OpenAI cấm nhóm tài khoản ChatGPT từ Nga đứng sau chiến dịch tung tin sai lệch
OpenAI đã cấm một nhóm tài khoản ChatGPT có nguồn gốc từ Nga mà công ty cho biết được sử dụng để hỗ trợ chiến dịch gây ảnh hưởng trực tuyến bí mật nhằm phát tán thông tin sai lệch.
OpenAI đã phát hiện vấn đề sau khi điều tra các bài đăng trên mạng xã hội do AI tạo ra, dẫn đến việc phát hiện ra một "chiến dịch gây ảnh hưởng quy mô lớn hơn nhiều". Công ty Mỹ đứng sau ChatGPT tiết lộ thông tin này trong một bài đăng trên blog hôm 25/8.
Theo OpenAI, chiến dịch trên được xây dựng xoay quanh website đăng các công trình học thuật bị sao chép và ghi sai nguồn, cùng biện pháp che giấu nguồn gốc Nga của những người vận hành nó.
Đây là vụ việc mới nhất cho thấy các lực lượng ủng hộ Nga sử dụng AI để phát tán thông tin sai lệch. OpenAI không cho phép người dùng tại Nga truy cập các mô hình AI của mình và tiết lộ những người đứng sau chiến dịch đã sử dụng VPN (mạng riêng ảo) để che giấu vị trí thực tế.
Hồi tháng 2, OpenAI thông báo đã đóng các tài khoản ChatGPT có liên quan đến Rybar, công ty truyền thông ủng hộ Nga. Chính phủ Anh mô tả Rybar là tổ chức “một phần được điều phối bởi Văn phòng Tổng thống Nga”, nhận tài trợ từ tập đoàn nhà nước Rostec và hợp tác với các thành viên của cơ quan tình báo Nga.
Tận dụng ChatGPT thực hiện chiến dịch gây ảnh hưởng ủng hộ Nga
Theo OpenAI, những người vận hành chiến dịch đã sử dụng câu lệnh bằng tiếng Nga để yêu cầu ChatGPT tạo các bình luận trên mạng xã hội. Những nội dung này sau đó được đăng trên Substack, Telegram, X, Facebook và LinkedIn. Họ cũng yêu cầu ChatGPT loại bỏ những dấu hiệu ngôn ngữ có thể cho thấy người viết là người Nga.
Phần lớn nội dung do AI tạo ra nhằm quảng bá một tổ chức có tên International Burke Institute. Website International Burke Institute đăng nhiều bài viết được sao chép từ các công trình học thuật có thật, trong một số trường hợp còn ghi tên tác giả hoặc nguồn không chính xác.
OpenAI cho biết đã kiểm tra 36 bài viết được liên kết với các chuyên gia trên website IBI và phát hiện 34 bài được sao chép từ những nguồn khác trên Internet. Một số bài còn bị ghi sai tên tác giả.
Theo OpenAI, chiến dịch gây ảnh hưởng này cũng tạo ra một “chỉ số chủ quyền”, trong đó ca ngợi Nga và hạ thấp các quốc gia phương Tây.
Công ty AI hàng đầu Mỹ nhận định tác động trực tiếp của chiến dịch dường như còn hạn chế. Tuy nhiên, OpenAI cho rằng điều đáng chú ý hơn nằm ở cơ sở hạ tầng mà những người đứng sau chiến dịch đã xây dựng, chứ không phải số lượng người chiến dịch tiếp cận được.
“Các bài đăng do ChatGPT tạo ra hướng người xem đến một tổ chức có vẻ đáng tin cậy, với đầy đủ chuyên gia được giới thiệu, các công trình học thuật được đăng lại và một chỉ số rủi ro độc quyền", OpenAI thông báo.
OpenAI nói thêm rằng vụ việc cho thấy các lực lượng tiến hành chiến dịch gây ảnh hưởng có thể sử dụng AI như một công cụ hỗ trợ trong nỗ lực tạo dựng uy tín giả, che giấu nguồn gốc của những thông điệp có lợi cho họ và xây dựng các nền tảng có thể mở rộng quy mô theo thời gian.
Sự việc đồng thời cho thấy việc sử dụng AI để hỗ trợ các hoạt động như vậy có thể vô tình khiến toàn bộ chiến dịch rộng lớn hơn bị phát hiện.
AI thay đổi cách thức tiến hành chiến dịch thông tin
Đây không phải trường hợp đầu tiên cho thấy AI bị khai thác trong các chiến dịch gây ảnh hưởng có liên quan đến Nga. Tuy nhiên, vụ việc cho thấy AI không còn chỉ được dùng để tạo ra những nội dung riêng lẻ mà ngày càng được tích hợp vào nhiều khâu của một chiến dịch thông tin.
