Nóng cuộc đua sàn giao dịch tài sản số: 'Kiểm soát nhưng đừng quá bó buộc'
Khi thị trường tài sản số được “bật đèn xanh” thí điểm, hoạt động đăng ký pháp nhân, góp vốn và ký kết hợp tác chiến lược của các doanh nghiệp diễn ra sôi động.
Nhiều “tân binh” lấn sân mảng tài sản số
Thị trường thời gian qua đang liên tục ghi nhận thêm các doanh nghiệp thành lập hướng tới việc cung cấp dịch vụ sàn giao dịch tài sản số.
Mới nhất, Chứng khoán HD - công ty liên kết của HDBank vừa công bố kế hoạch chào bán hơn 365,3 triệu cổ phiếu cho cổ đông hiện hữu. Sau khi thương vụ được hoàn tất, vốn điều lệ công ty này sẽ tăng từ 1.461 tỉ lên 5.115 tỉ đồng.
Với giá bán 20.000 đồng/cổ phiếu, HDBS có thể thu về hơn 7.300 tỉ đồng, trong đó sẽ sử dụng 1.470 tỉ đồng để góp vốn Công ty cổ phần Sàn giao dịch tài sản mã hóa HD, sau khi đơn vị này tăng vốn lên 10.000 tỉ đồng.
Vừa qua, Công ty cổ phần (CTCP) Sàn giao dịch tài sản mã hóa Việt Nam Thịnh Vượng (CAEX) cũng được thành lập với vốn điều lệ 25 tỉ đồng. Cơ cấu cổ đông của CAEX bao gồm Công ty cổ phần Chứng khoán VPBank (VPBankS) (11% vốn), Công ty TNHH Đầu tư Future Land (39% vốn) và Công ty cổ phần LynkiD (50% vốn).
Trước CAEX, 2 tân binh khác trong lĩnh vực sàn giao dịch tài sản mã hóa là Công ty cổ phần Sàn giao dịch tài sản mã hóa Techcom (TCEX) và Công ty cổ phần Sàn giao dịch tài sản mã hóa VIX (VIXEX) cũng đã “chào sân”.
Trong đó, TCEX có vốn điều lệ ban đầu 3 tỉ đồng với cơ cấu cổ đông gồm ông Nguyễn Xuân Minh - Chủ tịch HĐQT Công ty Chứng khoán Kỹ thương Việt Nam - TCBS (89%), TCBS (9,9%) và TechcomCapital (1,1%). Chỉ sau vài tháng, TCEX tăng vốn điều lệ lên 101 tỉ đồng.
Còn Công ty cổ phần Sàn giao dịch tài sản mã hóa VIX (VIXEX) thành lập với vốn điều lệ 1.000 tỉ đồng. Cơ cấu cổ đông sáng lập gồm Công ty cổ phần Chứng khoán VIX (15%), Công ty cổ phần FTG Việt Nam (64,5%) và Công ty cổ phần Truyền thông - Máy tính - Điều khiển 3C (20,5%).
Ngoài ra, trong tháng 8.2025, Ngân hàng Thương mại cổ phần Quân đội (MB) cũng đã ký hợp tác với Tập đoàn Dunamu - đơn vị vận hành sàn Upbit, để triển khai sàn giao dịch mã hóa tại Việt Nam.
Không chỉ các công ty chứng khoán, làn sóng đầu tư còn lan sang các quỹ và doanh nghiệp công nghệ. Mới đây, IDGX - công ty đầu tư tài sản kỹ thuật số trực thuộc IDG Capital Vietnam - đã ký thỏa thuận hợp tác chiến lược với BDACS, đơn vị lưu ký tài sản số cho các tổ chức được cấp phép hàng đầu tại Hàn Quốc. Chưa kể, các đơn vị lớn trên thế giới cũng rục rịch hợp tác với Việt Nam, như Bybit, Binance, Emaar, Tether...
Sân chơi có kiểm soát nhưng đừng quá bó buộc
Không ngoài dự đoán của giới chuyên môn, điểm chung ở nhiều doanh nghiệp tham gia mảng tài sản số là đều có sự hậu thuẫn từ ngân hàng hoặc công ty chứng khoán.
