Giải mã vũ khí Israel sử dụng để ‘bóp nghẹt’ hạ tầng Iran mà không gây thương vong
Dù là vũ khí không gây thương vong trực tiếp, bom than chì sở hữu sức mạnh công nghệ vô cùng uy lực, đủ sức làm tê liệt hoàn toàn hạ tầng điện lực đối phương.
Gần đây, các báo cáo tình báo và thông tin mã nguồn mở bắt đầu lan truyền về khả năng quân đội Israel đã lần đầu tiên sử dụng bom than chì để tấn công các nhà máy điện tại thủ đô Tehran của Iran. Sự kiện này ngay lập tức làm dấy lên những cuộc thảo luận sâu rộng trong giới chuyên gia phân tích công nghệ quân sự.
Cơ chế phát tán của bom than chì
Dưới góc độ kỹ thuật quân sự, bom than chì không hoạt động dựa trên nguyên lý sóng xung kích hay nhiệt lượng sinh ra từ các phản ứng hóa học của thuốc nổ. Về cơ bản, đây là một dạng bom chùm được thiết kế với lớp vỏ chứa hàng chục đến hàng trăm đạn con bên trong. Mỗi đạn con này lại mang theo vô số các sợi than chì siêu nhỏ, được xử lý hóa học để tối ưu hóa khả năng dẫn điện.
Quy trình kích hoạt của khí tài này là một chuỗi tính toán khí động học tinh vi. Sau khi được phóng đi từ các nền tảng máy bay chiến đấu, quả bom mẹ sẽ nhận tín hiệu từ hệ thống ngòi nổ đo độ cao. Khi đạt đến một cao độ được tính toán hoàn hảo so với mục tiêu, vỏ bom sẽ tự động mở bung, giải phóng các đạn con. Những đạn con này tiếp tục kích nổ các liều phóng nhỏ gọn để phát tán hàng triệu sợi than chì vào không trung. Nhờ trọng lượng siêu nhẹ, các sợi than chì tạo thành một đám mây vật chất lơ lửng, từ từ rơi xuống và bao phủ toàn bộ khu vực mục tiêu bên dưới.
Mục tiêu tối thượng của những đám mây này chính là hệ thống cơ sở hạ tầng năng lượng: các nhà máy điện, trạm biến áp, và mạng lưới đường dây truyền tải cao thế. Bản chất cấu tạo của than chì là một chất dẫn điện cực kỳ xuất sắc. Khi những sợi than chì mỏng manh này bám vào các thiết bị mang điện áp cao, chúng ngay lập tức phá vỡ lớp cách điện không khí, tạo ra hiện tượng phóng điện hồ quang và gây đoản mạch hàng loạt. Kết quả là toàn bộ hệ thống cầu dao, máy biến áp sẽ bị quá tải và bốc cháy từ bên trong, dẫn đến việc mạng lưới điện bị vô hiệu hóa hoàn toàn ngay tức khắc.
Sự tàn phá tàng hình không đổ máu
Sức hấp dẫn lớn nhất của bom than chì đối với các nhà hoạch định chiến lược quân sự nằm ở khả năng tạo ra sự tàn phá khủng khiếp về mặt chức năng mà không gây ra những đổ vỡ về mặt vật lý. Loại vũ khí này được xếp vào nhóm "phi sát thương" vì bản thân các sợi than chì hoàn toàn vô hại đối với cơ thể con người và không phá hủy các tòa nhà dân sự.
Tuy nhiên, hậu quả mà nó để lại cho hệ thống phòng thủ của đối phương lại mang tính chí mạng. Trong môi trường tác chiến hiện đại, mọi hệ thống cảnh giới radar, tổ hợp tên lửa phòng không, trung tâm chỉ huy điều hành tác chiến (C4ISR) đều "sống sót" dựa trên nguồn cung cấp điện ổn định. Khi bom than chì đánh sập mạng lưới điện lưới, toàn bộ hệ thống phòng thủ quốc gia sẽ rơi vào trạng thái mù lòa và tê liệt.
Đối phương sẽ mất khả năng liên lạc diện rộng, mất khả năng cảnh báo sớm, tạo ra một khoảng trống chiến thuật khổng lồ cho các lực lượng không quân tấn công tiếp theo khai thác. Hơn nữa, quá trình khắc phục hậu quả vô cùng gian nan. Việc làm sạch hàng triệu sợi than chì li ti bám trên các bo mạch và trạm biến áp đòi hỏi rất nhiều thời gian và công sức, khiến mạng lưới điện không thể phục hồi trong một sớm một chiều.
BLU-114/B đến nghi vấn thực chiến tại Tehran
Dù các thông tin chi tiết về biến thể bom than chì mà Israel có thể đã sử dụng tại Iran vẫn còn nằm trong vòng bí mật, giới phân tích đều hướng sự chú ý về một nguyên mẫu kinh điển: hệ thống đạn con BLU-114/B của quân đội Mỹ. Trên thực tế, vũ khí than chì là một công nghệ độc quyền mà rất ít quốc gia trên thế giới sở hữu và làm chủ được.
Nhìn lại lịch sử can thiệp quân sự, BLU-114/B đã chứng minh sức mạnh áp đảo của mình trên những chiến trường khốc liệt nhất. Trong chiến dịch Bão táp Sa mạc năm 1990-1991, Không quân Mỹ đã rải thảm loại vũ khí này, khiến 85% mạng lưới điện của Iraq bị đánh sập chỉ trong những ngày đầu tiên của cuộc chiến. Gần một thập kỷ sau, trong chiến dịch Lực lượng Đồng minh tại Nam Tư năm 1999, kịch bản tương tự lặp lại khi bom than chì đã vô hiệu hóa tới 70% nguồn cung cấp năng lượng của quốc gia này, góp phần bẻ gãy ý chí kháng cự của hệ thống phòng không đối phương.
Có nhiều cơ sở để giới quan sát tin rằng Israel có thể đã được tiếp cận và sử dụng công nghệ tương tự như BLU-114/B. