Thời sự

Hai máy bay Mỹ bị Iran bắn hạ, hai bên chạy đua tìm phi công

Bùi Tú 04/04/2026 08:00

Hai máy bay Mỹ rơi tại Iran đang là bước ngoặt quan trọng trong xung đột Trung Đông, trong khi cả hai bên đang chạy đua tìm phi công gặp nạn.

Cuộc xung đột quân sự giữa Mỹ và Iran vừa chứng kiến những diễn biến leo thang nghiêm trọng khi các lực lượng vũ trang báo cáo về việc hai máy bay chiến đấu của quân đội Mỹ bị trúng hỏa lực.

Sự việc này dẫn đến một chiến dịch tìm kiếm cứu nạn khẩn cấp quy mô lớn chưa từng có, thu hút sự chú ý của toàn bộ hệ thống chỉ huy quân sự cũng như giới quan sát quốc tế.

Hai máy bay Mỹ trúng hỏa lực và tình trạng của các phi công

Một nguồn tin từ chính phủ Mỹ đã xác nhận chiếc máy bay bị bắn rơi trên không phận Iran vào hôm 3.4 là một tiêm kích F-15E Strike Eagle. Đây là một trong những dòng máy bay chiến đấu chủ lực của Không quân Mỹ, được thiết kế để thực hiện hoàn hảo cả nhiệm vụ không chiến tiêu diệt mục tiêu bay và các nhiệm vụ tấn công các cứ điểm trên mặt đất.

f15.jpg
Chiếc F-15E Strike Eagle bị bắn rơi và một phi công đang mất tích

Theo thông tin mô tả từ Không quân Mỹ, F-15E sở hữu khả năng tự mở đường máu bay vào khu vực mục tiêu ở khoảng cách cực xa, tiêu diệt các vị trí phòng ngự của đối phương và tự chiến đấu để thoát ra ngoài an toàn. Dòng tiêm kích này luôn được vận hành bởi một đội gồm hai người. Người ngồi phía trước là phi công điều khiển chuyến bay, người ngồi khoang sau là sĩ quan hệ thống vũ khí. Nhiệm vụ của sĩ quan khoang sau là theo dõi sát sao tình trạng kỹ thuật của máy bay, rà quét các mối đe dọa tiềm ẩn từ hệ thống phòng không đối phương và lựa chọn mục tiêu để khai hỏa.

Các nguồn tin thạo việc cho biết lực lượng Mỹ đã cứu hộ thành công một trong hai thành viên của chiếc F-15E. Người này được xác nhận vẫn còn sống, hiện đang nằm trong sự bảo vệ an toàn của quân đội Mỹ và đang được chăm sóc y tế tích cực. Dù vậy, tình trạng của thành viên thứ hai trên chiếc Strike Eagle vẫn là một dấu hỏi lớn, buộc lực lượng Mỹ phải duy trì các nỗ lực tìm kiếm cứu nạn trên thực địa.

Cùng ngày hôm đó, một chiếc máy bay quân sự thứ hai của Mỹ cũng chịu chung số phận. Một quan chức Mỹ xác nhận cường kích A-10 Thunderbolt II, hay còn được gọi là Warthog, đã bị phía Iran bắn trúng. A-10 là dòng máy bay một chỗ ngồi, nổi tiếng với lớp giáp dày và hỏa lực mạnh, đã thực hiện các phi vụ bay trên bầu trời Iran trong nhiều tuần qua. Phi công điều khiển chiếc A-10 đã thể hiện kỹ năng xuất sắc khi cố gắng điều khiển chiếc máy bay bị thương thoát khỏi không phận Iran trước khi quyết định kích hoạt ghế phóng.

a10.jpg
Chiếc A-10 Thunderbolt II kịp bay khỏi Iran trước khi rơi xuống biển

Rất may mắn, viên phi công này đã được lực lượng cứu hộ Mỹ tìm thấy và đưa về căn cứ an toàn. Truyền thông nhà nước Iran dẫn thông báo từ văn phòng quan hệ công chúng của quân đội nước này, tuyên bố hệ thống phòng không của họ đã bắn trúng mục tiêu, khiến chiếc máy bay rơi xuống vùng biển Vịnh Ba Tư, khu vực gần eo biển chiến lược Hormuz.

Quy trình sinh tồn khắc nghiệt và chiến dịch tìm kiếm cứu nạn

Khi một phi hành đoàn chiến đấu cơ của Không quân Mỹ buộc phải nhảy dù, đặc biệt là rơi xuống khu vực lãnh thổ do đối phương kiểm soát, toàn bộ sự tập trung của trung tâm điều hành tác chiến quân sự lập tức thay đổi.

Tiến sĩ Ravi Chaudhary - một cựu phi công lái máy bay vận tải C-17 của Không quân Mỹ và từng là Giám đốc Trung tâm Phục hồi Nhân sự tại Iraq năm 2008 - cho biết, mọi ưu tiên lúc này đều hướng về việc xác định vị trí và đưa các quân nhân trở về nhà nhanh nhất có thể.

Các chỉ huy sẽ ngay lập tức huy động mọi tài sản quân sự sẵn có để thiết lập lưới hỏa lực yểm trợ đường không cho lực lượng cứu hộ. Các đơn vị tình báo làm việc hết công suất để xác định vị trí dự kiến của mảnh vỡ máy bay, cùng với đó là sự sẵn sàng của các lực lượng tấn công nhắm vào bất cứ họng súng nào đe dọa trực tiếp đến nhóm tìm kiếm. Đó là một sự phối hợp khổng lồ và vô cùng phức tạp nhằm đảm bảo an toàn tuyệt đối cho những người lính.