Điều này không chỉ vì điều kiện thành lập sàn giao dịch tài sản số khá chặt chẽ (về vốn, nhân sự, công nghệ…), mà còn thể hiện sự mở rộng hệ sinh thái của các doanh nghiệp tài chính truyền thống sang lĩnh vực mới mẻ này.
Trả lời phóng viên Một Thế Giới, PGS-TS Nguyễn Hữu Huân (Đại học Kinh tế TP.HCM) cho rằng nên thiết kế một sân chơi rộng mở hơn, có kiểm soát nhưng không quá bó buộc.
“Thị trường tài sản mã hóa không chỉ dừng lại ở mua bán, mà phải phát triển thành một hệ sinh thái toàn diện gồm DeFi (tài chính phi tập trung), cho vay ngang hàng dựa trên tài sản số, token hóa bất động sản, tín chỉ carbon, cùng dịch vụ lưu ký an toàn bảo vệ nhà đầu tư”, ông Huân nói.
Lý giải về điều kiện cao đối với các doanh nghiệp tham gia sàn giao dịch tài sản số, ông Phan Đức Trung, Chủ tịch Hiệp hội Blockchain và tài sản số cho hay, nhiều nước có nhiều tiêu chuẩn phụ nên họ không đặt nặng vốn điều lệ. Còn ở Việt Nam, cần phải dựa vào những doanh nghiệp có năng lực tài chính đủ lớn để đáp ứng ngay các yêu cầu về bảo hiểm và an toàn.
“Đây là lý do nghị quyết đặt mức vốn tối thiểu 10.000 tỉ đồng cùng điều kiện cổ đông phải có sự tham gia của ngân hàng, chứng khoán và công nghệ”, ông Trung nói, và cho rằng một sàn muốn hoạt động được thì phải đông khách, an toàn, khi mất tiền phải có khả năng đền - đây là yếu tố bắt buộc.
“Với những tiêu chuẩn khắt khe hiện nay, ngay cả khi một số đơn vị có được cấp phép, để thực sự triển khai mô hình kinh doanh hiệu quả, vừa phục vụ tốt nhà đầu tư, vừa tạo nguồn thu và đóng góp cho nền kinh tế, thì khó chứ không phải dễ dàng”, ông Trung nói và nhìn nhận có không quá 3 sàn hoạt động thực sự hiệu quả.
Tại Đại hội đồng cổ đông bất thường của Chứng khoán SSI vừa diễn ra, ông Nguyễn Duy Hưng, Chủ tịch SSI cho biết cách đây 5 năm ông từng có suy nghĩ Bitcoin có thể về giá trị bằng 0. Hiện tại, tài sản số không đơn thuần chỉ là coin – tiền ảo. Đây là công nghệ, và công nghệ blockchain là công nghệ của phi tập trung, có nghĩa là không cần sổ cái.
“Mục tiêu chính của thị trường tài sản số phải là làm sao để các "builder" (người xây dựng dự án) có thể bán được các sản phẩm của mình ra thị trường quốc tế và thu tiền về. Giống như thị trường chứng khoán, mục tiêu chính là để các tổ chức phát hành có thể phát hành được cổ phiếu, thu tiền về để phát triển sản xuất kinh doanh”, ông Hưng cho hay.
Trong báo cáo mới đây, các chuyên gia của VinaCapital cũng cho rằng nếu được quản lý chặt chẽ, thị trường này sẽ không chỉ giúp kiểm soát giao dịch đang diễn ra, ước tính trên 100 tỉ USD mỗi năm, mà còn mở ra kênh huy động vốn mới cho nền kinh tế số.
VinaCapital nhìn nhận đây là một lĩnh vực mới, việc tham khảo kinh nghiệm của các quốc gia khác là một cơ sở quan trọng để xác định xu hướng sắp tới ở Việt Nam.
Ví dụ, từ năm 2021, Hàn Quốc đã áp dụng các chính sách như liên kết tài khoản ngân hàng bằng tên thật, kiểm soát chặt chẽ rủi ro AML/CFT và xử phạt nghiêm các hành vi lạm dụng/thao túng thị trường. Trong khi Hàn Quốc siết chặt tuân thủ ngay từ đầu, các quốc gia khác trong khu vực phải đối mặt với rủi ro từ cách tiếp cận “mở trước, siết sau”.
