OpenAI và mạng lưới thỏa thuận tỉ USD chằng chịt định hình tương lai AI
OpenAI đã ký kết các thỏa thuận trị giá từ hàng chục tỉ USD đến hàng trăm tỉ USD với các đối tác hạ tầng AI và vẫn đang tiêu tốn lượng tiền khổng lồ.
Những thỏa thuận liên quan OpenAI, công ty khởi nghiệp AI (trí tuệ nhân tạo) hàng đầu được định giá 500 tỉ USD, đang thúc đẩy thị trường và định hình tương lai AI.
Chỉ số Nasdaq và S&P 500 đã tăng lên mức cao kỷ lục trong tuần này sau khi Nvidia thông báo đầu tư tới 100 tỉ USD vào OpenAI. Trước đó, vào tháng 7, OpenAI đã ký thỏa thuận trị giá 300 tỉ USD với Oracle trong khuôn khổ Stargate, dự án hạ tầng AI 500 tỉ USD cũng nhận được vốn từ SoftBank (Nhật Bản).
Nasdaq và S&P 500 đều là những chỉ số chứng khoán quan trọng của Mỹ, phản ánh tình hình thị trường và sức khỏe của nền kinh tế.
Nasdaq (Nasdaq Composite Index) là chỉ số bao gồm hơn 3.000 công ty niêm yết trên sàn Nasdaq, trong đó phần lớn là các doanh nghiệp công nghệ như Apple, Microsoft, Amazon, Alphabet (công ty mẹ Google), Meta, Tesla. Do tỷ trọng công nghệ rất lớn, Nasdaq thường được coi là “thước đo” cho ngành công nghệ toàn cầu.
S&P 500 (Standard & Poor’s 500 Index) là chỉ số gồm 500 công ty lớn nhất niêm yết tại Mỹ, trải rộng nhiều ngành nghề như công nghệ, tài chính, y tế, năng lượng, tiêu dùng. Vì tính đa dạng và đại diện cao, S&P 500 được xem như chỉ số phản ánh toàn diện nhất về sức khỏe kinh tế Mỹ.
Những thỏa thuận của OpenAI chưa dừng lại ở đó. Hôm 25.9, CoreWeave cho biết đã đồng ý cung cấp cho OpenAI cơ sở hạ tầng AI trị giá tới 22,4 tỉ USD, tăng so với mức 11,9 tỉ USD được công bố hồi tháng 3.
Đầu tháng 9, nhà sản xuất chip Broadcom cho biết đã ký hợp đồng với một khách hàng mới trị giá 10 tỉ USD và giới phân tích nhanh chóng chỉ ra đó là OpenAI. Cụ thể hơn, chip AI đầu tiên của OpenAI, được Broadcom đồng thiết kế, sẽ xuất xưởng vào năm 2026, theo nhiều nguồn tin am hiểu về mối quan hệ hợp tác. OpenAI dự định sử dụng chip AI này cho nội bộ thay vì cung cấp cho khách hàng bên ngoài.
Với động thái này, OpenAI sẽ đi theo chiến lược của các hãng công nghệ lớn như Google, Amazon và Meta Platforms, vốn tự thiết kế chip chuyên dụng riêng để vận hành tác vụ AI. Ngành công nghiệp AI đang chứng kiến nhu cầu khổng lồ về sức mạnh điện toán để huấn luyện và vận hành các mô hình.
OpenAI cho rằng việc mở rộng quy mô là chìa khóa để thúc đẩy đổi mới và tạo ra những đột phá AI trong tương lai. Tuy nhiên, các nhà đầu tư và giới phân tích bắt đầu lo ngại trước những con số khổng lồ cũng như sự phụ thuộc của OpenAI vào một mạng lưới đối tác hạ tầng ngày càng chằng chịt.
Chẳng hạn, OpenAI đã nắm giữ cổ phần trị giá 350 triệu USD trong CoreWeave trước đợt IPO (chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng) của công ty này vào tháng 3.