Tháng 2/2026, OpenAI cho biết đã phát hiện và vô hiệu hóa một mạng lưới tài khoản ChatGPT có liên quan đến Rybar. Các tài khoản này sử dụng AI để tạo nội dung và hỗ trợ lên kế hoạch cho các chiến dịch gây ảnh hưởng bí mật, trong đó có hoạt động nhắm tới một số quốc gia ở châu Phi.
Điểm đáng chú ý là AI có thể giúp những người đứng sau các chiến dịch như vậy tăng tốc độ sản xuất nội dung bằng nhiều ngôn ngữ và duy trì hoạt động trên nhiều nền tảng.
Điều này cũng khiến việc nhận diện chiến dịch trở nên phức tạp hơn. Bài đăng riêng lẻ có thể không thể hiện dấu hiệu thuộc một hoạt động phối hợp. Những người vận hành có thể sử dụng nhiều tài khoản, nền tảng và ngôn ngữ khác nhau, khiến việc phát hiện phải dựa vào mối liên hệ giữa các tài khoản, nội dung, website và hành vi đăng tải, thay vì chỉ kiểm tra từng bài viết.
Các nghiên cứu gần đây cũng cảnh báo AI tạo sinh có thể tạo ra nội dung thuyết phục hơn, đồng thời làm giảm chi phí để duy trì hoạt động gây ảnh hưởng trong thời gian dài.
Nghiên cứu được công bố trên trang arXiv tháng 8/2026 đã xây dựng IO Factory, hệ thống mô phỏng các chiến dịch gây ảnh hưởng do AI hỗ trợ. Nghiên cứu cho phép mô phỏng các nhóm tác tử AI phối hợp trong một môi trường mạng xã hội giả lập, theo dõi toàn bộ quá trình từ lập kế hoạch, đăng nội dung đến mức độ tiếp cận và thay đổi trong các chỉ số niềm tin. Các tác giả thử nghiệm hệ thống với quy mô lên tới 100.000 tác tử AI, qua đó cung cấp một công cụ để nghiên cứu và đánh giá nguy cơ từ các chiến dịch gây ảnh hưởng có AI hỗ trợ.
Một dấu hiệu khác cho thấy vấn đề đang mở rộng là việc các chiến dịch gây ảnh hưởng không nhất thiết nhắm trực tiếp vào đối tượng cuối cùng. Các nguồn an ninh Đức nói với Reuters rằng những chiến dịch tung tin sai lệch bị cáo buộc do Nga hậu thuẫn đang gia tăng trước các cuộc bầu cử nghị viện bang tại Đức vào tháng 9.
Theo Reuters, các chiến dịch nhằm gây phân cực chính trị và làm suy yếu uy tín của liên minh cầm quyền CDU (đảng Liên minh Dân chủ Cơ đốc giáo Đức) – SPD (đảng Dân chủ Xã hội Đức), đồng thời nhắm đến các đảng như Đảng Xanh và Đảng Dân chủ Tự do.
Các cơ quan chức năng nước này tin rằng những chiến dịch trên được điều phối tập trung từ Nga thông qua một số công ty. Các hoạt động chủ yếu diễn ra trên mạng xã hội, trong đó những video được phát tán mang logo của hãng truyền thông có uy tín như BBC và đài truyền hình ARD (Đức).
Những video này đưa ra các cáo buộc sai sự thật nhắm vào các chính trị gia địa phương, từ tham ô, biển thủ tiền đến quấy rối và xâm hại tình dục. Reuters cho biết nhiều video được thực hiện chủ yếu bằng tiếng Anh, dù mục tiêu của chiến dịch là tác động đến môi trường chính trị Đức.
Các cơ quan an ninh Đức cũng ghi nhận hàng trăm video giả mạo. Những video này được phát tán trên X và sử dụng logo của các hãng truyền thông Đức nhằm tạo vẻ đáng tin cậy. Nhiều nội dung sau đó đã bị xóa khỏi nền tảng. Chiến dịch được xếp vào Operation Matryoshka (Matrjoschka), một phương thức gây ảnh hưởng mà giới chức Đức từng ghi nhận trước cuộc bầu cử quốc hội liên bang năm 2025.
Trong bối cảnh đó, thách thức không chỉ nằm ở việc ngăn AI tạo ra thông tin sai lệch mà còn là phát hiện và phá vỡ toàn bộ mạng lưới đứng phía sau.
Vụ việc của OpenAI cho thấy một chiến dịch có thể xây dựng website, nhân vật chuyên gia, nội dung học thuật, các tài khoản mạng xã hội và nhiều lớp thông tin nhằm tạo cảm giác đáng tin cậy. Khi AI được bổ sung vào hệ thống này, tốc độ và quy mô hoạt động có thể tăng đáng kể.
