Xe tăng 5 triệu USD bị drone Nga 500 USD phá hủy, NATO vẫn tăng đầu tư
Drone đang biến xe tăng và xe bọc thép thành những đống sắt vụn ở Ukraine, nhưng NATO vẫn đang tăng cường đầu tư vào loại vũ khí hạng nặng này.
Trong các video về cuộc chiến, những chiếc drone 4 cánh quạt FPV (góc nhìn thứ nhất) giá rẻ bay vù vù vào các cửa hở của xe tăng và phát nổ dữ dội. Những mảnh vỡ xe tăng nằm rải rác trên đường và trên khắp các cánh đồng.
Theo ước tính từ nguồn tin công khai, cả Nga và Ukraine đã mất hàng nghìn xe tăng, xe chiến đấu bộ binh, xe chở quân bọc thép trong cuộc chiến, với nhiều chiếc bị drone phá hủy.
Dù vậy, NATO vẫn sẵn sàng đặt cược lớn vào xe tăng. Nhiều quân đội thuộc liên minh quân sự này đang đầu tư vào xe tăng và các công ty đang sản xuất các mẫu xe mới, khi châu Âu chuẩn bị cho khả năng Nga mở rộng cuộc chiến.
Đặt cược vào xe tăng cho cuộc chiến tiếp theo
6 thành viên NATO đã công bố việc mua xe tăng mới trong năm 2025, với Thụy Điển và Cộng hòa Séc đều mua 44 xe tăng chiến đấu chủ lực Leopard 2A8 do Đức sản xuất, Hà Lan mua 46 chiếc và Croatia mua 50 chiếc. Ngoài ra, Ba Lan cho biết đang mua tới 180 xe tăng K2 Black Panthers của Hàn Quốc.
Litva, một thành viên NATO giáp biên giới với Nga, đang lần đầu tiên mua xe tăng. Vaidotas Urbelis, Giám đốc chính sách của Bộ Quốc phòng Litva, nói với Insider năm ngoái rằng quyết định này được đưa ra để ứng phó với cuộc chiến ở Ukraine.
Quân đội Đức đang đặt cược vào xe tăng của chính mình, triển khai Leopard 2A8 với lữ đoàn mới tại Litva. Đây là lữ đoàn thường trực lớn đầu tiên của Đức đóng quân ở nước ngoài kể từ Thế chiến II. Vị chỉ huy lữ đoàn nói rằng cuộc chiến đã chứng minh rằng xe tăng sẽ là chìa khóa để bảo vệ NATO.
2A8 là xe tăng Leopard tiên tiến nhất của công ty quốc phòng KNDS Deutschland, với những cải tiến dựa trên kinh nghiệm từ Ukraine, chẳng hạn khả năng bảo vệ trước drone.
Trong tin tức liên quan, hai công ty quốc phòng lớn ở châu Âu là Leonardo và Rheinmetall đã công bố liên doanh 50/50 vào năm ngoái để phát triển và sản xuất xe tăng cùng xe bọc thép. Hãng quốc phòng lớn RENK (Đức) công bố khoản đầu tư 585 triệu USD năm nay vào năng lực sản xuất xe bọc thép. Công ty quốc phòng Aurika Engineering (Litva) sản xuất xe bọc thép MRAP đầu tiên trong nước dù đây mới chỉ là nguyên mẫu.
Không những thế, hàng chục quốc gia châu Âu đang tích cực phát triển một loại xe tăng chiến đấu chủ lực thế hệ mới cho các cuộc chiến trong tương lai, gọi là Main Ground Combat System (Hệ thống xe tăng chiến đấu chủ lực châu Âu).
Mỹ lẫn châu Âu từ lâu đã quen thuộc với chiến tranh thiết giáp, cả trên lý thuyết lẫn thực tiễn khốc liệt, và vẫn có những khoản đầu tư lớn vào lĩnh vực này cho các cuộc chiến sắp tới.
"Drone 500 USD phá hủy xe tăng 5 triệu USD"
Trong các cuộc xung đột ở Trung Đông, nơi Mỹ và các đồng minh chiếm ưu thế trên không, xe tăng vẫn đóng vai trò quyết định, dẫn đầu những bước tiến ngoạn mục như "Chiến dịch Sấm sét" vào Baghdad năm 2003 hoặc áp đảo xe tăng địch trong các trận chiến dàn trận, chẳng hạn các cuộc đụng độ xe tăng trong Chiến tranh Vùng Vịnh năm 1991.
Đại tá Hamish de Bretton-Gordon, cựu sĩ quan Quân đội Anh từng phục vụ trong một trung đoàn xe tăng, chia sẻ với Insider rằng: “Xe tăng vốn phát huy sức mạnh nhờ khả năng di chuyển nhanh, linh hoạt, tấn công và đổi hướng trên chiến trường. Vì lý do nào đó mà xe tăng mất đi yếu tố cơ động (chẳng hạn bị drone đe dọa) thì hiệu quả chiến đấu sẽ bị suy giảm rõ rệt".