Nvidia đã chính thức hóa cổ phần tài chính của mình trong OpenAI bằng cách tham gia vào vòng cấp vốn 6,6 tỉ USD vào tháng 10.2024.
Oracle thì đang chi khoảng 40 tỉ USD mua chip AI Nvidia để cung cấp sức mạnh cho một trong các trung tâm dữ liệu Stargate của OpenAI, trang FT đưa tin hồi tháng 5.
Đầu tháng 9, CoreWeave đã tiết lộ nhận một đơn hàng dịch vụ hạ tầng AI đám mây trị giá ít nhất 6,3 tỉ USD từ Nvidia.
Thông qua khoản đầu tư 100 tỉ USD vào OpenAI mới đây, Nvidia sẽ nhận được cổ phần trong “cha đẻ ChatGPT” và kiếm được doanh thu từ việc bán chip AI cho chính công ty này.
OpenAI dự kiến chỉ tạo ra doanh thu 13 tỉ USD trong năm 2025, theo Giám đốc tài chính Sarah Friar. Tuy nhiên, bà nói với kênh CNBC rằng các cuộc bùng nổ công nghệ đòi hỏi những đặt cược táo bạo vào cơ sở hạ tầng.
"Khi internet mới bắt đầu, mọi người cứ cảm thấy như chúng ta đang xây dựng quá mức, quá nhiều rồi. Hãy nhìn xem chúng ta đang ở đâu ngày hôm nay", Sarah Friar biện minh.
Giữa tháng 8, Sam Altman (Giám đốc điều hành OpenAI) từng tuyên bố muốn chi hàng nghìn tỉ USD trong tương lai cho cơ sở hạ tầng cần thiết để phát triển và vận hành các dịch vụ AI. Điều ông cần là tìm ra cách huy động được số tiền khổng lồ đó, sau khoản đầu tư 100 tỉ USD từ Nvidia.
“Bạn nên kỳ vọng rằng OpenAI sẽ chi hàng nghìn tỉ USD cho cơ sở hạ tầng trong một tương lai không quá xa. Bạn cũng nên kỳ vọng sẽ có một nhóm các nhà kinh tế sẽ nói rằng: Điều này thật điên rồ, thật liều lĩnh… Còn chúng tôi thì sẽ chỉ đáp: Biết gì không? Hãy để chúng tôi làm việc của mình”, Sam Altman chia sẻ với một nhóm phóng viên.
Ông cho biết OpenAI đang nghĩ ra một cách mới để tài trợ cho khoản chi khổng lồ đó. “Tôi đoán rằng chúng tôi có thể thiết kế ra một loại công cụ tài chính hoàn toàn mới cho việc tài trợ và năng lực điện toán mà thế giới vẫn chưa nghĩ ra. Chúng tôi đang làm việc về điều đó”, doanh nhân 40 tuổi người Mỹ nói.
Vào tháng 1, Sam Altman cùng Masayoshi Son (Giám đốc điều hành Softbank) và Larry Ellison (Chủ tịch hội đồng quản trị kiêm Giám đốc công nghệ Oracle) đến Nhà Trắng để cùng Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố dự án Stargate trị giá 500 tỉ USD trong 4 năm. Tuy nhiên, Giám đốc điều hành OpenAI hình dung rằng chi tiêu thực tế sẽ còn lớn hơn nhiều so với quy mô hiện tại của Stargate.
Oracle đã thuê trung tâm dữ liệu 2 gigawatt tại thành phố Abilene, bang Texas (Mỹ), do công ty khởi nghiệp Crusoe và hãng đầu tư Blue Owl Capital xây dựng. Crusoe cùng Blue Owl Capital huy động được khoảng 5 tỉ USD vốn chủ sở hữu từ các nhà đầu tư và vay gần 10 tỉ USD từ ngân hàng JPMorgan (Mỹ) cho việc xây dựng trung tâm dữ liệu, được bảo đảm bằng hợp đồng thuê 15 năm của Oracle.
