Chuyên gia lý giải ‘cơn sốt vàng’ 2025 và kỳ vọng minh bạch thị trường sau Nghị định 232
TS Lê Bá Chí Nhân cho rằng việc ban hành Nghị định 232/2025/NĐ-CP là một bước chuyển quan trọng trong quản lý thị trường vàng tại Việt Nam.
Thị trường vàng đã trải qua một năm đầy biến động trong 2025, với vàng thế giới tăng gần 65% trong cả năm. Vàng giao ngay khởi đầu năm ở mức 2.622 USD/ounce và đã đạt kỷ lục lịch sử là 4.550 USD/ounce vào đêm Giáng sinh trước khi chứng kiến những đợt điều chỉnh và kết thúc năm ở quanh mức 4.300 USD.
Đâu là lý do của việc giá vàng thăng hoa ở năm 2025? Giá vàng 2026 diễn biến ra sao? Phóng viên Một Thế Giới đã có cuộc trao đổi với chuyên gia kinh tế, TS Lê Bá Chí Nhân xoay quanh vấn đề này.
Một năm đặc biệt của thị trường vàng
- Thưa ông, ở góc nhìn một chuyên gia kinh tế, ông đánh giá như thế nào về diễn biến của thị trường vàng trong nước trong năm vừa qua?
- TS Lê Bá Chí Nhân: Có thể nói, năm vừa qua là một năm đặc biệt của thị trường vàng trong nước khi giá vàng liên tục lập các mặt bằng giá mới, biến động mạnh và có thời điểm chênh lệch đáng kể so với giá vàng thế giới.
Diễn biến này phản ánh rõ tâm lý phòng thủ của nhà đầu tư trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều bất ổn, đồng thời cho thấy vai trò trú ẩn truyền thống của vàng vẫn rất rõ nét trong nền kinh tế.
Ở thị trường trong nước, vàng miếng SJC chịu ảnh hưởng không chỉ từ giá vàng thế giới mà còn từ yếu tố cung - cầu nội địa và chính sách quản lý thị trường vàng. Vì vậy, mức tăng giá trong nước có thời điểm nhanh và mạnh hơn so với thế giới.
- Theo ông, đâu là những nguyên nhân chính khiến giá vàng tăng mạnh trong thời gian qua?
- TS Lê Bá Chí Nhân: Theo tôi, có một số nhóm nguyên nhân chủ yếu.
Thứ nhất là các yếu tố quốc tế, bao gồm lạm phát kéo dài tại nhiều nền kinh tế lớn, căng thẳng địa chính trị, xung đột quân sự và rủi ro suy thoái kinh tế toàn cầu. Những yếu tố này khiến dòng tiền có xu hướng tìm đến các tài sản an toàn, trong đó vàng là lựa chọn hàng đầu.
Thứ hai, chính sách tiền tệ của các ngân hàng trung ương lớn, đặc biệt là việc duy trì mặt bằng lãi suất cao trong thời gian dài nhưng kèm theo nhiều tín hiệu đảo chiều, đã tạo ra tâm lý kỳ vọng và đầu cơ trên thị trường vàng quốc tế.
Thứ ba là yếu tố trong nước. Nguồn cung vàng miếng bị hạn chế trong khi nhu cầu tích trữ của người dân tăng lên, nhất là trong bối cảnh các kênh đầu tư khác như bất động sản, chứng khoán còn nhiều biến động. Điều này góp phần đẩy giá vàng trong nước tăng nhanh và tạo ra độ vênh so với thế giới.
- Năm 2025, giá vàng trong nước có thời điểm chênh tới 18–20 triệu đồng/lượng so với giá vàng thế giới. Theo ông, đâu là nguyên nhân khiến giá vàng trong nước và quốc tế tồn tại khoảng cách lớn như vậy?
- TS Lê Bá Chí Nhân: Trước hết cần khẳng định rằng, chênh lệch giữa giá vàng trong nước và thế giới không phải là hiện tượng mới, nhưng trong năm 2025 thì mức độ chênh lệch đã gia tăng rõ rệt. Nguyên nhân cốt lõi xuất phát từ cơ chế quản lý thị trường vàng tại Việt Nam.
Cụ thể, vàng miếng - đặc biệt là vàng SJC - hiện đang chịu sự quản lý chặt chẽ về nguồn cung. Trong khi đó, nhu cầu nắm giữ vàng của người dân lại có xu hướng tăng mạnh mỗi khi kinh tế vĩ mô và các kênh đầu tư khác biến động.
.png)
Khi cung không theo kịp cầu, giá vàng trong nước tất yếu bị đẩy lên cao hơn so với giá quốc tế.
- Như vậy, yếu tố cung - cầu trong nước đóng vai trò quyết định, thưa ông?
