Những ngành nghề nào bị GenAI cạnh tranh việc làm?
GenAI (AI tạo sinh) đang trở thành công nghệ "xoay chuyển cuộc chơi" cho các doanh nghiệp, từ cải thiện trải nghiệm khách hàng đến thúc đẩy tăng trưởng doanh thu.
Theo các phân tích dựa trên dữ liệu từ 113 quốc gia cho thấy, GenAI đang làm thay đổi vai trò của khoảng 1/4 lực lượng lao động toàn cầu.
Tuy nhiên, phần lớn người lao động (76,2%) đang làm việc trong các ngành nghề mà GenAI có ảnh hưởng bằng 0 hoặc rất thấp. Tỷ lệ việc làm chịu ảnh hưởng của GenAI cao hơn ở nữ giới so với nam giới và tăng theo mức thu nhập của quốc gia.
Người lao động trong các nghề yêu cầu kỹ năng trung bình đối mặt với rủi ro bị "cạnh tranh" bởi GenAI cao nhất, ví dụ như: Nhân viên nhập liệu, xử lý dữ liệu, kế toán cơ bản, kiểm toán viên sơ cấp, nhân viên chăm sóc khách hàng cơ bản, lập trình viên cấp thấp/viết code lặp lại...
Trong khi đó, các công việc cần đến chuyên môn riêng thì gần như không bị ảnh hưởng như: Giáo viên, nhân viên y tế, thiết kế đồ họa, nhà khoa học, nhà văn..., với khoảng 99% các nghề này không chịu tác động từ AI.
Theo Tổ chức Lao động quốc tế (ILO), việc một nghề nghiệp bị ảnh hưởng bởi AI không có nghĩa là nghề đó sẽ biến mất. Thay vào đó, điều này chỉ ra rằng các nhiệm vụ hiện tại trong những nghề đó có thể được tự động hóa hoặc biến đổi nhanh hơn.
Đồng thời, các dữ liệu hiện nay vẫn chưa thể phản ánh đầy đủ những thay đổi tiềm năng có thể xảy ra trong nghề nghiệp do ảnh hưởng của AI, bao gồm cả sự xuất hiện của các nhiệm vụ mới mà AI không thể thay thế con người.
Trước bối cảnh thị trường lao động toàn cầu đang thay đổi nhanh chóng, Việt Nam cần có những điều chỉnh chiến lược nhằm bảo vệ lực lượng lao động, nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy tăng trưởng bao trùm.
Thứ nhất là phát triển kỹ năng và đào tạo lại lực lượng lao động. Trong đó cần đẩy mạnh hệ thống giáo dục nghề nghiệp và đào tạo kỹ năng mềm, kỹ năng số phù hợp với nhu cầu thực tế của thị trường; xây dựng cơ chế đào tạo lại và nâng cấp kỹ năng cho người lao động trong các ngành có nguy cơ bị tự động hóa cao, đặc biệt là lao động có kỹ năng trung bình.
Thứ hai là giảm thiểu lao động phi chính thức, mở rộng an sinh xã hội. Trong đó cần thiết kế chính sách hỗ trợ khu vực phi chính thức tiếp cận các dịch vụ tài chính, bảo hiểm xã hội và cơ hội học nghề; tăng cường thanh tra lao động, khuyến khích doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ chuyển đổi sang khu vực chính thức thông qua ưu đãi thuế và tín dụng.
Thứ ba là thúc đẩy chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo trong doanh nghiệp. Cụ thể là hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận công nghệ mới, đồng thời khuyến khích phát triển các mô hình kinh doanh gắn với AI một cách có trách nhiệm và bao trùm; tăng đầu tư cho R&D, thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp công nghệ để tạo thêm việc làm chất lượng cao.
Thứ tư là tăng cường liên kết giáo dục - thị trường lao động, đó là thiết lập hệ thống thông tin thị trường lao động theo thời gian thực nhằm cung cấp dữ liệu về nhu cầu tuyển dụng, kỹ năng cần thiết và xu hướng ngành nghề; thúc đẩy mô hình hợp tác công - tư trong xây dựng chương trình đào tạo theo đơn đặt hàng của doanh nghiệp.
GenAI đang dần trở thành "cánh tay" đắc lực giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu suất, cá nhân hóa trải nghiệm và thậm chí tạo ra doanh thu tỉ đô. GenAI định hình lại cách doanh nghiệp hoạt động.
Câu hỏi đặt ra không phải là "có nên dùng GenAI hay không?", mà là khi nào và làm thế nào để sử dụng đúng cách, tạo lợi thế vượt trội và bền vững trên thị trường cạnh tranh ngày một khốc liệt?
AI tạo sinh (GenAI) là một nhánh của trí tuệ nhân tạo (AI) tập trung vào việc tạo ra nội dung mới và độc đáo, như văn bản, hình ảnh, âm thanh, video, và thậm chí cả mã, dựa trên các dữ liệu và mô hình mà nó đã được đào tạo.
Hiểu đơn giản, GenAI là khả năng của máy tính để sáng tạo, học hỏi từ dữ liệu và tạo ra những sản phẩm mới tương tự như những gì con người có thể làm.