Đổi lại, Oracle sẽ cung cấp cho OpenAI 4,5 gigawatt công suất, gồm cả từ trung tâm dữ liệu ở Abilene, theo hợp đồng trị giá khoảng 30 tỉ USD/năm. Đó là phần mở đầu cho dự án trung tâm dữ liệu Stargate của “cha đẻ ChatGPT” tại Mỹ.
Cả Oracle và OpenAI đều sẽ không ghi nhận khoản nợ phát sinh để xây dựng trung tâm dữ liệu ở Abilene vào bảng cân đối kế toán của họ.
Dù dự báo OpenAI sẽ chi rất nhiều tiền, Sam Altman tin rằng công ty sẽ thu được lợi nhuận khổng lồ về lâu dài. “Việc chúng tôi tiếp tục đầu tư ngay lúc này là hoàn toàn hợp lý”, ông nhấn mạnh.
Ít nhất một phần trong kế hoạch tài trợ cho chi phí phát triển AI của OpenAI nhiều khả năng sẽ gồm cả việc phát hành cổ phiếu ra công chúng trong tương lai, dù Sam Altman từ chối đưa ra mốc thời gian cụ thể. OpenAI đang cố hoàn tất một quá trình tái cấu trúc doanh nghiệp phức tạp đã được tiến hành nhiều tháng qua.
“Tôi nghĩ là một ngày nào đó chúng tôi phải niêm yết”, Giám đốc điều hành OpenAI nhấn mạnh.
“Dấu hiệu đáng lo ngại”
Một số nhà phân tích đang gióng lên hồi chuông cảnh báo khi cho rằng thỏa thuận giữa OpenAI với Nvidia gợi nhớ đến mô hình vendor financing (nhà cung cấp vừa cấp vốn vừa bán hàng) từng góp phần làm vỡ bong bóng dot-com đầu những năm 2000.
Bong bóng dot-com diễn ra vào cuối thập niên 1990 đến đầu thập niên 2000, chính xác nhất là từ năm 2000 đến 2002. Đây là vụ khủng hoảng thị trường chứng khoán liên quan đến các công ty internet.
Nguyên nhân
Cuối thập niên 1990, các nhà đầu tư đổ xô vào các công ty internet mới thành lập, kỳ vọng rằng chúng sẽ mang lại lợi nhuận khổng lồ. Nhiều công ty không có mô hình kinh doanh vững chắc nhưng vẫn nhận được nguồn vốn lớn và định giá cao trên thị trường chứng khoán.
Các công ty dot-com (hoạt động chủ yếu trên internet và có tên miền kết thúc bằng.com) chi tiền vào quảng cáo, mở rộng nhanh mà không có doanh thu ổn định.
Hậu quả
Tháng 3.2000, chỉ số Nasdaq (đại diện cho nhiều hãng công nghệ) đạt đỉnh và sau đó giảm mạnh, mất hơn 75% giá trị vào năm 2002. Nhiều công ty dot-com như Pets.com, Webvan và eToys sụp đổ hoàn toàn. Từ đó, thị trường lao động ngành công nghệ bị ảnh hưởng nghiêm trọng và nhiều người mất việc.
Bài học
Sau vụ nổ bong bóng dot-com, các hãng công nghệ tập trung hơn vào mô hình kinh doanh bền vững và lợi nhuận thực tế. Những hãng công nghệ như Amazon, Google, eBay đã tồn tại qua giai đoạn này và phát triển mạnh mẽ nhờ chiến lược kinh doanh dài hạn.
