OpenAI chuẩn bị ra mắt smartphone, phải hoãn IPO vì vụ kiện của Apple?

Trong một vụ kiện mới với nội dung chẳng khác nào phim trinh thám doanh nghiệp, Apple cáo buộc OpenAI lôi kéo nhân viên cũ của mình, tổ chức các buổi phỏng vấn theo kiểu "mang linh kiện đến để trình bày và giải thích", đồng thời tiếp cận các tài liệu mật nhằm đẩy nhanh tham vọng phát triển phần cứng dành cho người tiêu dùng.

Đơn kiện tập trung vào trường hợp cựu nhân viên Apple được OpenAI tuyển dụng. Theo Apple, người này đã giữ lại laptop của công ty sau khi nghỉ việc, lợi dụng một lỗ hổng bảo mật để tiếp tục truy cập hệ thống nội bộ, tải xuống các tài liệu mật và còn hướng dẫn những đồng nghiệp khác chuyển sang OpenAI cách né tránh các quy trình kiểm tra khi nghỉ việc của Apple.

Apple còn cáo buộc OpenAI yêu cầu ứng viên mang theo các linh kiện phần cứng đến buổi phỏng vấn, đồng thời sử dụng một nhà cung cấp chung để sao chép quy trình xử lý bề mặt kim loại độc quyền của gã khổng lồ công nghệ Mỹ.

Trong tuyên bố ngắn, OpenAI khẳng định "không quan tâm đến bí mật của các công ty khác". Người phát ngôn của OpenAI nói: "Chúng tôi vẫn tập trung vào việc phát triển những công nghệ đổi mới giúp ích cho mọi người trên khắp thế giới".

Vụ kiện này đã tạo ra làn sóng tranh luận lớn. Dưới đây là quan điểm của nhiều chuyên gia về cuộc chiến pháp lý mới nhất trong giới công nghệ.

Jean Gan

Jean Gan, Giám đốc pháp lý, tuân thủ và quản trị rủi ro doanh nghiệp tại Savills Singapore Group, đồng thời là nghiên cứu sinh tiến sĩ về AI và luật, cho rằng việc bảo vệ bí mật thương mại, đặc biệt tại bang California (Mỹ), rất khó khăn.

Theo Jean Gan, luật pháp California rất coi trọng quyền tự do chuyển việc của người lao động. Các tòa án tại đây từ lâu không chấp nhận học thuyết "tiết lộ không thể tránh khỏi", tức lập luận cho rằng một nhân viên khi chuyển sang đối thủ chắc chắn sẽ phải sử dụng những bí mật đã biết ở công ty cũ. Bang này cũng không công nhận phần lớn các thỏa thuận cấm nhân viên làm việc cho đối thủ sau khi nghỉ việc. Vì vậy, Apple không thể kiện chỉ vì hơn 400 cựu nhân viên hiện làm việc tại OpenAI.

"Chính vì vậy, cáo buộc của Apple đều tập trung vào hành vi cụ thể: Giữ lại thiết bị công ty, truy cập trái phép, sử dụng sai mục đích tài liệu mật hay hướng dẫn người khác né tránh quy trình kiểm tra. Trong một môi trường mà chuyển việc được pháp luật khuyến khích, luật về bí mật thương mại gần như là hàng rào pháp lý cuối cùng bảo vệ tri thức của doanh nghiệp. Apple đã xây dựng vụ kiện hoàn toàn dựa trên nền tảng đó", bà nhận định.

Jean Gan cũng cho rằng đơn kiện chỉ ra một rủi ro nghiêm trọng khác với bí mật doanh nghiệp là chuỗi cung ứng.

"Apple cáo buộc OpenAI nhờ một đối tác sản xuất thực hiện quy trình xử lí bề mặt kim loại độc quyền của họ và khiến đối tác này tin rằng Apple đã đồng ý. Điều đó có nghĩa là bí mật bị rò rỉ thông qua nhà cung cấp chung. Không cần bất kì nhân viên nào mang tài liệu ra khỏi công ty, bí mật vẫn có thể bị lộ. Chuỗi cung ứng có thể làm rò rỉ bí mật thương mại dễ dàng không kém nhân viên nghỉ việc, nhưng rất ít doanh nghiệp quản lí vấn đề này chặt chẽ như với nhân sự", bà bình luận.

