5%/năm đối với các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên, tuyệt đối không đua tăng lãi suất huy động, cạnh tranh không lành mạnh, gây bất ổn đến an ninh tài chính – tiền tệ. Đồng thời các ngân hàng phải tiết giảm chi phí, chia sẻ lợi nhuận để giảm lãi suất cho vay khách hàng, trong đó tập trung giảm từ 1,5-2%/năm đối với lĩnh vực sản xuất, kinh doanh và lĩnh vực ưu tiên.

NHNN cũng yêu cầu các ngân hàng không chạy đua tăng lãi suất huy động hoặc cạnh tranh thiếu lành mạnh, gây bất ổn thị trường tiền tệ.

Đặc biệt, từ nay đến cuối năm 2026, những tổ chức tín dụng không tuân thủ chỉ đạo về lãi suất hoặc có hành vi cạnh tranh không lành mạnh, gây bất ổn thị trường, rủi ro trong hoạt động ngân hàng có thể phải đối mặt với các biện pháp quản lý chặt chẽ hơn.

Ngoài việc xử lý theo quy định pháp luật, NHNN có thể xem xét lại chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng trong thời gian còn lại của năm 2026, và giao chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng thấp trong năm 2027 hoặc yêu cầu ngân hàng áp dụng một số tỷ lệ bảo đảm an toàn cao hơn mức quy định.

Tuy nhiên, yêu cầu giảm lãi suất không đồng nghĩa với việc nới lỏng điều kiện vay vốn.

Trong văn bản, NHNN tiếp tục nhấn mạnh nguyên tắc tăng trưởng tín dụng phải đi đôi với chất lượng và an toàn. Dòng vốn ngân hàng được định hướng vào sản xuất, kinh doanh, các lĩnh vực ưu tiên và động lực tăng trưởng mới như khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn, giáo dục và các dự án trọng điểm có tính khả thi.

Đối với những dự án quy mô lớn, cơ quan quản lý khuyến khích các ngân hàng tăng cường hợp vốn để đáp ứng nhu cầu tài trợ, đồng thời phân tán rủi ro.

Ở chiều ngược lại, các ngân hàng không được hạ chuẩn điều kiện cấp tín dụng để chạy theo quy mô dư nợ.

Một nội dung khác được NHNN đặc biệt lưu ý là tình trạng tập trung tín dụng vào các khách hàng, nhóm khách hàng có liên quan và những lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro. Theo đó, các ngân hàng phải tăng cường nhận diện những nhóm khách hàng có chung người quản lý, người đại diện theo pháp luật, cổ đông sở hữu trên 5% vốn điều lệ, chung tài sản bảo đảm hoặc có cùng nguồn trả nợ.

Các chỉ báo về giá bất động sản, thanh khoản thị trường, tồn kho dự án và tình hình phát hành trái phiếu doanh nghiệp cũng được đưa vào quá trình đánh giá rủi ro tín dụng.

Đáng chú ý, NHNN yêu cầu kiểm soát chặt các khoản vay phục vụ góp vốn, mua cổ phần tại doanh nghiệp chưa niêm yết, các hợp đồng hợp tác đầu tư vào dự án chưa đủ điều kiện kinh doanh và một số khoản vay bù đắp tài chính không đáp ứng quy định.

Cơ quan quản lý đồng thời cảnh báo việc lập hồ sơ tín dụng nhằm rút vốn sử dụng sai mục đích, né tránh giới hạn cấp tín dụng hoặc che giấu mối quan hệ giữa các khách hàng vay vốn.

Bên cạnh đó, chất lượng tài sản bảo đảm, đặc biệt là việc định giá lại làm tăng giá trị tài sản, cũng nằm trong diện kiểm soát. Các ngân hàng phải theo dõi sát nợ nhóm 2, nợ xấu, lãi dự thu và phản ánh trung thực chất lượng tín dụng, tránh tình trạng chậm ghi nhận hoặc che giấu rủi ro.

Những yêu cầu này cho thấy mục tiêu giảm chi phí vốn đang được đặt song song với việc củng cố an toàn hệ thống. Dòng tín dụng cần tiếp tục được mở rộng để hỗ trợ tăng trưởng, nhưng không thể đánh đổi bằng việc nới lỏng kiểm soát rủi ro.

Áp lực vốn cuối năm và bài toán giảm lãi suất

Ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính - Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi cho biết: Cuối năm thường là thời điểm nhu cầu vốn tăng lên khi doanh nghiệp đẩy mạnh sản xuất, hoàn thành đơn hàng, bổ sung hàng tồn kho, thanh toán công nợ và chuẩn bị kế hoạch kinh doanh cho năm tiếp theo. Nhu cầu tín dụng tăng là tín hiệu cho thấy hoạt động kinh tế cần thêm nguồn lực, nhưng đồng thời cũng đặt ra yêu cầu quản trị thanh khoản, cân đối nguồn vốn và kiểm soát rủi ro trong hệ thống ngân hàng. Bài toán càng trở nên phức tạp khi môi trường quốc tế có thể tiếp tục gây áp lực lên điều hành trong nước.

“Nếu lạm phát Mỹ duy trì xu hướng tăng và Fed quyết định nâng lãi suất thêm trong thời gian tới, mặt bằng lãi suất quốc tế có thể neo cao lâu hơn dự kiến. Trong trường hợp áp lực giá cả kéo dài sang năm 2027, khả năng Fed tiếp tục thắt chặt chính sách cũng cần được tính đến, dù đây vẫn là kịch bản phụ thuộc vào dữ liệu thực tế.