Nvidia là bên thắng lớn nhất trong cơn sốt AI cho đến nay vì cung cấp GPU (bộ xử lý đồ họa) cần thiết để đào tạo các mô hình và vận hành khối lượng công việc AI lớn. Khoản đầu tư 100 tỉ USD từ Nvidia (được thanh toán theo đợt trong vài năm) giúp OpenAI xây dựng các trung tâm dữ liệu dựa trên GPU của đối tác.
“Ngay cả khi tin tưởng vào tiềm năng của AI, người ta vẫn có thể thấy thỏa thuận này là dấu hiệu đáng lo ngại. Nếu Nvidia rót tiền đầu tư rồi số tiền đó lại quay trở thành doanh thu của chính Nvidia để giữ đà tăng trưởng, toàn bộ hệ sinh thái AI có nguy cơ không bền vững”, Bespoke Investment Group viết trong một lưu ý gửi đến khách hàng.
Bespoke Investment Group là công ty nghiên cứu và tư vấn tài chính độc lập có trụ sở tại Mỹ. Công ty này chuyên cung cấp dữ liệu, phân tích thị trường chứng khoán, báo cáo về xu hướng đầu tư, kinh tế vĩ mô và các sản phẩm nghiên cứu định hướng cho nhà đầu tư cá nhân cũng như tổ chức.
Peter Boockvar, Giám đốc đầu tư tại hãng tư vấn và quản lý tài sản One Point BFG Wealth Partners, nói rằng những cái tên công ty từ cuối thập niên 1990 (thời bong bóng dot-com - PV) đã vang lên trong đầu ông sau khi thỏa thuận giữa OpenAI và Nvidia được công bố. Tuy nhiên, điểm khác biệt quan trọng là giao dịch này “lớn hơn rất nhiều về mặt giá trị”, ông viết trong một ghi chú.
“Để toàn bộ thử nghiệm này có thể vận hành mà không gây ra thua lỗ lớn, OpenAI cùng các đối thủ giờ đây phải tạo ra doanh thu và lợi nhuận khổng lồ để chi trả cho tất cả nghĩa vụ mà họ đang cam kết, đồng thời mang lại lợi nhuận cho các nhà đầu tư”, Peter Boockvar nói.
Một người phát ngôn của OpenAI đã dẫn lời Sam Altman và Sarah Friar rằng công ty đang theo đuổi "cơ hội chỉ có một lần trong một thế kỷ, đòi hỏi tham vọng phải tương xứng với thời điểm hiện tại".
"Điều cần thiết để mang AI đến với thế giới"
Tổng nhu cầu về sức mạnh điện toán có thể đạt mức đáng kinh ngạc là 200 gigawatt vào năm 2030, theo Báo cáo Công nghệ 2025 của hãng tư vấn quản lý Bain & Company. Xây dựng đủ trung tâm dữ liệu để đáp ứng nhu cầu sức mạnh điện toán dự kiến này sẽ tốn khoảng 500 tỉ USD mỗi năm, nghĩa là các công ty AI sẽ phải tạo ra tổng cộng 2.000 tỉ USD doanh thu hàng năm để trang trải các chi phí đó.
“Ngay cả khi các công ty dốc toàn lực đầu tư vào đám mây và trung tâm dữ liệu, doanh thu dự kiến chỉ đạt khoảng 1.200 tỉ USD mỗi năm, thiếu 800 tỉ USD để tài trợ cho toàn bộ khoản đầu tư", Bain & Company cho biết.
Một cuộc chiến khó khăn rõ ràng đang ở phía trước, nhưng Sam Altman đã gạt đi những lo ngại và bác bỏ ý kiến cho rằng cơn sốt chi tiêu hạ tầng này là thái quá.
“Đây là điều cần thiết để mang AI đến với thế giới. Không giống các cuộc cách mạng công nghệ từng xảy ra hay những phiên bản trước của internet, hiện có quá nhiều hạ tầng cần thiết và đây chỉ mới là một phần nhỏ trong số đó”, Giám đốc điều hành OpenAI nói với CNBC.