Trung Quốc dẫn đầu về xe tăng thế hệ mới khi Mỹ bị hạn chế mua pin lithium
Khi xe tăng Type 100 điện khí hóa thế hệ tiếp theo của Trung Quốc đi vào hoạt động; thì quân đội Mỹ vẫn đang chờ đợi một nguyên mẫu lai điện.
Vài tuần sau khi Trung Quốc công bố xe tăng chiến đấu chủ lực Type 100 nhẹ nhưng mạnh mẽ với hệ thống động cơ diesel lai điện, việc quân đội Mỹ theo đuổi một thiết kế tương tự cho phiên bản lai điện thế hệ tiếp theo của Abrams đang phải đối mặt rào cản chiến lược mới.
Gần đây, Trung Quốc đã áp đặt các biện pháp kiểm soát xuất khẩu pin lithium tiên tiến, vốn rất quan trọng để cung cấp năng lượng cho các hệ thống quân sự thế hệ tiếp theo, tạo ra một thách thức đáng kể và ngay lập tức với tiến độ phát triển xe tăng của Mỹ.
Xe tăng Type 100 đã được ra mắt trong cuộc diễu hành Ngày Chiến thắng tại thủ đô Bắc Kinh vào tháng 9. Hệ thống động cơ diesel lai điện mang lại khả năng cơ động vượt trội trên mọi địa hình và vận hành êm hơn nhiều so với các thế hệ trước.
Theo một báo cáo của trang The War Zone, quân đội Mỹ đang nỗ lực để có được nguyên mẫu xe tăng Abrams thế hệ tiếp theo mang tên M1E3 vào cuối năm 2025. M1E3 cũng sẽ sử dụng hệ thống truyền động lai làm hệ thống đẩy cốt lõi, thay thế cho các động cơ tua-bin ngốn xăng hiện tại.
“Đó sẽ là xe tăng lai điện, không phải chạy hoàn toàn bằng điện”, Alex Miller, Giám đốc công nghệ và cố vấn cao cấp về khoa học công nghệ cho Tham mưu trưởng Lục quân Mỹ, nói trong một bài phỏng vấn.
"Chúng tôi không muốn xe tăng chạy hoàn toàn bằng điện vì chẳng có nơi nào để sạc cả. Cần có nhiên liệu lỏng để phát điện. Tuy nhiên theo tính toán ban đầu, dù chưa kiểm chứng thực tế, hệ thống mới sẽ tiết kiệm khoảng 40% nhiên liệu”, ông nói thêm.
Cuối tháng 9, Trung Quốc tuyên bố sẽ áp đặt các biện pháp kiểm soát xuất khẩu với pin lithium mật độ năng lượng cao, có khả năng hạn chế khả năng tiếp cận của quân đội Mỹ với các công nghệ tương tự.
Xe tăng Type 100 nhỏ hơn và nhẹ hơn xe tăng chiến đấu chủ lực Type 99, được Trung Quốc đưa vào biên chế năm 2001. Quân đội Mỹ cho biết sẽ giới hạn trọng lượng mục tiêu của xe tăng M1E3 ở mức khoảng 60 tấn, nhẹ hơn đáng kể so với mẫu M1A2 SEPv3 (M1A2C) mới nhất, nặng khoảng 78 tấn.
Thay vì tập trung vào lớp giáp dày hơn và hỏa lực mạnh hơn, Type 100 của Trung Quốc được thiết kế nhấn mạnh hệ thống tác chiến tích hợp và khả năng tương thích với các nền tảng không người lái. Ngoài tháp pháo không người điều khiển và khả năng hỗ trợ nhiều loại đạn dược, Type 100 còn được trang bị radar mảng pha và nhiều cảm biến khác nhau, cùng khả năng phòng không để chống lại các mối đe dọa từ máy bay không người lái (drone).