Lãi suất USD cao có thể khiến dòng vốn quốc tế trở nên thận trọng hơn, hỗ trợ sức hấp dẫn của đồng USD và tạo thêm sức ép lên tỷ giá tại nhiều nền kinh tế, trong đó có Việt Nam”, ông Huy phân tích.

“Giảm lãi suất có thể hỗ trợ doanh nghiệp phục hồi đầu tư, mở rộng sản xuất và tạo thêm việc làm. Tuy nhiên, dư địa giảm lãi suất cần được đánh giá đồng thời với diễn biến lạm phát, tỷ giá, thanh khoản ngân hàng, chi phí huy động vốn, chất lượng tín dụng và điều kiện tài chính quốc tế. Trong bối cảnh nhu cầu vốn cuối năm tăng, nếu tín dụng mở rộng nhanh hơn khả năng huy động vốn, áp lực thanh khoản và lãi suất huy động có thể gia tăng.

Vì vậy, mục tiêu hợp lý không phải là duy trì lãi suất thấp bằng mọi giá, mà là tìm kiếm mặt bằng lãi suất phù hợp với sức chịu đựng của nền kinh tế, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa người gửi tiền, tổ chức tín dụng và doanh nghiệp vay vốn.

Ngoài ra, cũng cần phân biệt lãi suất điều hành với lãi suất cho vay thực tế. Việc điều chỉnh chính sách có thể định hướng chi phí vốn, nhưng mức độ giảm lãi suất đến được với doanh nghiệp còn phụ thuộc vào rủi ro tín dụng, hiệu quả hoạt động của ngân hàng và năng lực tài chính của từng khách hàng”, ông Huy nhấn mạnh.

Các ngân hàng lớn đồng loạt giảm lãi suất cho vay

Trong bối cảnh NHNN đẩy mạnh yêu cầu hạ mặt bằng lãi suất, nhiều ngân hàng thương mại lớn đã công bố chương trình giảm lãi suất cho vay đối với khách hàng sản xuất, kinh doanh.

Từ ngày 15/10, BIDV triển khai chương trình tín dụng ưu đãi với lãi suất cho vay từ 6%/năm, thấp hơn tối đa 2%/năm so với mức thông thường, tùy kỳ hạn và lĩnh vực vay vốn.

Chương trình áp dụng đối với các khoản vay ngắn hạn bằng VND, tập trung vào những ngành, lĩnh vực thuộc định hướng ưu tiên. Khách hàng phải đáp ứng các điều kiện của chương trình và quy định cấp tín dụng của ngân hàng.

Trong khi đó, Agribank bắt đầu triển khai chính sách giảm lãi suất cho vay tới 2%/năm từ ngày 19/10, tập trung vào khách hàng sản xuất, kinh doanh và các lĩnh vực ưu tiên.

Động thái giảm lãi suất diễn ra trong bối cảnh chi phí huy động vốn của ngân hàng này vẫn chịu áp lực tăng.

Theo Agribank, trong 9 tháng đầu năm, lãi suất huy động bình quân đạt khoảng 5,45%/năm, tăng 1,6% so với đầu năm, trong khi lãi suất cho vay bình quân tăng 1,49%/năm. Điều này cho thấy ngân hàng đã chấp nhận thu hẹp một phần chênh lệch giữa lãi suất đầu vào và đầu ra để hỗ trợ khách hàng.

Đến nay, dư nợ cho vay của Agribank đạt hơn 2,1 triệu tỷ đồng, tăng 8,8% so với đầu năm. Riêng tháng 9, dư nợ tín dụng tăng khoảng 36.000 tỷ đồng.

Đối với các chương trình tín dụng ưu đãi đang triển khai, dư nợ đạt khoảng 275.000 tỷ đồng, với lãi suất cho vay bình quân 6,6%/năm, thấp hơn khoảng 2 - 2,5% so với lãi suất thông thường.

Theo tính toán của ngân hàng, các chương trình ưu đãi này đã làm giảm khoảng 6.000 tỷ đồng thu nhập lãi.

Ngoài chính sách giảm lãi suất mới, Agribank tiếp tục triển khai chương trình tín dụng ưu đãi 70.000 tỷ đồng trong giai đoạn từ tháng 8/2026 đến năm 2028, dành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, các lĩnh vực ưu tiên và động lực tăng trưởng mới.

Lãi suất của chương trình thấp hơn 1 - 2%/năm so với lãi suất cho vay bình quân cùng kỳ hạn tại Agribank.

Ngân hàng dự kiến dành khoảng 2.000 tỷ đồng từ nguồn lực tài chính để thực hiện các chương trình giảm lãi suất cho vay, qua đó chia sẻ một phần chi phí vốn với người dân và doanh nghiệp.

Không chỉ BIDV và Agribank, Vietcombank cũng đưa ra cam kết giảm lãi suất trong những tháng cuối năm.

Tại phiên thảo luận tổ chiều 17/10 về dự thảo Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, ông Nguyễn Thanh Tùng, Chủ tịch HĐQT Vietcombank, cho biết ngân hàng cam kết giảm tối thiểu 2% lãi suất cho vay từ nay đến cuối năm nhằm hỗ trợ doanh nghiệp.