Phó Thủ tướng chỉ đạo đẩy nhanh các dự án đường sắt trọng điểm

Văn phòng Chính phủ đã ban hành các văn bản số 3357, 3358, 3359/VPCP-CN truyền đạt ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc về việc thực hiện 3 Nghị quyết quan trọng của Quốc hội. Các văn bản này tập trung vào lộ trình thực hiện dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, tuyến Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng và cơ chế đặc thù cho đường sắt đô thị.

Thúc đẩy dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam

Đối với dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam (Nghị quyết số 172/2024/QH15), Phó Thủ tướng giao Bộ Xây dựng vai trò chủ trì. Bộ cần phối hợp với các cơ quan liên quan rà soát, sửa đổi các văn bản quy phạm pháp luật. Mục tiêu là tạo hành lang pháp lý thông thoáng nhất để phát triển hệ thống giao thông vận tải đường sắt đồng bộ, hiện đại.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu nâng cao trách nhiệm và quyết tâm chính trị. Toàn hệ thống phải phấn đấu hoàn thành đúng tiến độ, bảo đảm chất lượng theo yêu cầu của Ban Chấp hành Trung ương Đảng. Giai đoạn chuẩn bị đầu tư phải được thực hiện khẩn trương nhưng chắc chắn. Việc lập, thẩm định và phê duyệt Báo cáo nghiên cứu khả thi phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật.

Chính phủ lưu ý không vì áp lực tiến độ mà xem nhẹ quy trình kỹ thuật. Chất lượng công trình và hiệu quả đầu tư phải đặt lên hàng đầu. Các phương án công nghệ và mô hình đầu tư cần được nghiên cứu kỹ lưỡng. Việc lựa chọn đối tác chiến lược phải đảm bảo tính khả thi và yêu cầu về an ninh, quốc phòng. Đặc biệt, cần xây dựng bộ giải pháp tổng thể để kiểm soát các khâu quan trọng như: bồi thường, tái định cư và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.

Đảm bảo tính tự chủ cho tuyến Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng

Tại dự án tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng (Nghị quyết số 187/2025/QH15), Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Xây dựng hoàn thành rà soát pháp lý trước ngày 30.6.2026. Dự án này đóng vai trò quan trọng trong việc kết nối mạng lưới đường sắt trong nước và quốc tế, gắn liền với mục tiêu phát triển kinh tế và bảo vệ môi trường.

Một yêu cầu then chốt được đặt ra là phải đảm bảo độc lập, tự chủ về công nghệ trong dài hạn. Khi lựa chọn phương án công nghệ, các bộ ngành phải đánh giá đầy đủ tác động đối với chi phí vận hành và bảo trì trong suốt vòng đời dự án. Điều này nhằm đảm bảo tính hiệu quả, khả năng cân đối vốn và nguồn thanh toán nợ vay.

Phó Thủ tướng cũng chỉ đạo các địa phương nằm trong phạm vi dự án phối hợp chặt chẽ với các Bộ. Nhiệm vụ trọng tâm là đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng, hỗ trợ tái định cư. Chính quyền địa phương phải đảm bảo ổn định đời sống và sinh kế cho người dân tại nơi ở mới, không để xảy ra tình trạng người dân gặp khó khăn sau khi bàn giao đất cho dự án.

Ưu tiên mô hình TOD cho đường sắt đô thị

Về việc phát triển mạng lưới đường sắt đô thị tại Hà Nội và TP.HCM (Nghị quyết số 188/2025/QH15), Phó Thủ tướng yêu cầu sự vào cuộc mạnh mẽ của nhiều bộ ngành. Các đơn vị như Bộ Tài chính, Bộ Tư pháp, Bộ Khoa học và Công nghệ cần phối hợp chặt chẽ với hai thành phố để thực hiện các cơ chế, chính sách đặc thù.

Trọng tâm chỉ đạo là hoàn thiện cơ chế phát triển đô thị theo hướng TOD (Transit-Oriented Development). Đây là mô hình phát triển đô thị lấy định hướng giao thông công cộng làm trung tâm. Các khu vực có tiềm năng cao cần được ưu tiên xây dựng dự án TOD để sử dụng hiệu quả quỹ đất và hạ tầng.

Hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật cho đường sắt đô thị phải tiệm cận thông lệ quốc tế và hoàn thành trong Quý II năm 2026. Phó Thủ tướng cũng nhắc nhở các đơn vị nâng cao hiệu quả vận hành các tuyến đã đưa vào khai thác. Mục tiêu dài hạn là từng bước giảm dần mức hỗ trợ từ ngân sách nhà nước thông qua việc tối ưu hóa quản lý và khai thác không gian đô thị xung quanh các nhà ga đường sắt.

Việc triển khai quyết liệt các chỉ đạo này được kỳ vọng sẽ tạo ra bước đột phá cho hạ tầng giao thông quốc gia, góp phần hiện thực hóa các mục tiêu chiến lược mà Đảng và Quốc hội đã đề ra.