OpenAI và giấc mơ nghìn tỉ USD: Hãy phân tích các con số

Theo hãng tin Reuters, mục tiêu của thương vụ là đạt mức định giá lên tới 1 nghìn tỉ USD, qua đó huy động khoảng 60 tỉ USD vốn mới. Nguồn tin thân cận tiết lộ rằng OpenAI có thể nộp hồ sơ IPO sớm nhất vào nửa cuối năm 2026, hoặc lùi sang 2027, tùy theo điều kiện thị trường chứng khoán toàn cầu. Nếu đạt được con số đó, giá trị của OpenAI sẽ tương đương Berkshire Hathaway – tập đoàn đầu tư khổng lồ của tỷ phú Warren Buffett – và sẽ là một trong những IPO lớn nhất lịch sử ngành công nghệ.

Trước đó, theo Financial Times, OpenAI đã được định giá khoảng 500 tỉ USD sau đợt bán cổ phần thứ cấp cho SoftBank và các quỹ đầu tư khác hồi đầu tháng 10. Điều đó có nghĩa, mức định giá 1 nghìn tỉ USD mà Reuters nêu ra gấp đôi giá trị hiện tại, phản ánh mức kỳ vọng khổng lồ của giới đầu tư đối với tương lai của trí tuệ nhân tạo (AI).

Bong bóng AI và câu hỏi 1 nghìn tỉ USD

Nếu ai đó cần một minh chứng rằng thị trường chứng khoán đang trong cơn hưng phấn do AI thổi bùng lên, thì chính là con số 1 nghìn tỉ USD ấy.

Theo dữ liệu nội bộ được Reuters và Bloomberg tổng hợp, doanh thu của OpenAI trong nửa đầu năm 2025 đạt khoảng 4,3 tỉ USD, tăng mạnh nhờ nhu cầu thương mại của ChatGPT Enterprise và giấy phép API cho các doanh nghiệp lớn. Tuy nhiên, công ty cũng ghi nhận khoản lỗ ròng 13,5 tỉ USD trong cùng kỳ, chủ yếu do chi phí hạ tầng và năng lượng khổng lồ.

Nếu tốc độ chi tiêu này duy trì, OpenAI có thể lỗ hơn 27 tỉ USD trong cả năm 2025, trở thành một trong những công ty công nghệ có mức đốt tiền lớn nhất lịch sử hiện đại.

Một báo cáo khác từ Investing.com dẫn ước tính của các nhà phân tích rằng OpenAI có thể tiêu tốn tới 115 tỉ USD trong giai đoạn 2025–2029 trước khi đạt điểm hòa vốn. Những khoản chi này bao gồm đầu tư vào các siêu máy chủ GPU của Nvidia, mở rộng trung tâm dữ liệu tại Mỹ, châu Âu và Ấn Độ, cùng chi phí nghiên cứu phát triển các mô hình GPT thế hệ mới.

Những con số ấy đã đặt ra câu hỏi lớn: liệu thị trường có đang định giá quá cao cho một ngành chưa chứng minh được khả năng sinh lời bền vững?

Rủi ro đằng sau con số định giá

Mức định giá 1 nghìn tỉ USD tiềm ẩn nhiều rủi ro, và câu hỏi lớn nhất là: liệu OpenAI có thể thật sự kiếm tiền từ AI hay không?

Một phần câu trả lời phụ thuộc vào khả năng sinh lợi của toàn hệ sinh thái AI thương mại. Phần lớn người dùng hiện nay vẫn sử dụng ChatGPT ở bản miễn phí, trong khi các tập đoàn lớn như Microsoft, Amazon và Meta đã tích hợp công nghệ AI vào sản phẩm của họ – khiến biên lợi nhuận trực tiếp của OpenAI bị thu hẹp.

Theo Reuters, Microsoft hiện sở hữu khoảng 49% cổ phần kinh tế trong OpenAI thông qua khoản đầu tư 13 tỉ USD, và đang khai thác mô hình GPT trong hệ sinh thái Copilot của mình. Điều này đồng nghĩa, một phần lợi nhuận tiềm năng của OpenAI sẽ được chia sẻ cho các đối tác chiến lược.

