Trung Quốc quay lưng với chip AI Nvidia sau phát ngôn từ Bộ trưởng Thương mại Mỹ
Phát ngôn từ Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick đã dẫn đến nỗ lực của Trung Quốc nhằm ngăn các hãng trong nước mua chip AI Nvidia H20.
Trung Quốc hạn chế việc Nvidia bán H20 dành riêng cho thị trường này bắt nguồn từ những phát ngôn mang tính “xúc phạm” của ông Howard Lutnick về xuất khẩu chip trí tuệ nhân tạo (AI), theo trang FT.
Một nhóm cơ quan quản lý Trung Quốc đã vào cuộc nhằm thuyết phục các hãng công nghệ trong nước không mua H20 - chip AI đã bị Nvidia giảm hiệu suất nhưng vốn được sử dụng rộng rãi để huấn luyện mô hình và trong quá trình suy luận.
Huấn luyện là giai đoạn mô hình AI học từ một tập dữ liệu lớn. Suy luận là bước sử dụng mô hình AI đã được huấn luyện để đưa ra dự đoán hoặc tạo phản hồi, chẳng hạn trả lời câu hỏi thông qua chatbot.
Ba cơ quan Trung Quốc là Cục Quản lý Không gian mạng (CAC), Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia (NDRC) và Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin (MIIT) đã hành động sau khi ông Howard Lutnick có những phát biểu hồi tháng trước, những người am hiểu động thái này chia sẻ với FT.
“Chúng tôi không bán cho họ loại chip AI tốt nhất, cũng không phải loại tốt nhì, thậm chí không phải loại tốt ba”, Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick nói với hãng tin CNBC hôm 15.7, một ngày sau khi chính quyền Trump dỡ bỏ lệnh kiểm soát xuất khẩu (áp đặt hồi tháng 4) với việc bán H20 sang Trung Quốc.
“Ý tưởng là bán chip AI đủ để các nhà phát triển Trung Quốc bị phụ thuộc vào hệ sinh thái công nghệ Mỹ”, ông Howard Lutnick nói thêm.
Một số lãnh đạo cấp cao Trung Quốc coi những phát ngôn này là “xúc phạm”, khiến các nhà hoạch định chính sách tìm cách hạn chế doanh nghiệp công nghệ trong nước mua chip AI Nvidia, theo hai nguồn tin của FT nắm được tiến trình ra quyết định.
Hệ quả là các hãng công nghệ Trung Quốc đã trì hoãn hoặc cắt giảm đáng kể đơn đặt mua Nvidia H20, theo những người biết rõ kế hoạch của họ.
Hành động từ các cơ quan quản lý Trung Quốc cho thấy các loại chip hiệu năng cao, giúp thúc đẩy tiến bộ AI, đang nằm ở trung tâm căng thẳng giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới. Hai cường quốc này vốn đang phải xử lý mâu thuẫn về thương mại và kế hoạch áp thuế cao hơn của Tổng thống Mỹ Donald Trump với hàng nhập khẩu Trung Quốc.
Nvidia bỗng dưng gặp khó khăn sau chuyến đi thuận lợi của CEO Jensen Huang
Động thái từ Trung Quốc là đòn giáng mạnh vào Nvidia, nhà cung cấp chip AI lớn nhất thế giới có trụ sở ở thành phố Santa Clara (bang California, Mỹ).
Giữa tháng 7, ông Jensen Huang, Giám đốc điều hành Nvidia, đã tới Trung Quốc và cam kết duy trì năng lực cạnh tranh tại thị trường này. Mỹ hiện cấm Nvidia bán những chip AI mạnh mẽ nhất cho Trung Quốc.
Sau chuyến đi được đón nhận tích cực của Jensen Huang, Nvidia đã nhận sự quan tâm cực lớn từ khách hàng Trung Quốc nên đã đề nghị TSMC khởi động lại dây chuyền sản xuất H20, theo hai nguồn tin.
TSMC (Đài Loan) là hãng sản xuất chip theo hợp đồng số 1 thế giới, đối tác quan trọng của các công ty Mỹ như Nvidia, Apple và AMD.
Những năm gần đây, các cơ quan quản lý Trung Quốc đã kêu gọi tăng cường sử dụng chip nội địa, nhưng các hãng công nghệ lớn từ Alibaba, Tencent đến ByteDance lập luận rằng sự phát triển AI của họ sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng nếu thiếu chip Nvidia, qua đó làm suy yếu cơ hội của quốc gia châu Á ở cuộc chạy đua công nghệ với Mỹ.
Tuy vậy, một số nguồn tin cho biết các hãng công nghệ lớn đó đã dần chấp nhận việc chuyển đổi, đặc biệt trong lĩnh vực suy luận.
