Lý do Thái Lan nối lại dự án tàu ngầm với Trung Quốc

Theo Defense News, đây là bước tiến quan trọng không chỉ đối với Thái Lan trong việc hiện đại hóa lực lượng hải quân, mà còn đối với Trung Quốc trong việc khẳng định khả năng xuất khẩu công nghệ quân sự, đặc biệt trong lĩnh vực vốn đòi hỏi kỹ thuật cao như đóng tàu ngầm.

Từ kỳ vọng đến bế tắc

Hợp đồng mua bán được ký kết ngày 5.5.2017, với ý định ban đầu là ba chiếc, nhưng do ngân sách hạn chế, Thái Lan chỉ đặt mua một tàu S26T. Tàu được đóng tại tập đoàn công nghiệp đóng tàu Wuchang (CSOC) ở Vũ Hán, với lễ đặt ky diễn ra tháng 9.2019. Đây là biến thể xuất khẩu của lớp Yuan Type 039A, vốn đã được Trung Quốc triển khai trong hải quân của mình.

S26T có lượng giãn nước khoảng 2.600 tấn, dài gần 77m, rộng 8,4m, và được thiết kế với công nghệ động cơ diesel-điện kết hợp hệ thống đẩy độc lập không khí (AIP). Công nghệ AIP cho phép tàu lặn liên tục 20 đến 25 ngày mà không cần nổi lên, tạo lợi thế lớn trong chiến tranh hiện đại, đặc biệt trong vùng biển nông như vịnh Thái Lan, nơi việc giữ bí mật trước hệ thống sonar đối phương là yếu tố sống còn.

Theo kế hoạch ban đầu, tàu sẽ bàn giao vào năm 2023. Tuy nhiên, tiến độ nhanh chóng bị đình trệ khi Đức từ chối cung cấp động cơ diesel MTU 396, một trong những yêu cầu then chốt của hợp đồng.

Giải pháp thay thế

Trước tình hình đó, Trung Quốc đề xuất thay thế bằng động cơ nội địa CHD620V16H6. Đây là dòng động cơ được phát triển với tham vọng giảm sự phụ thuộc vào công nghệ phương Tây. Tuy nhiên, Bangkok tỏ ra lo ngại về độ tin cậy, tuổi thọ và khả năng vận hành êm ái của động cơ – những yếu tố đặc biệt quan trọng với tàu ngầm, vốn cần hạn chế tối đa độ rung và tiếng ồn để tránh bị sonar đối phương phát hiện.

Hải quân hoàng gia thái Lan đã yêu cầu Trung Quốc chứng minh chất lượng bằng thử nghiệm độc lập. Sau hơn 6.000 giờ chạy thử, các báo cáo cho thấy CHD620 đạt tiêu chuẩn kỹ thuật tương đương động cơ Đức và không ảnh hưởng đến hiệu suất tàu. Đây là yếu tố then chốt giúp chính phủ Thái Lan thông qua hợp đồng sửa đổi ngày 5.8, cho phép dự án được tiếp tục.

Đổi lại, Trung Quốc chấp thuận gói bồi thường trị giá 24,7 triệu USD, bao gồm kéo dài bảo hành từ 2 lên 8 năm, hỗ trợ huấn luyện bằng hệ thống mô phỏng tàu ngầm, cũng như cung cấp thiết bị và vũ khí bổ sung. Những điều khoản này không chỉ giảm rủi ro kỹ thuật cho Thái Lan mà còn mang lại giá trị chiến thuật khi RTN lần đầu tiên vận hành tàu ngầm hiện đại.

Công nghệ vũ khí và khả năng tác chiến

Dù chi tiết về gói vũ khí chưa được công bố, nhiều khả năng tàu ngầm S26T sẽ được trang bị ngư lôi hạng nặng Yu-6, loại vũ khí tương đương ngư lôi Mk-48 của Mỹ, với tầm bắn khoảng 45km. Ngoài ra, khả năng phóng tên lửa chống hạm CM-708UNB từ ống phóng ngư lôi cũng mang lại lợi thế chiến lược, với tầm bắn gần 300 km, đủ để răn đe các mục tiêu mặt nước ở vùng biển xa. Bên cạnh đó, khả năng triển khai thủy lôi thông minh giúp S26T có thể tham gia vào chiến thuật phong tỏa đường biển, gia tăng tính răn đe trong khu vực.