Nỗ lực lớn gần đây nhất của Ukraine trong việc triển khai xe tăng là cuộc phản công năm 2023, khi cố gắng sử dụng xe tăng mới của phương Tây ở cuộc tấn công bọc thép quy mô lớn, nhưng lại phải chịu tổn thất nặng nề trước các tuyến phòng thủ nhiều lớp được Nga chuẩn bị sẵn, giữa bối cảnh sự hỗ trợ từ Mỹ và châu Âu bị trì hoãn.
Sau đó, Nga tổ chức các đợt tấn công Ukraine bằng xe tăng và xe bọc thép, nhưng kết quả không nổi bật và không mang lại đột phá trên chiến trường.
Vấn đề drone khiến chiến trường càng trở nên phức tạp hơn với hoạt động xe cơ giới và cả Ukraine lẫn Nga hiện đều thận trọng hơn trong việc sử dụng xe tăng. Xe tăng thường hoạt động lùi sâu hơn, ẩn nấp trong các vị trí được ngụy trang, hoặc được dùng như pháo binh cơ động.
Đôi khi xe tăng được triển khai với số lượng nhỏ trong các đợt tấn công có tính toán, phối hợp cùng drone, tác chiến điện tử và các phương tiện khác, nhưng không còn đóng vai trò mũi nhọn trong các nỗ lực đột phá lớn.
Tác chiến điện tử là hình thức sử dụng năng lượng điện từ (sóng vô tuyến, radar, tín hiệu liên lạc…) để tấn công, phòng thủ hoặc giành lợi thế trên chiến trường. Mục tiêu là làm gián đoạn, đánh lừa, vô hiệu hóa hoặc kiểm soát các hệ thống điện tử của đối phương, đồng thời bảo vệ các hệ thống điện tử của mình.
Trong thực tế, tác chiến điện tử gồm ba mảng chính là gây nhiễu và phá sóng liên lạc hoặc radar của đối phương; thu thập, đánh chặn tín hiệu để do thám, định vị; bảo vệ hệ thống thông tin - radar của mình khỏi sự tấn công bằng điện từ. Ví dụ, quân đội có thể dùng thiết bị gây nhiễu để làm drone mất kết nối với người điều khiển hoặc chặn radar để máy bay đối phương “mù đường” trước khi bị tấn công.
"Vào giai đoạn đầu của cuộc chiến drone, rất nhiều xe tăng đã bị tiêu diệt tương đối dễ dàng bởi drone FPV. Dường như khá phi lý khi chiếc drone trị giá 500 USD lại có thể phá hủy xe tăng 5 triệu USD", Hamish de Bretton-Gordon nói.
Xe tăng thường có lớp giáp mỏng, không được thiết kế để đối phó với các mối đe dọa từ trên cao, đặc biệt là những chiếc drone nhỏ dễ phát nổ.
Scott Boston, chuyên gia về chiến tranh trên bộ tại RAND (viện nghiên cứu và tư vấn chiến lược nổi tiếng của Mỹ), nói với Insider rằng: "Cả Ukraine lẫn Nga đều giữ xe tăng ở một khoảng cách khá xa so với tuyến giao chiến vì không muốn mạo hiểm với chúng". Cả hai bên đã tăng cường lớp giáp cho xe tăng để tăng khả năng chống chịu nếu phải đối mặt với drone trong chiến đấu.
Nếu xảy ra cuộc chiến giữa Nga với NATO…
NATO đang theo dõi sát sao cuộc chiến ở Ukraine, rút ra bài học ở bất cứ đâu có thể, nhưng trọng tâm của họ là chuẩn bị cho cuộc chiến tiếp theo. Đó là trận chiến có thể sẽ khác so với cuộc đối đấu giữa Ukraine và Nga hiện nay.
"Ít ai chuẩn bị cho cuộc chiến kế tiếp. Sẽ là một sai lầm nếu nghĩ rằng cuộc chiến tiếp theo sẽ giống hệt như tại Ukraine", Jeffrey Edmonds, nhà phân tích về Nga tại Trung tâm Phân tích Hải quân và cựu sĩ quan thiết giáp của Lục quân Mỹ, nói với Insider.
Cuộc chiến Nga với NATO nếu xảy ra có thể không giống như khi đối đấu Ukraine.
“Có thể nói rằng những gì đang diễn ra ở Ukraine chủ yếu bắt nguồn từ những điều kiện rất đặc thù của cuộc chiến này”, Scott Boston nói.
Có thể bối cảnh rất khác, tiền tuyến không giống nhau và quan trọng nhất, vũ khí trong cuộc chiến sẽ rất khác. NATO có hỏa lực mạnh hơn đáng kể so với Ukraine, điều đó có thể giúp ngăn cuộc chiến ngay từ đầu không rơi vào tình trạng giằng co, tiêu hao lực lượng kéo dài và chủ yếu dựa vào drone.
