Uy lực của pháo phản lực tầm xa Campuchia khi đối đầu với Thái Lan
Thái Lan xác nhận các lực lượng Campuchia đã sử dụng pháo phản lực phóng loạt (MLRS) do Trung Quốc sản xuất để bắn rocket vào một số khu vực dọc biên giới, trong bối cảnh căng thẳng leo thang tại khu vực tranh chấp.
Các hệ thống được Campuchia triển khai bao gồm Type-90B cỡ nòng 122mm và PHL-03 cỡ nòng 300mm, đều là sản phẩm của tập đoàn quốc phòng Trung Quốc NORINCO. Việc sử dụng các hệ thống này được xác thực thông qua nhiều đoạn video do người dân địa phương và các nhà điều tra nguồn mở đăng tải, cho thấy vệt phóng rocket, các điểm rơi tại làng mạc gần biên giới, cũng như chuyển động của các bệ phóng Campuchia tiến vào vị trí khai hỏa tiền phương.
Giới chức Thái Lan cho biết các bằng chứng hình ảnh độc lập đã củng cố nhận định rằng Campuchia không chỉ triển khai lực lượng pháo binh truyền thống, mà đã đưa vào sử dụng các hệ thống pháo phản lực hiện đại trong thực chiến, đánh dấu một bước leo thang đáng chú ý.
Pháo phản lực phóng loạt (MLRS) là một loại pháo binh cơ động cao, được thiết kế để tạo hỏa lực lớn trong thời gian rất ngắn trên diện rộng. Khác với pháo nòng truyền thống thường bắn từng viên, một xe MLRS có thể phóng hàng chục rocket chỉ trong vài giây, nhằm áp chế, vô hiệu hóa hoặc phá hủy các mục tiêu tập trung như đội hình quân sự, trận địa phòng không hoặc tuyến hậu cần.
Ưu thế lớn nhất của MLRS nằm ở khả năng “bắn - cơ động - rút lui” nhanh, khiến đối phương khó thực hiện phản pháo. Trong các học thuyết tác chiến hiện đại, MLRS đóng vai trò then chốt cả trong tiến công lẫn phòng thủ, đặc biệt khi kết hợp với trinh sát, radar phản pháo và chỉ thị mục tiêu chính xác.
Sức mạnh của phản lực của Campuchia
Theo các dữ liệu quân sự, Campuchia hiện sở hữu khoảng 74 hệ thống MLRS, nhỉnh hơn Thái Lan (69 hệ thống). Quan trọng hơn, cơ cấu trang bị của Campuchia phản ánh một chiến lược hiện đại hóa có chủ đích trong những năm gần đây, với trọng tâm là các hệ thống có nguồn gốc Trung Quốc.
Từ năm 2022, Campuchia đã tiếp nhận và biên chế 8 bệ phóng Type-90B 122mm và 6 bệ phóng PHL-03 300mm vào các lữ đoàn pháo binh. Các hệ thống này từng xuất hiện trong các cuộc duyệt binh, nhưng nay đã được triển khai thực tế gần khu vực biên giới.
Type-90B là hệ thống pháo phản lực gắn trên xe tải, trang bị 40 ống phóng 122mm, tầm bắn tối đa khoảng 40km, tích hợp hệ thống điều khiển hỏa lực kỹ thuật số. Trong điều kiện tác chiến, một khẩu đội Type-90B có thể bắn loạt đạn áp chế và rời vị trí chỉ trong vài phút, giảm nguy cơ bị radar phản pháo phát hiện.
Trong khi đó, PHL-03 là hệ thống pháo phản lực hạng nặng, được phát triển dựa trên mẫu BM-30 Smerch của Nga. Mỗi bệ có 12 ống phóng 300mm, tầm bắn có thể vượt 70km tùy loại đạn. Hệ thống này có khả năng sử dụng nhiều loại đầu đạn, từ nổ mạnh, nhiệt áp đến đạn con chống đường băng, mang lại năng lực tấn công cấp chiến dịch.
Campuchia được cho là đã tổ chức huấn luyện với cố vấn Trung Quốc trong năm 2022 để làm chủ các hệ thống này, bao gồm vận hành, bảo dưỡng và lập kế hoạch hỏa lực.
Dấu hiệu tác chiến và đánh giá ban đầu
Các đoạn video lan truyền trên mạng xã hội cho thấy các loạt phóng có đặc điểm phù hợp với dấu hiệu khí thải và nhịp bắn của Type-90B. Phân tích hố nổ tại khu vực biên giới tỉnh Sisaket (Thái Lan) cho thấy độ phân tán đặc trưng của đạn nổ mảnh 122mm.
Theo đánh giá ban đầu, các đợt bắn mang tính trình diễn năng lực và răn đe chiến thuật, hơn là nhằm gây thiệt hại sâu hoặc phá hủy mục tiêu chiến lược. Tuy vậy, độ chính xác tương đối cho thấy Campuchia đã đạt mức sẵn sàng tác chiến nhất định với các hệ thống mới.
Bên cạnh các nền tảng hiện đại, Campuchia vẫn duy trì một kho MLRS cũ gồm Type-63 107mm, BM-21 Grad 122mm, BM-13, BM-14 và RM-70 do CH Czech sản xuất. Các hệ thống này tạo chiều sâu hỏa lực, trong khi Type-90B và PHL-03 đóng vai trò lớp hỏa lực chủ lực có tầm xa và độ cơ động cao hơn.
Năng lực của Thái Lan
Thái Lan hiện sở hữu 69 hệ thống MLRS, với cơ cấu thiên về đa cỡ nòng và tăng độ chính xác. Quân đội Thái Lan vận hành các hệ thống SR-4 122mm, Type-85 130mm, cùng các hệ thống tầm xa như DTI-1 (302 mm), DTI-1G (306mm) và PULS của Israel.
Các hệ thống DTI-1 do Thái Lan phát triển với sự hợp tác của Trung Quốc, mang lại năng lực tấn công tầm xa tương đương PHL-03. Trong khi đó, PULS cung cấp khả năng bắn nhiều loại đạn có dẫn đường chính xác.
Sau các vụ phóng rocket, Thái Lan đã điều chỉnh thế trận pháo binh dọc biên giới, triển khai radar phản pháo – nhiều khả năng là EL/M-2084 do Israel sản xuất - cùng các tổ điều khiển hỏa lực tiền phương, nhằm sẵn sàng đáp trả các đợt bắn tiếp theo.
Sự kiện tháng 12 được xem là lần đầu tiên Campuchia sử dụng Type-90B và PHL-03 trong tình huống tác chiến thực tế, cung cấp dữ liệu quan trọng về mức độ sẵn sàng và khả năng tích hợp của các hệ thống này. Về dài hạn, việc cả Campuchia và Thái Lan đều sở hữu pháo phản lực tầm xa, cơ động cao, làm gia tăng nguy cơ leo thang nhanh chóng nếu xung đột tái diễn. Chỉ trong vài phút, các đòn tấn công tầm sâu có thể được triển khai, nâng mức độ cường độ của các cuộc đối đầu biên giới.
Đối với giới phân tích quân sự Đông Nam Á, diễn biến này đánh dấu bước chuyển rõ nét của khu vực sang học thuyết hỏa lực cơ động, tầm xa và phản ứng nhanh, với những hệ lụy đáng kể đối với cân bằng răn đe và cấu trúc lực lượng trong khu vực.