Với thủy thủ đoàn khoảng 40 người, hệ thống điện tử và sonar tích hợp, tàu có khả năng giám sát, trinh sát và răn đe chiến lược. Sự kết hợp giữa AIP và vũ khí hiện đại khiến S26T trở thành công cụ quan trọng giúp Thái Lan duy trì sự cân bằng sức mạnh trong khu vực Đông Nam Á, nơi hải quân các nước đang hiện đại hóa mạnh mẽ lực lượng tàu ngầm.

Chi phí, tiến độ và thách thức hậu cần

Đến nay, Thái Lan đã thanh toán 7,7 tỉ baht (tương đương 237 triệu USD), còn khoảng 37% giá trị hợp đồng chưa giải ngân. Tàu mới hoàn thành 64% và theo hợp đồng sửa đổi, Bắc Kinh có thời hạn đến tháng 12.2028 để bàn giao. Như vậy, tiến độ đã chậm 5 năm so với kế hoạch ban đầu, phản ánh những rủi ro lớn trong hợp tác công nghệ quốc phòng quốc tế.

Thách thức lớn nhất không chỉ nằm ở việc hoàn thiện thân tàu mà còn ở công tác hậu cần, bảo dưỡng động cơ và đào tạo thủy thủ đoàn. Đây là lần đầu tiên kể từ Thế chiến II, hải quân hoàng gia Thái Lan sẽ vận hành tàu ngầm, đòi hỏi hạ tầng bảo trì phức tạp và chương trình huấn luyện dài hạn. Trung Quốc cam kết cung cấp mô phỏng và hỗ trợ kỹ thuật, song hiệu quả thực tế vẫn cần thời gian kiểm chứng.

Về phía Trung Quốc, dự án S26T là một phép thử quan trọng đối với năng lực sản xuất động cơ và tàu ngầm nội địa. Việc phải chứng minh chất lượng của CHD620 thông qua thử nghiệm dài hạn cho thấy Bắc Kinh chưa hoàn toàn tự tin sử dụng loại động cơ này cho hạm đội của mình. Trong khi đó, nhiều bằng chứng cho thấy Hải quân PLA vẫn dựa vào các biến thể động cơ nguồn gốc Đức hoặc Pháp sản xuất theo thỏa thuận cũ.

Thành công của CHD620 tại Thái Lan có thể mở đường cho xuất khẩu rộng rãi hơn, đặc biệt khi Pakistan đang đóng tới tám tàu ngầm Hangor dự kiến dùng chính loại động cơ này. Ngược lại, nếu động cơ bộc lộ hạn chế trong quá trình vận hành, uy tín của Trung Quốc trên thị trường xuất khẩu tàu ngầm toàn cầu sẽ bị ảnh hưởng nặng nề.

Trước khi chọn S26T, Thái Lan từng cân nhắc các phương án châu Âu và Hàn Quốc. Tàu ngầm Type 214 của Hàn Quốc với công nghệ AIP fuel-cell, độ ồn cực thấp, đã được xuất khẩu thành công cho nhiều quốc gia. Trong khi đó, Scorpène của Pháp, trang bị AIP MESMA, hiện phục vụ tại hải quân Ấn Độ và Brazil. Cả hai lựa chọn đều có ưu thế về công nghệ đã kiểm chứng, song chi phí cao hơn đáng kể. Trong bối cảnh ngân sách hạn hẹp, Thái Lan đã chọn phương án Trung Quốc, chấp nhận đánh đổi một phần độ tin cậy để đổi lấy giá thành rẻ hơn và gói hỗ trợ kỹ thuật kèm theo.