Ngoài ra, chi phí hạ tầng AI đang leo thang chưa từng có. Để duy trì các mô hình lớn, OpenAI phải chi hàng tỉ USD mỗi quý cho điện năng và chip đồ họa cao cấp của Nvidia, vốn đang được bán với giá trên 40.000 USD mỗi đơn vị GPU H100.

Ngay cả khi doanh thu tăng nhanh, doanh thu không đồng nghĩa với lợi nhuận – và có thể phải mất nhiều năm trước khi các công ty AI chứng minh rằng việc tích hợp AI thực sự mang lại tiền.

Bài toán vốn và năng lượng

Một rủi ro khác là tính bền vững của dòng vốn. Theo Bloomberg, các quỹ đầu tư và tập đoàn hạ tầng như Brookfield Asset Management đang chi hàng chục tỉ USD để xây dựng trung tâm dữ liệu cho kỷ nguyên AI. Tương tự, Constellation Energy và một loạt công ty điện lực tại Mỹ cũng đầu tư mạnh vào cung ứng điện cho các trung tâm AI – trong bối cảnh nhu cầu điện tăng gấp đôi tại nhiều khu vực.

Tuy nhiên, nếu AI không mang lại mô hình lợi nhuận ổn định, sự kiên nhẫn của cổ đông có thể cạn dần. Lúc đó, các nhà đầu tư sẽ đòi hỏi câu trả lời về hiệu quả sử dụng vốn – điều từng khiến nhiều “kỳ lân” công nghệ trước đây sụp đổ sau khi IPO.

Song song đó là vấn đề năng lượng, vốn đang trở thành thách thức chính trị. Theo NBC News, tại bang Pennsylvania và Maryland, các ứng viên đang phải đối mặt với sức ép từ cử tri vì hóa đơn điện tăng cao, khi nhu cầu điện cho trung tâm dữ liệu bùng nổ. Một số nghị sĩ Mỹ đã kêu gọi điều tra việc “AI tranh giành điện năng” với người dân – vấn đề được dự báo sẽ còn nóng hơn trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ sắp tới.

Nếu chi phí năng lượng tiếp tục leo thang, mô hình AI quy mô lớn có thể bị xem xét lại dưới góc độ môi trường và chính trị, làm tăng rủi ro cho các công ty như OpenAI khi trở thành doanh nghiệp đại chúng.

Liệu định giá AI có bền vững?

Câu hỏi cuối cùng là liệu các mức định giá trong ngành AI có thể duy trì lâu dài hay không. Công ty bán dẫn Nvidia Corp. là ví dụ tiêu biểu: giá trị vốn hóa của họ đã vượt 5 nghìn tỉ USD, chủ yếu nhờ kỳ vọng về tương lai của nền kinh tế AI. Giá cổ phiếu Nvidia tăng 1.552% trong 5 năm qua, trong khi chỉ số S&P 500 chỉ tăng 111%.

Nhiều chuyên gia tài chính, trong đó có các nhà phân tích của Bank of America và Goldman Sachs, đã so sánh làn sóng đầu tư vào AI hiện nay với bong bóng dot-com đầu những năm 2000. Khi kỳ vọng quá lớn, chỉ cần một cú sụt giảm lợi nhuận hoặc thay đổi chính sách lãi suất cũng đủ khiến định giá toàn ngành điều chỉnh mạnh.

Nếu kịch bản đó xảy ra, giá cổ phiếu Nvidia có thể giảm 40–50%, kéo theo sự điều chỉnh dây chuyền đến các công ty AI khác – và tác động tiêu cực trực tiếp đến định giá IPO của OpenAI.

Giữa bối cảnh các tập đoàn công nghệ lớn như Microsoft, Google, Amazon, Meta và Apple đang chạy đua để định nghĩa lại tương lai với AI, giấc mơ 1 nghìn tỉ USD của OpenAI mang dáng dấp của một cột mốc lịch sử – nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ của một bong bóng công nghệ mới.