“Năng lực của NATO vượt trội hơn nhiều so với Ukraine và vượt xa Nga, gồm cả các thiết bị như máy bay chiến đấu tàng hình F-35", Hamish de Bretton-Gordon,nhận định.
Xe tăng vẫn có vai trò nhất định
Dù vẫn khó khăn, khi các mối đe dọa với tài sản trên không đang gia tăng, NATO về mặt lý thuyết có thể cung cấp lực lượng yểm trợ trên không cần thiết để sử dụng xe tăng một cách hiệu quả và số lượng lớn hơn nhiều so với Ukraine.
Phương Tây cũng đang nâng cấp xe tăng với sự cân nhắc đến mối đe dọa từ drone và phát triển hàng loạt hệ thống chống drone.
“Xe tăng vẫn có vai trò, tạo ra hiệu ứng gây choáng váng, có hỏa lực tầm xa. Nếu có thể giảm thiểu tác động từ drone và duy trì được thế trận cơ động, rõ ràng xe tăng vẫn có vai trò nhất định”, Jeffrey Edmonds nói.
Bộ trưởng Lục quân Mỹ cũng nói điều tương tự, cho rằng những dự đoán về sự sụp đổ của xe tăng có thể là sai lầm. Thay vì bị loại bỏ, năng lực đó của xe tăng có thể được sử dụng theo cách khác. Chẳng hạn, việc xe tăng sẽ lùi về phía sau nhiều hơn. Các chuyên gia cũng cho rằng xe tăng vẫn là yếu tố cần thiết để chiếm giữ lãnh thổ.
"Bạn gần như không thể đạt được mục tiêu của mình nếu không có khả năng tấn công, phản công hoặc tái chiếm lãnh thổ. Bạn không thể chiến thắng trong một cuộc chiến ở thế phòng thủ. Để tấn công, bạn cần những thiết bị như xe tăng", Scott Boston giải thích.
Hamish de Bretton-Gordon nói rằng "hỏa lực, khả năng cơ động và bảo vệ vẫn là yếu tố cơ bản trên chiến trường" và hiện tại, NATO vẫn đang đặt cược vào xe tăng.
NATO (Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương) là liên minh quân sự quốc tế được thành lập vào ngày 4.4.1949, với mục tiêu bảo vệ tập thể các quốc gia thành viên trước mọi hành động tấn công vũ trang từ bên ngoài. Liên minh này ra đời trong bối cảnh Chiến tranh Lạnh, nhằm đối phó với mối đe dọa từ Liên Xô và các đồng minh của khối Đông Âu. Trụ sở của NATO đặt tại Brussels, thủ đô của Bỉ.
Cốt lõi của NATO được thể hiện trong Điều 5 của Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương, quy định rằng nếu một quốc gia thành viên bị tấn công, toàn bộ các thành viên còn lại sẽ coi đó là hành động tấn công chính mình và cùng nhau đáp trả. Tinh thần này được tóm gọn trong khẩu hiệu nổi tiếng: “Một người vì tất cả, tất cả vì một”.
Tính đến năm 2025, NATO gồm 32 quốc gia thành viên, trong đó có 30 nước châu Âu và 2 nước Bắc Mỹ. Các thành viên ở châu Âu gồm Albania, Bỉ, Bulgaria, Croatia, Cộng hòa Séc, Đan Mạch, Estonia, Phần Lan, Pháp, Đức, Hy Lạp, Hungary, Iceland, Ý, Latvia, Litva, Luxembourg, Montenegro, Hà Lan, Bắc Macedonia, Na Uy, Ba Lan, Bồ Đào Nha, Romania, Slovakia, Slovenia, Tây Ban Nha, Thụy Điển, Thổ Nhĩ Kỳ và Vương quốc Anh. Hai thành viên ở Bắc Mỹ là Mỹ và Canada.
Mỹ đóng vai trò trung tâm trong NATO, vừa là quốc gia có sức mạnh quân sự lớn nhất, vừa là bên đóng góp ngân sách chủ yếu cho hoạt động của liên minh. Châu Âu là khu vực có số lượng thành viên nhiều nhất, với Đức, Pháp, Anh và Ý được xem là các trụ cột chính.
Những năm gần đây, Phần Lan và Thụy Điển là hai quốc gia mới nhất tham gia NATO. Việc hai nước Bắc Âu trở thành thành viên đánh dấu sự mở rộng đáng kể của NATO về phía bắc, tạo ra dải liên minh quân sự kéo dài liên tục dọc biên giới Nga. Đây là điều mà Nga từng tìm cách ngăn chặn.
Trong suốt hơn 7 thập niên tồn tại, NATO đã trở thành liên minh quân sự mạnh nhất và lâu đời nhất thế giới, với sức ảnh hưởng sâu rộng không chỉ ở châu Âu mà còn trên toàn cầu. Tổ chức này hiện vẫn là nền tảng an ninh tập thể của phương Tây, đóng vai trò trung tâm trong việc định hình trật tự quốc tế sau Chiến tranh Lạnh và trong các cuộc khủng hoảng hiện đại.