Paul Semenza

Paul Semenza, Trưởng khoa Quản lý và Lãnh đạo Kỹ thuật tại Đại học Santa Clara (Mỹ), đồng thời là chuyên gia phân tích phần cứng công nghệ, nói rằng Apple khó có khả năng âm thầm dàn xếp vụ kiện này.

"Việc yêu cầu một nhân viên Apple đang làm việc mang linh kiện đến buổi phỏng vấn nghe giống phép thử xem họ sẵn sàng mạo hiểm đến mức nào để được làm việc cho OpenAI thay vì mục đích khác. Việc nhắm vào chuỗi cung ứng của Apple chẳng khác nào một lời tuyên chiến.

Nếu nhớ rằng Apple từng kiện Samsung suốt nhiều năm chỉ vì thiết kế bo tròn các góc máy, việc Apple coi công nghệ xử lý bề mặt kim loại là tài sản trí tuệ bị đánh cắp cũng không có gì bất ngờ. Điều đáng chú ý là vụ việc sẽ kết thúc ra sao, bởi khác với Samsung, Apple gần như không có lý do gì để muốn trao đổi bản quyền công nghệ với OpenAI", ông viết trên LinkedIn.

Alistair Barr

Alistair Barr, tác giả bản tin Tech Memo của trang Insider, không mấy đồng cảm với Apple.

Theo ông, Apple hiện rơi vào hoàn cảnh rất giống những gì công ty này từng bị các đối thủ cáo buộc trong quá khứ.

"Qua nhiều năm, chính Apple từng đối mặt với các vụ kiện từ những công ty cho rằng họ đã sử dụng chiến thuật gần giống hệt. Đó là tuyển dụng nhân sự chủ chốt từ đối thủ rồi tận dụng kiến thức của họ để phát triển sản phẩm cạnh tranh", Alistair Barr nói.

Rohit Mittal

Rohit Mittal, đồng sáng lập kiêm Giám đốc điều hành công ty đầu tư Helium Ventures, viết trên X: "Tôi hoàn toàn không nghĩ năm nay sẽ có chuyện Apple kiện OpenAI. Chính Apple là công ty đầu tiên hợp tác và tích hợp ChatGPT vào hệ sinh thái của mình. Thật khó tin khi hai bên không thể giải quyết trong hòa bình mà phải đưa nhau ra tòa. Apple và Google hợp tác với nhau lâu năm, nhưng tôi chưa từng nghe họ kiện nhau".

Parker Ortolani

Parker Ortolani, Phó giám đốc phát triển sản phẩm tại tập đoàn truyền thông Penske Media, viết trên X: "Có vẻ không khí ở Sun Valley vừa trở nên gượng gạo hơn rất nhiều”.

Tuần qua, nhiều lãnh đạo công nghệ và truyền thông đã tham dự hội nghị thường niên Allen & Co tại Sun Valley, sự kiện chỉ dành cho khách mời và thường được gọi là "trại hè của các tỉ phú".

Đây là nơi nhiều giám đốc điều hành và tỉ phú công nghệ gặp gỡ kín để bàn về các thương vụ đầu tư, hợp tác hoặc mua bán - sáp nhập. Đơn kiện của Apple được công bố đúng lúc hội nghị kết thúc và các lãnh đạo bắt đầu rời khỏi sự kiện.

Stephen Robles

Stephen Robles, đồng dẫn chương trình podcast Primary Tech, đã phản hồi trên X sau khi Drew Pusateri - Giám đốc truyền thông chiến lược tại OpenAI - tuyên bố họ "không hề quan tâm đến bí mật thương mại của các công ty khác".

Stephen Robles cho rằng tuyên bố này thiếu sức thuyết phục. Theo ông, việc OpenAI tuyển dụng Jony Ive (nhà thiết kế huyền thoại đứng sau nhiều thế hệ iPhone) và sau đó mua lại startup io Products của ông, cho thấy công ty rõ ràng muốn phát triển thiết bị AI đủ sức cạnh tranh với Apple.

Stephen Robles mỉa mai: "Nói rằng 'chúng tôi không quan tâm đến bí mật của các công ty khác' trong khi lại thuê Jony Ive để thiết kế thiết bị cho mình thì thật khó khiến người khác tin".

Jony Ive là người góp phần tạo nên nhiều sản phẩm mang tính biểu tượng của Apple trước khi rời công ty vào năm 2019. Sau đó, ông hợp tác với Sam Altman (CEO OpenAI) để phát triển phần cứng AI.

Năm 2025, OpenAI chi 6,5 tỉ USD mua lại io Products do Jony Ive đồng sáng lập, đưa ông trở thành một đối thủ tiềm năng của chính Apple trên thị trường thiết bị AI.

Max Weinbach

Max Weinbach, nhà báo công nghệ và chuyên gia phân tích tại công ty nghiên cứu thị trường Creative Strategies, cho rằng vụ kiện chủ yếu nhắm vào hành vi của Chang Liu (cựu kỹ sư điện cao cấp của Apple) và Tang Tan (cựu phó chủ tịch Apple) hơn là trực tiếp nhắm vào OpenAI.

"Có cảm giác vụ kiện này chủ yếu nhắm vào Liu và Tan, còn OpenAI bị đưa vào vụ kiện chủ yếu vì hiện sở hữu io. Apple dường như muốn nhấn mạnh rằng Liu và Tan mới là những người có hành vi sai trái, còn OpenAI bị kéo vào vì mua lại io, thay vì cáo buộc công ty này trực tiếp chỉ đạo họ làm tất cả những việc đó. Đây là một khác biệt nhỏ nhưng đáng lưu ý", ông viết.

Paul Lembo

Paul Lembo, Giám đốc công nghệ của hãng thiết kế chip Broadcom, viết trên LinkedIn: "Apple kiện OpenAI vì đánh cắp bí mật thương mại. Quả là căng thẳng. Tim Cook không phải Elon Musk. Ông ấy không đùa. Biết trước vụ kiện này sắp xảy ra cũng là thêm một lí do khiến OpenAI chưa nên IPO (chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng)".

Ông cũng nhận định rằng việc chứng minh cáo buộc nhân viên cũ đánh cắp bí mật sẽ không dễ trước tòa, nhưng tin Apple sẽ theo đuổi vụ kiện đến cùng.

Livia Judith Szabo

Livia Judith Szabo, nhà sáng lập kiêm Chủ tịch điều hành hãng đầu tư mạo hiểm Moshulu Enterprise Partners, viết trên LinkedIn: "Vụ kiện Apple - OpenAI là bài học điển hình về rủi ro khi một đối tác trở thành đối thủ cạnh tranh, đặc biệt là với các quỹ đầu tư mạo hiểm và các thương vụ mua bán - sáp nhập.

Đơn kiện giống hệt cơn ác mộng trong quá trình thẩm định doanh nghiệp. Bí mật thương mại, hơn 400 kỹ sư bị lôi kéo và một lãnh đạo mảng phần cứng bị cáo buộc hướng dẫn nhân viên mới cách né tránh quy trình kiểm tra khi nghỉ việc. Hai đối tác từng rất thân thiết giờ đưa nhau ra tòa liên bang chỉ vài tuần trước thời điểm OpenAI dự kiến IPO.

Bài học cho các startup đang huy động vốn lớn là: Hãy xây dựng quy trình bảo vệ tài sản trí tuệ và quản lí việc chuyển đổi nhân sự thật chặt chẽ. Trong quá trình thẩm định, từng chi tiết nhỏ đều sẽ bị xem xét. Hãy khắc phục các lỗ hổng trước khi luật sư của đối phương phát hiện".

Peter Rojas

Peter Rojas, Phó chủ tịch cấp cao phụ trách sản phẩm mới tại Mozilla, viết trên LinkedIn: "Tôi chưa biết các cáo buộc của Apple mạnh đến đâu, nhưng tôi nghi ngờ công ty sẽ không hành động quyết liệt như vậy nếu không thực sự lo ngại OpenAI đang chuẩn bị ra mắt một chiếc smartphone. Cá nhân tôi vẫn cho rằng đó là hướng đi hợp lí hơn nhiều so với việc chỉ làm một thiết bị AI đeo trên người".

Sahil Patel

Sahil Patel, phụ trách truyền thông xã hội tại Okara - công ty phát triển tác tử AI cho tiếp thị, viết trên X: "Apple có lẽ là công ty cuối cùng mà bạn muốn đối đầu trước tòa. Họ sở hữu một trong những đội ngũ luật sư giỏi nhất ngành công nghệ và nắm giữ khoảng 140 tỉ USD tiền mặt. Apple không thường xuyên khởi kiện, cũng rất hiếm khi thua kiện. Nếu đã quyết định đưa vụ việc ra tòa, nhiều khả năng Apple tin mình có hồ sơ rất vững chắc và sẽ theo đuổi đến cùng. Tôi nghĩ rằng vụ kiện này khó có thể kết thúc theo hướng có lợi cho OpenAI".