Đối với đội bay F-15E, việc thoát hiểm là một quá trình tiềm ẩn nhiều biến số. Hai thành viên thường kích hoạt ghế phóng gần như cùng một lúc, tuy nhiên, các yếu tố tác động từ môi trường như sức gió, lực cản không khí và thời điểm bung dù hoàn toàn có thể thổi họ trôi dạt ra xa nhau. Đây là lý do lực lượng cứu hộ phải mở rộng ranh giới tìm kiếm.

Tiến sĩ Chaudhary nhấn mạnh rằng đội ngũ phục hồi nhân sự sở hữu những phương pháp cực kỳ tinh vi để lần ra dấu vết của phi công. Về phía những người lính bị bắn rơi, họ đã trải qua quá trình huấn luyện vô cùng nghiêm ngặt mang tên SERE, bao gồm các kỹ năng Sinh tồn, Lẩn tránh, Kháng cự và Trốn thoát.

Bước đầu tiên của quy trình này là sinh tồn. Phi công phải tự kiểm tra tình trạng chấn thương thể chất sau cú tiếp đất mạnh, kiểm kê lại toàn bộ trang thiết bị mang theo và di chuyển ngay lập tức đến một vị trí an toàn. Bước tiếp theo là lẩn tránh, bao gồm hàng loạt chiến thuật nhằm che giấu dấu vết, hạ thấp sự hiện diện của bản thân để không bị lực lượng thù địch hay dân thường đối phương phát hiện.

Mục tiêu tối thượng là thiết lập liên lạc với đội cứu hộ, bằng tín hiệu thị giác hoặc các thiết bị viễn thông, mà không làm lộ vị trí ẩn nấp. Sự kiên trì và kỷ luật của lực lượng Mỹ được thể hiện rõ qua lời khẳng định của vị cựu sĩ quan Không quân, rằng dù một người đã được cứu, sẽ không có bất kỳ ai quay trở về căn cứ cho đến khi thành viên thứ hai của phi hành đoàn được tìm thấy.

Phản ứng từ Nhà Trắng và sự phối hợp chiến lược của đồng minh

Sự việc hai máy bay chiến đấu rơi tại Trung Đông ngay lập tức làm dấy lên những phản ứng mạnh mẽ từ giới lãnh đạo chính trị. Tổng thống Donald Trump đã có những phát ngôn dứt khoát trên truyền thông, thể hiện lập trường cứng rắn của Washington. Trả lời phỏng vấn qua điện thoại với đài NBC News, khi được hỏi liệu việc một máy bay chiến đấu của Mỹ bị bắn hạ có làm ảnh hưởng đến bất kỳ nỗ lực đàm phán nào với Iran hay không, ông Trump đã thẳng thừng gạt bỏ khả năng này.

Ông nhấn mạnh nước Mỹ đang trong tình trạng chiến tranh thực sự. Trong một cuộc phỏng vấn riêng biệt với tờ The Independent, nhà lãnh đạo Mỹ từ chối bình luận chi tiết về các hành động đáp trả cụ thể nếu thành viên phi hành đoàn F-15 thứ hai không may bị lực lượng Iran bắt giữ hoặc làm hại. Ông chỉ đưa ra một thông điệp ngắn gọn thể hiện hy vọng điều tồi tệ đó sẽ không xảy ra.

Những thông điệp trên mạng xã hội của ông Trump cũng gây ra nhiều sự chú ý từ dư luận quốc tế. Trên nền tảng Truth Social, ông đăng tải một dòng trạng thái đầy ẩn ý về việc thu giữ các nguồn tài nguyên dầu mỏ. Trước đó, ông cũng tự tin tuyên bố sức mạnh quân sự của Mỹ có thể dễ dàng mở lại eo biển Hormuz quan trọng, vạch ra viễn cảnh kiểm soát dòng chảy dầu mỏ và thu về những lợi ích kinh tế khổng lồ. Đây là một sự thay đổi lớn trong quan điểm của Nhà Trắng, so với những tuyên bố trước đây yêu cầu các quốc gia khác phải tự chịu trách nhiệm dọn dẹp và bảo vệ tuyến đường thủy huyết mạch này.

Ở cấp độ đồng minh chiến lược, Israel cũng đã có những động thái điều chỉnh quân sự đáng chú ý để hỗ trợ Washington. Một quan chức Israel xác nhận quân đội nước này đã quyết định hoãn lại một số đợt tấn công đã lên kế hoạch từ trước nhằm vào các mục tiêu tại Iran. Nguyên nhân trực tiếp của quyết định này là nhằm tránh gây nhiễu loạn hoặc cản trở các nỗ lực tìm kiếm cứu nạn mà lực lượng Mỹ đang triển khai trên thực địa.

Các nguồn tin từ Tel Aviv cũng tiết lộ cơ quan tình báo nước này đang tích cực cung cấp thông tin hỗ trợ, chia sẻ dữ liệu giám sát cho chiến dịch cứu hộ đang được phía Mỹ nắm quyền chỉ đạo chính. Sự phối hợp chặt chẽ này cho thấy tính chất nhạy cảm của tình hình hiện tại, nơi mọi hoạt động quân sự đều phải được tính toán kỹ lưỡng nhằm bảo vệ tính mạng của các binh sĩ đang kẹt lại phía sau phòng tuyến đối phương.

Bùi Tú