- TS Lê Bá Chí Nhân: Đúng vậy. Bên cạnh yếu tố cung - cầu, còn phải kể đến việc thị trường vàng trong nước chưa thực sự liên thông hoàn toàn với thị trường quốc tế. Việc hạn chế nhập khẩu vàng nguyên liệu khiến giá trong nước không thể tự điều chỉnh linh hoạt theo biến động thế giới.
Ngoài ra, vàng SJC mang tính “độc quyền thương hiệu” trong giao dịch vàng miếng, nên giá không thuần túy phản ánh giá trị vàng quốc tế, mà còn bao hàm yếu tố khan hiếm và tâm lý thị trường.
- Vậy theo ông, yếu tố tâm lý và kỳ vọng của người dân có ảnh hưởng như thế nào đến độ chênh này?
- TS Lê Bá Chí Nhân: Tâm lý chủ đạo là phòng ngừa rủi ro hơn là đầu tư dài hạn thuần túy. Nhiều người mua vàng không chỉ vì kỳ vọng sinh lời mà còn để bảo toàn giá trị tài sản. Tuy nhiên, khi giá tăng quá nhanh, yếu tố đầu cơ cũng xuất hiện rõ hơn, khiến thị trường trở nên nhạy cảm và dễ biến động mạnh trong ngắn hạn.
Tâm lý đóng vai trò rất lớn. Khi người dân kỳ vọng giá vàng còn tiếp tục tăng, họ sẵn sàng chấp nhận mức giá cao hơn giá trị quy đổi từ thế giới. Điều này tạo ra hiệu ứng “giá neo cao”, khiến khoảng cách giữa giá trong nước và quốc tế không những không thu hẹp mà còn bị nới rộng trong những giai đoạn nhất định.
Nghị định 232 và dấu chấm hết cho 'độc quyền thương hiệu'?
- Nghị định số 232/2025/NĐ-CP sửa đổi vừa qua sẽ không còn cơ chế độc quyền của Nhà nước trong sản xuất vàng miếng. Ông đánh giá thế nào về hiệu quả của chính sách này và ông kỳ vọng điều gì từ chính sách trong thời gian tới?
- TS Lê Bá Chí Nhân: Việc ban hành Nghị định 232/2025/NĐ-CP là một bước chuyển quan trọng trong quản lý thị trường vàng tại Việt Nam, khi chính thức xóa bỏ cơ chế Nhà nước độc quyền sản xuất vàng miếng sau hơn một thập niên.
Tôi đánh giá đây là một chính sách mang tính chiến lược dài hạn cho thị trường vàng trong nước. Việc mở rộng quyền sản xuất và nhập khẩu vàng miếng theo cơ chế cấp phép sẽ tăng cạnh tranh và đa dạng nguồn cung, hạn chế việc tập trung vào một thương hiệu duy nhất; điều này giúp giảm áp lực nguồn cung tại các thời điểm nhu cầu cao.
Điều này cũng giảm độ lệch giá trong nước so với thế giới, bởi khi có nhiều đơn vị tham gia, giá vàng trong nước sẽ phản ánh tốt hơn cung - cầu thị trường thay vì bị chi phối bởi yếu tố “độc quyền thương hiệu”.
Đồng thời, việc này cũng nâng cao tính minh bạch và hiệu quả thị trường, đồng thời giúp cơ quan quản lý có thêm công cụ điều tiết thông qua điều kiện cấp phép và giám sát chặt chẽ hoạt động nhập - xuất - sản xuất vàng.
Tuy nhiên, hiệu quả thực tế còn phụ thuộc vào quy trình cấp phép, điều kiện nhập khẩu, quy định thanh toán và giám sát thị trường, cũng như mức độ tuân thủ của các tổ chức tham gia thị trường.
- Ông kỳ vọng chính sách này sẽ phát huy thế nào trong giai đoạn tới?
- TS Lê Bá Chí Nhân: Tôi kỳ vọng từ chính sách này chúng ta sẽ thấy những diễn biến tích cực trong vài năm tới:
Đầu tiên là giảm chênh lệch giá trong nước - quốc tế khi nguồn cung ổn định và đa dạng hơn; tăng tính cạnh tranh giữa các thương hiệu vàng miếng, từ đó gián tiếp tạo ra mức giá gần hơn với cơ sở thị trường quốc tế.
Ngoài ra, điều này cũng hình thành cơ chế thị trường minh bạch hơn, đặc biệt nếu các quy định về giao dịch, thanh toán và quản lý rủi ro được hoàn thiện song hành với nghị định này.
Về lâu dài, đây cũng có thể là bước chuẩn bị cho việc hình thành các cơ chế giao dịch vàng chính thức như sàn giao dịch vàng trong nước, giúp liên thông thị trường nội địa với giá quốc tế - một yếu tố quan trọng để củng cố vị thế thị trường vàng trong bối cảnh tài chính toàn cầu.