Trong một bài báo đăng trên PLA Daily - tờ báo chính thức của Quân đội Trung Quốc, Sun Yongming, chỉ huy lữ đoàn xe tăng của Lục quân cho biết với sự ra đời của xe tăng chiến đấu chủ lực thế hệ tiếp theo, chiến tranh thiết giáp đã chuyển từ các cuộc đấu pháo tầm gần truyền thống sang tác chiến ngoài tầm nhìn. Điều đó cho thấy Type 100 có thể đã được đưa vào biên chế và phối hợp với các đơn vị chiến đấu khác.
Chưa rõ thời điểm có xe tăng M1E3
Trong khi đó, quá trình phát triển xe tăng M1E3 của Mỹ vẫn chưa đạt được một cột mốc rõ ràng.
Trong cuộc phỏng vấn với tờ Defense News tại cuộc họp thường niên của Hiệp hội Quân sự Mỹ (AUSA), Alex Miller tiết lộ rằng chỉ mới 18 tháng trước, văn phòng điều hành chương trình đã ước tính M1E3 sẽ không được đưa vào sử dụng cho đến năm 2032. Đây là mốc thời gian mà Alex Miller và Tham mưu trưởng Lục quân Mỹ Randy George đã bác bỏ trong chuyến thăm thành phố Detroit, bang Michigan, Mỹ.
Alex Miller cho biết kỳ vọng hiện tại là nhà thầu chính, General Dynamics Land Systems, sẽ sản xuất ít nhất một chiếc M1E3 vào cuối năm 2025. "Tôi muốn có một xe tăng vào cuối năm 2025 và chúng ta cần một trung đội bốn xe tăng cuối 2026", ông nói.
Alex Miller cho biết việc đẩy nhanh tiến độ sẽ đòi hỏi sự phụ thuộc nhiều hơn vào các giải pháp thương mại đã hoàn thiện, thay vì phát triển những bộ phận truyền động, hộp số và hệ thống tích hợp tùy chỉnh. Ví dụ, các nguyên mẫu M1E3 ban đầu sẽ sử dụng động cơ do nhà sản xuất thiết bị hạng nặng Caterpillar cung cấp và hộp số từ SAPA Transmission, công ty con tại Mỹ của tập đoàn SAPA (Tây Ban Nha).
Tuy nhiên vẫn chưa chắc chắn liệu nguyên mẫu M1E3 được lắp ráp từ các linh kiện thương mại có sẵn có thể đáp ứng các tiêu chuẩn quân sự khắt khe về độ tin cậy và hiệu suất trong điều kiện khắc nghiệt hay không.
Đối phó với drone
Cuộc chiến Ukraine - Nga đã phơi bày điểm yếu của xe tăng trước drone và tên lửa chống tăng thông minh. Với suy nghĩ đó, Trung Quốc trang bị cho Type 100 radar nhỏ gắn trên nóc và cảm biến quang điện tử để phát hiện và đánh chặn các drone nhỏ bay thấp, đi kèm hệ thống gây nhiễu hoặc đạn đánh chặn.
Về phần mình, quân đội Mỹ đã trang bị cho một số xe tăng Abrams hệ thống phòng thủ chủ động Trophy do Israel sản xuất, có khả năng đánh chặn tên lửa chống tăng, rocket và lựu đạn. Một phiên bản mới hơn cũng được cho là tích hợp khả năng đối phó với drone. Tuy nhiên, việc bổ sung các hệ thống như vậy chắc chắn sẽ làm tăng trọng lượng - một thách thức lớn với các nhà thiết kế.
Những diễn biến tại các nước khác cũng phản ánh sự chuyển dịch căn bản trong chiến tranh thiết giáp. Xe tăng T-14 Armata của Nga tập trung vào tháp pháo không người điều khiển và khả năng tác chiến dựa trên mạng thông tin liên lạc số, trong khi dự án chung giữa Pháp với Đức hướng đến điện khí hóa động cơ và số hóa toàn diện.
Những nỗ lực điện khí hóa động cơ, giảm trọng lượng và phát triển hệ thống không người lái cho thấy ưu tiên mới trong thiết kế vũ khí bọc thép tương lai, với Trung Quốc và Mỹ nổi lên như hai đối thủ chính ở cuộc đua này.