Sự thay đổi này diễn ra sau khi các chip nội địa từ Huawei, Cambricon được thử nghiệm và ứng dụng rộng rãi hơn, kể từ khi Mỹ ban hành lệnh cấm xuất khẩu H20 sang Trung Quốc hồi tháng 4.
"NDRC yêu cầu ngừng mua tất cả chip Nvidia"
“Bài phát biểu của Howard Lutnick khiến các cơ quan quản lý có thêm một lý do để đẩy mạnh nỗ lực buộc các hãng công nghệ dùng chip nội địa”, một người thân cận giới hoạch định chính sách nói với FT.
Một tuần sau phát biểu đó, CAC đã ban hành thông báo phi chính thức gửi tới các hãng lớn như Alibaba, ByteDance và Tecent, viện dẫn lý do an ninh và yêu cầu họ dừng các đơn đặt hàng mới với H20, theo nguồn tin.
Ngày 31.7, CAC đã triệu tập lãnh đạo Nvidia để hỏi về những “vấn đề an ninh nghiêm trọng” bị cáo buộc. Trong một tuyên bố, CAC nói rằng các chuyên gia AI Mỹ tiết lộ chip Nvidia có khả năng theo dõi vị trí và có thể bị tắt từ xa - cáo buộc mà Nvidia kịch liệt phủ nhận.
Cơ quan quản lý internet Trung Quốc lo ngại dữ liệu và quyền riêng tư người dùng nước này có thể bị ảnh hưởng nếu H20 tồn tại "chức năng theo dõi và điều khiển từ xa tiềm ẩn", theo tờ New York Times.
MIIT, cơ quan quản lý viễn thông và phần mềm trong nước, cũng đã trao đổi không chính thức với các lãnh đạo công nghệ Trung Quốc để củng cố lập trường của CAC, theo một người biết rõ các cuộc gặp.
NDRC, cơ quan lập kế hoạch quốc gia chịu trách nhiệm thúc đẩy tự chủ công nghệ, sau đó cũng ban hành hướng dẫn, yêu cầu các doanh nghiệp công nghệ ngừng mua tất cả chip Nvidia, gồm cả H20, các nguồn tin của FT cho biết.
Trong nhiều năm, NDRC đã được giao nhiệm vụ thúc đẩy tự chủ chip và hỗ trợ các công ty nội địa, gồm cả Huawei, giành thị phần từ Nvidia.
Sự tham gia của CAC đã tạo thêm áp lực buộc các hãng công nghệ lớn Trung Quốc phải tuân thủ, dù hướng dẫn vẫn mang tính chưa chính thức. Bất kỳ án phạt nào tiềm tàng từ CAC đều có thể bóp nghẹt hoạt động hằng ngày của họ.
Quan điểm khác của Bộ Thương mại và Bộ Ngoại giao Trung Quốc
Những hành động trên khác biệt rõ rệt với bộ khác, như Bộ Thương mại và Bộ Ngoại giao Trung Quốc, vốn cởi mở hơn với hoạt động kinh doanh của Nvidia, theo giới trong ngành.
Phụ trách đàm phán thương mại với Mỹ, Bộ Thương mại và Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã chào đón Jensen Huang vào tháng 7 như một tín hiệu tích cực với doanh nghiệp nước ngoài và thể hiện thiện chí của nước này ở các cuộc đàm phán, theo nguồn tin của Reuters.
“Vẫn còn rất nhiều bất định phụ thuộc vào đàm phán thương mại và các bước đi tiếp theo của Mỹ. Việc tất cả hướng dẫn hạn chế hiện tại từ các cơ quan quản lý đều mang tính chưa chính thức, để lại một khoảng trống cho những thay đổi sau này”, một nguồn tin của FT cho biết.
Gần đây, chính quyền Trump đã đạt thỏa thuận nhận 15% doanh thu từ một số loại chip AI của Nvidia (gồm cả H20) và AMD bán sang Trung Quốc.
Bất chấp việc một số quan chức và nghị sĩ Mỹ muốn siết chặt hơn nữa kiểm soát chip AI, Tổng thống Trump nói có thể cho phép Nvidia xuất khẩu sang Trung Quốc một phiên bản hạ cấp của chip Blackwell, bên cạnh H20.
Theo hãng tin Reuters, Nvidia đã phát triển một dòng chip AI mới dành cho Trung Quốc dựa trên kiến trúc Blackwell mới nhất, mạnh hơn H20.
Một số hãng công nghệ Trung Quốc đã trì hoãn đơn đặt mua H20 vì muốn chờ xem liệu phiên bản chip Blackwell dành riêng cho Trung Quốc có được cung cấp hay không, theo các nguồn tin của FT.
Chip AI cho mục đích suy luận
Một số nhà hoạch định chính sách Trung Quốc đang thúc đẩy cấm hoàn toàn chip nước ngoài cho mục đích suy luận, vốn chiếm phần lớn nhu cầu AI, theo lời một người vừa được triệu tập họp.
Tuy nhiên, điều đó khó xảy ra trong ngắn hạn do tình trạng thiếu nguồn cung chip AI nội địa, mà Trung Quốc hy vọng sẽ được giải quyết vào năm 2026 khi nhiều dây chuyền sản xuất tiên tiến đi vào hoạt động.
Bộ Ngoại giao Trung Quốc tuyên bố: “Về nguyên tắc, các vấn đề khoa học, công nghệ, kinh tế và thương mại không nên bị chính trị hóa, lợi dụng hay vũ khí hóa. Việc kiềm chế và đàn áp sẽ không thể kìm hãm sự phát triển của Trung Quốc”.
Trong khi Nvidia cho biết: “Như cả hai chính phủ đều thừa nhận, H20 không phải là sản phẩm quân sự hay dành cho cơ sở hạ tầng chính phủ. Trung Quốc sẽ không phụ thuộc vào chip Mỹ cho hoạt động chính phủ, cũng như chính phủ Mỹ sẽ không phụ thuộc vào chip từ Trung Quốc. Tuy nhiên, việc cho phép chip Mỹ được sử dụng trong hoạt động thương mại mang tính tích cực là điều có lợi cho mọi người”.
Điều cần nhắc đến là công ty trí tuệ nhân tạo (AI) DeepSeek từng phải hoãn phát hành R2 sau khi không thể huấn luyện mô hình suy luận nguồn mở thế hệ mới bằng chip Huawei, trang FT đưa tin.
Sau khi ra mắt mô hình suy luận mã nguồn mở R1 vào tháng 1 và gây tiếng vang toàn cầu, DeepSeek đã được chính quyền Trung Quốc khuyến khích sử dụng chip AI Ascend của Huawei thay vì sản phẩm Nvidia, theo ba nguồn tin của FT am hiểu sự việc.
Tuy nhiên, DeepSeek gặp phải các vấn đề kỹ thuật kéo dài trong quá trình huấn luyện R2 bằng chip AI Ascend. Điều đó buộc công ty có trụ sở ở thành phố Hàng Châu phải dùng chip AI Nvidia cho giai đoạn huấn luyện và chip Huawei ở giai đoạn suy luận, các nguồn tin cho biết.
Những vấn đề này là lý do chính khiến việc ra mắt R2 bị lùi lại từ tháng 5, khiến DeepSeek mất lợi thế trước các đối thủ.
Những khó khăn của DeepSeek cho thấy chip Trung Quốc vẫn tụt hậu so với đối thủ Mỹ, đặc biệt là Nvidia, ở các tác vụ quan trọng, phản ánh thách thức mà cường quốc châu Á phải đối mặt trong mục tiêu tự chủ công nghệ.
Theo giới chuyên gia trong ngành, chip Trung Quốc gặp vấn đề về độ ổn định, tốc độ kết nối giữa các chip chậm hơn và phần mềm kém hơn so với sản phẩm của Nvidia.
Hai nguồn tin cho biết Huawei đã cử một nhóm kỹ sư tới văn phòng DeepSeek để hỗ trợ sử dụng chip AI của hãng nhằm phát triển R2. Tuy nhiên, dù có đội hỗ trợ tại chỗ, DeepSeek vẫn không thể thực hiện thành công một lần huấn luyện R2 trên chip Ascend, theo FT.
Các nguồn tin của FT nói thêm rằng DeepSeek vẫn đang hợp tác với Huawei để giúp R2 tương thích với chip Ascend trong giai đoạn suy luận.
Những nguồn tin này cũng cho biết Lương Văn Phong (nhà sáng lập kiêm Giám đốc điều hành DeepSeek) đã bày tỏ sự không hài lòng với tiến độ của R2 và đang thúc ép nhân viên dành thêm thời gian để xây dựng một mô hình AI tiên tiến hơn, có thể duy trì vị thế hàng đầu của công ty trong lĩnh vực AI ở Trung Quốc.
Việc ra mắt R2 bị chậm lại còn do quá trình gán nhãn dữ liệu cho R2 mất nhiều thời gian hơn dự kiến, theo một nguồn tin khác của FT. Truyền thông Trung Quốc loan tin DeepSeek có thể tung ra R2 trong vài tuần tới.
R2 được mong đợi là bản nâng cấp đáng kể cho R1 - mô hình từng gây sốt toàn cầu đầu năm nay khi đạt hiệu suất ngang ngửa các sản phẩm Mỹ như của OpenAI, Google và Anthropic nhưng được đào tạo với chi phí thấp hơn rất nhiều lần.