Giá vàng sẽ tiếp tục neo cao
- Bước sang năm 2026, tình hình kinh tế - chính trị thế giới vẫn còn nhiều bất định, đặc biệt là động thái mới nhất của Mỹ liên quan tới Venezuela gây ra tâm lý lo ngại trên thị trường. Theo ông, kịch bản nào cho giá vàng năm 2026?
- TS Lê Bá Chí Nhân: Trên thực tế, giá vàng không chỉ là một hàng hóa bình thường mà còn là chỉ báo tâm lý thị trường và công cụ trú ẩn vốn trong bối cảnh bất ổn kinh tế và chính trị. Từ diễn biến gần đây, bao gồm tăng căng thẳng địa chính trị giữa Mỹ - Venezuela, giá vàng đã phản ứng ngay với tâm lý tìm đến các tài sản an toàn, khiến thị trường vàng thế giới dự báo sẽ tiếp tục biến động cao trong năm 2026.
Có thể tóm tắt ba kịch bản chính cho giá vàng năm 2026, dựa trên các yếu tố kinh tế - chính trị vĩ mô:
Kịch bản “trung tính – tăng trưởng ổn định”: Giá vàng tiếp tục tăng nhưng điều chỉnh. Trong kịch bản này, dù có bất ổn chính trị cục bộ như tại Venezuela, nền kinh tế toàn cầu vẫn duy trì đà phục hồi, lạm phát được kiểm soát tương đối, và Fed giữ chính sách tiền tệ thận trọng.
Giá vàng có thể tiếp tục tăng nhẹ, dao động trong vùng cao, phản ánh nhu cầu trú ẩn nhưng không bứt phá quá mạnh. Nhiều tổ chức tài chính dự báo giá vàng dao động quanh mức 4.000–5.000 USD/ounce trong năm 2026.
Kịch bản “bất ổn địa chính trị kéo dài”: Giá vàng bứt phá mạnh: Nếu địa chính trị tiếp tục leo thang, ví dụ căng thẳng giữa các cường quốc, mở rộng xung đột vùng Trung Đông hoặc Mỹ – Trung - nhà đầu tư sẽ càng tìm đến vàng như “nơi trú ẩn”.
Trong kịch bản này, các báo cáo của Hội đồng Vàng Thế giới (WGC) và nhiều ngân hàng dự báo giá vàng có thể tăng thêm 15–30% so với mức hiện tại, thậm chí hướng tới vùng tiệm cận 5.000 USD/ounce hoặc xa hơn.
Kịch bản “rủi ro giảm giá”: Giá vàng điều chỉnh nếu kinh tế ổn định và USD mạnh. Trong trường hợp kinh tế Mỹ và các nước lớn phục hồi mạnh, lạm phát giảm, lãi suất duy trì ở mức cao hoặc USD mạnh lên, sức hấp dẫn của vàng như tài sản không sinh lãi có thể giảm.
Khi đó, giá vàng có thể đi ngang hoặc điều chỉnh giảm, thậm chí lùi về vùng thấp hơn nếu các tín hiệu tích cực về tăng trưởng và dòng vốn hướng vào cổ phiếu, tài sản rủi ro tăng mạnh.
- Vậy theo ông, kịch bản nào là khả thi nhất trong 2026?
- TS Lê Bá Chí Nhân: Theo tôi, kịch bản “giá vàng tiếp tục giao dịch ở mức cao với độ biến động lớn” là khả thi nhất trong bối cảnh hiện tại.
Những bất ổn chính trị toàn cầu, kết hợp với khả năng chính sách tiền tệ linh hoạt (đặc biệt là Fed có thể cắt giảm lãi suất để hỗ trợ tăng trưởng) tạo ra môi trường thuận lợi cho giá vàng tăng giá. Nhiều tổ chức lớn thậm chí dự báo vàng có thể tiến sát mốc 5.000 USD/ounce vào năm 2026, nếu dòng vốn trú ẩn tiếp tục mạnh.
Ngoài ra, nhu cầu vàng từ các ngân hàng trung ương và quỹ đầu tư toàn cầu vẫn duy trì rất cao, điều này củng cố yếu tố cơ bản hỗ trợ giá.
Tóm lại, với bối cảnh bất ổn kinh tế - chính trị, lãi suất và USD biến động, vàng nhiều khả năng vẫn chứng kiến đà tăng hoặc đứng ở mức cao, nhưng đồng thời sẽ biến động mạnh theo từng tin tức vĩ mô và địa chính trị - đòi hỏi nhà đầu tư cần thận trọng theo dõi.
Xin cảm ơn ông!
