Phó Chủ tịch TP.HCM hé lộ “át chủ bài” nông nghiệp tỷ đô

Bên lề hội thảo chuyên đề “Nông nghiệp thông minh” do Hội Thông tin Khoa học và Công nghệ Việt Nam phối hợp cùng Tạp chí Một Thế Giới tổ chức vào sáng 17.4, phóng viên Một Thế Giới đã có cuộc trao đổi thẳng thắn với Phó Chủ tịch UBND TP.HCM Bùi Minh Thạnh. Tại đây, ông đã chia sẻ thẳng thắn về tầm nhìn, cơ chế và những “át chủ bài” chiến lược, qua đó hé lộ cách thành phố biến thách thức về không gian thành lợi thế cạnh tranh, mở đường cho một nền nông nghiệp đô thị trị giá hàng tỷ đô trong tương lai gần.

- Thưa Phó Chủ tịch UBND TP.HCM, nhìn vào thực tế hiện nay, quỹ đất dành cho nông nghiệp tại thành phố đang đối mặt với sự sụt giảm nghiêm trọng do áp lực đô thị hóa, vậy đâu là "hạt nhân" trong chiến lược cốt lõi để thành phố tạo ra sự khác biệt và không bị tụt hậu so với các tỉnh thành có thế mạnh truyền thống về canh tác?

- Ông Bùi Minh Thạnh: Vấn đề cốt lõi mà chúng ta phải nhìn nhận là quá trình đô thị hóa đang làm giảm đáng kể quỹ đất dành cho nông nghiệp tại thành phố. Đứng trước thách thức này, nền nông nghiệp thông minh của TP.HCM phải mang trên mình một sứ mệnh kép, đó là giải quyết bài toán bảo tồn không gian xanh trong khi vẫn phải duy trì được đà tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ. Chúng tôi xác định rõ ràng rằng lĩnh vực nông nghiệp của thành phố trong tương lai không thể chỉ đơn thuần dừng lại ở câu chuyện sản xuất truyền thống như trước đây. Thay vào đó, nền nông nghiệp này phải vận hành, phát triển để đảm nhận một vai trò và nhiệm vụ mới rộng lớn hơn, đặc biệt là bắt buộc phải áp dụng đổi mới sáng tạo và công nghệ hiện đại vào toàn bộ quy trình. Đây chính là chiếc chìa khóa đổi mới then chốt mà lãnh đạo thành phố đã định hình. Từ định hướng mang tính nền tảng đó, thành phố xác định nhiệm vụ trọng tâm duy nhất cho chặng đường sắp tới chính là phát triển nền nông nghiệp công nghệ cao.

- Để hiện thực hóa tham vọng biến thành phố thành một "thung lũng" nông nghiệp công nghệ cao, bộ máy quản lý và vận hành sẽ được tổ chức như thế nào để đảm bảo tính chuyên biệt và không bị hòa tan vào các cơ cấu hành chính cũ?

- Ông Bùi Minh Thạnh: Nhận thức được tầm vóc của chiến lược này, thời gian vừa qua TP.HCM đã bảo vệ thành công đề án và chính thức được Trung ương chấp thuận cho phép xây dựng mô hình Ban quản lý Nông nghiệp công nghệ cao. Có một điểm đặc biệt là trong bối cảnh nhiều ban quản lý khác phải sáp nhập lại, chính phủ và các bộ ngành trung ương đã phê duyệt thông qua việc giữ nguyên mô hình độc lập cho ban quản lý này của thành phố. Quyết định này chứng tỏ tầm quan trọng chiến lược của TP.HCM đối với bản đồ nông nghiệp cả nước. Mặc dù tỷ trọng phát triển của ngành nông nghiệp trong tổng cơ cấu kinh tế chung của thành phố không chiếm phần lớn, thế nhưng nó lại đóng một vai trò mang tính chất cực kỳ quan trọng. Thành phố đang kiến tạo nơi đây trở thành một trung tâm đổi mới sáng tạo thực thụ, mang trọng trách cung cấp các sản phẩm công nghệ cao không chỉ cho khu vực lân cận mà còn lan tỏa ra phạm vi toàn quốc. Thành phố đã giao phó sứ mệnh hạt nhân này trực tiếp cho Ban quản lý Nông nghiệp công nghệ cao.

- Với vai trò là trung tâm đổi mới sáng tạo đầu tàu, Ban quản lý Nông nghiệp công nghệ cao đã và đang tạo ra những giá trị thực tiễn nào để chứng minh năng lực dẫn dắt thị trường, thưa ông?

- Ông Bùi Minh Thạnh: Cho đến thời điểm hiện tại, Ban quản lý khu Nông nghiệp công nghệ cao đã và đang thực hiện xuất sắc nhiệm vụ của mình, đặc biệt là trong công tác nghiên cứu, lai tạo nhân tạo các nhóm giống cây trồng và vật nuôi thế hệ mới. Trong suốt thời gian qua, cơ quan này đã thực sự trở thành một đầu mối uy tín cung cấp các sản phẩm ứng dụng công nghệ cao cho thị trường cả nước. Để lấy một ví dụ điển hình minh chứng cho sức lan tỏa này, hiện nay hầu hết các giống lan cấy mô đang được trồng và phát triển mạnh mẽ tại thủ phủ hoa Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng đều do chính trung tâm này của TP.HCM nghiên cứu và cung cấp.

- Bước vào kỷ nguyên số, một nền nông nghiệp thông minh không thể thiếu vắng hệ thống dữ liệu và truy xuất nguồn gốc. Thành phố đang triển khai chiến lược số hóa này như thế nào để dọn đường cho nông sản Việt tiến sâu vào các thị trường quốc tế khó tính?

- Ông Bùi Minh Thạnh: Quá trình chuyển đổi số, đặc biệt là việc xác định và truy xuất nguồn gốc sản phẩm, được TP.HCM xác định là một vấn đề mang tính bắt buộc trong giai đoạn hiện nay và cả tương lai. Nếu chúng ta có tham vọng đưa sản phẩm nông nghiệp, và kể cả các lĩnh vực khác như thủy sản, vươn ra chinh phục thị trường thế giới rộng lớn của người nước ngoài, thì việc đảm bảo chất lượng đi đôi với khả năng chứng minh minh bạch xuất xứ hàng hóa là tiêu chí sống còn và bắt buộc. Hiện nay thành phố đang triển khai công tác này rất tốt. Nhờ sự bài bản đó, trong thời gian gần đây, thị trường tiêu thụ của các sản phẩm nông nghiệp từ TP.HCM đã được kết nối mạnh mẽ với nhiều thị trường quốc tế. Sự kết nối này được xúc tiến thông qua hàng loạt các hội thảo, triển lãm chuyên đề và các hội chợ nông nghiệp công nghệ cao, từ đó thu hút được sự quan tâm rất lớn từ cộng đồng các doanh nghiệp nước ngoài.

- Sự quan tâm là rất lớn, nhưng rào cản chi phí để đầu tư vào nông nghiệp thông minh cũng khổng lồ không kém. Thành phố có những cơ chế tài chính hay chính sách đặc thù nào để trợ lực cho các doanh nghiệp, đặc biệt là các startup muốn dấn thân vào con đường tốn kém này?

- Ông Bùi Minh Thạnh: Nghị quyết Đại hội Đảng bộ của TP.HCM đã đặt ra những mục tiêu và nhiệm vụ hết sức rõ ràng cho việc phát triển nền nông nghiệp, trong đó trọng tâm hướng thẳng đến nông nghiệp công nghệ cao. Để giải bài toán nguồn lực, chúng tôi đã giao trọng trách cho các cơ quan liên quan, bao gồm Ban quản lý khu công nghiệp cao phối hợp chặt chẽ cùng Sở Tài chính và các đơn vị sở ngành khác, khẩn trương tham mưu cho thành phố xây dựng một bộ chính sách hoàn chỉnh. Bộ chính sách này được thiết kế để hỗ trợ toàn diện cho các doanh nghiệp, hỗ trợ sâu cho lĩnh vực nghiên cứu khoa học, cũng như tạo điều kiện đào tạo lực lượng sinh viên chuyên ngành trong việc áp dụng công nghệ cao. Quan điểm chỉ đạo xuyên suốt của chúng tôi trong việc xây dựng hệ thống chính sách này là phải đi từ chính sách đến thẳng thực tiễn. Điều đó có nghĩa là các cơ chế hỗ trợ trong lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao phải thực sự thiết thực, mang lại hiệu quả trực tiếp và phải đến được tận tay bà con nông dân cũng như các doanh nghiệp đang trực tiếp tham gia thực hiện.

- Gần đây, mô hình "Nông nghiệp đô thị xanh" canh tác ngay trong lòng các khối bê tông đang thu hút sự chú ý. Lãnh đạo thành phố có định hướng quản trị như thế nào đối với luồng gió mới này để đảm bảo nó phát triển tương xứng với tầm vóc của một đô thị kinh tế?

- Ông Bùi Minh Thạnh: Qua quá trình tổ chức các hội thảo tại nhiều địa phương, chúng tôi ghi nhận được sự quan tâm rất lớn khi nhiều doanh nghiệp đã liên tục đề xuất các loại hình mô hình nông nghiệp đô thị xanh canh tác ngay giữa lòng thành phố. Về quan điểm và chủ trương, lãnh đạo TP.HCM hoàn toàn thống nhất và ủng hộ việc tạo không gian cho các nhà đầu tư doanh nghiệp triển khai loại hình kinh tế xanh này. Thực tế thời gian qua, đã có một số doanh nghiệp chính thức đăng ký thực hiện dự án. Nổi bật có thể kể đến kế hoạch xây dựng mô hình chung cư đô thị xanh phức hợp được thiết kế dưới dạng một tòa nhà cao gần 20 tầng. Công năng của tòa nhà này được chia làm hai, trong đó một phần diện tích phục vụ nhu cầu nhà ở, nhưng phần chính sẽ được tối ưu hóa để sản xuất nông nghiệp công nghệ cao, hướng tới mục tiêu cung cấp sản lượng sản phẩm sạch cho thị trường tiêu dùng trong nước và xa hơn là định hướng xuất khẩu.

- Đối với những siêu dự án kết hợp táo bạo như chung cư nông nghiệp 20 tầng, thành phố sẽ cung cấp những bệ đỡ kỹ thuật và pháp lý như thế nào để các doanh nghiệp không bị chới với giữa chừng?

- Ông Bùi Minh Thạnh: Để trợ lực cho những mô hình đột phá này, lãnh đạo thành phố đã giao nhiệm vụ cụ thể cho các cơ quan chuyên trách như Sở Tài nguyên và Môi trường, Ban quản lý khu nông nghiệp công nghệ cao, cùng với Sở Khoa học và Công nghệ. Trách nhiệm của các cơ quan này là phải tạo ra mọi điều kiện thuận lợi nhất về mặt cơ chế và chính sách. Đồng thời, họ phải đóng vai trò là đầu mối trọng yếu giúp kết nối chéo giữa các doanh nghiệp với thị trường tiêu thụ. Quan trọng hơn hết, các sở ngành phải hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận kịp thời với các tiến bộ khoa học kỹ thuật hiện đại nhất trong suốt quá trình họ tiến hành đầu tư và xây dựng dự án.

- Đặt trong bối cảnh biến đổi khí hậu đang đe dọa trực tiếp đến hệ sinh thái của các huyện ngoại thành như Nhà Bè hay Cần Giờ, công nghệ thông minh sẽ đóng vai trò thiết yếu như thế nào trong bài toán dự báo và chuyển đổi cơ cấu kinh tế nông nghiệp của thành phố?

- Ông Bùi Minh Thạnh: Vừa qua, TP.HCM đã chủ động tổ chức một hội thảo chuyên đề quy mô lớn tại Cần Thơ, tập trung sâu vào vấn đề sản xuất nông nghiệp công nghệ cao để thích ứng trong điều kiện biến đổi khí hậu khắc nghiệt. Tại diễn đàn này, rất nhiều chuyên gia hàng đầu đã hiến kế và đưa ra hàng loạt các giải pháp mang tính thực tiễn và hiệu quả cao. Trước thực trạng biến đổi khí hậu đang tác động rất rõ rệt đến Việt Nam nói chung và TP.HCM nói riêng, bắt buộc chúng ta phải nhanh chóng áp dụng các giải pháp thích ứng đồng bộ. Hiện tại, thành phố rất quan tâm và chú trọng đến công tác chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi. Nhiều nhà khoa học cùng các doanh nghiệp đang tích cực thực hiện việc chuyển hướng sang các chủng loại có sức chống chịu tốt, phù hợp với điều kiện khí hậu mới của thành phố, đơn cử như việc đưa vào canh tác giống sâm cát cùng nhiều loại sản phẩm tiềm năng khác.

- Để chốt lại bức tranh toàn cảnh, ông có thông điệp chiến lược nào muốn gửi gắm đến các nhà đầu tư khổng lồ trên thế giới đang dòm ngó và muốn rót vốn vào mảnh đất nông nghiệp thông minh đầy hứa hẹn này của TP.HCM?

- Ông Bùi Minh Thạnh: Thông điệp nhất quán của chúng tôi là TP.HCM luôn mở rộng vòng tay, sẵn sàng chào đón và tạo mọi điều kiện tốt nhất cho các doanh nghiệp, đặc biệt là các tập đoàn nước ngoài mang đến những công nghệ tiên tiến cùng giá trị trí tuệ cao để áp dụng trực tiếp vào lĩnh vực nông nghiệp tại đây. Nhằm cụ thể hóa thiện chí này, thời gian gần đây thành phố đã tổ chức nhiều đoàn công tác cấp cao đến làm việc tại các quốc gia có nền nông nghiệp công nghệ cao phát triển bậc nhất. Theo kế hoạch dự kiến vào giữa tháng 5 tới đây, tôi sẽ đích thân dẫn một đoàn công tác tiếp tục sang Úc để nghiên cứu chuyên sâu và mời gọi các doanh nghiệp tiềm năng đến thành phố đầu tư.

Điều này một lần nữa khẳng định cam kết mạnh mẽ của TP.HCM trong việc thu hút sự hợp tác từ các quốc gia có thế mạnh vượt trội về mật độ công nghệ cao, ví dụ tiêu biểu như nhà nước Israel. Chúng tôi tự tin khẳng định rằng thành phố đã chuẩn bị sẵn sàng một hành lang cơ chế và chính sách thông thoáng, linh hoạt để mạnh mẽ kêu gọi và bảo vệ quyền lợi cho các nhà đầu tư nước ngoài khi họ quyết định tham gia rót vốn vào lĩnh vực đầy tiềm năng này.

-Xin trân trọng cảm ơn ông về cuộc trao đổi vô cùng sâu sắc và đầy tính chiến lược này.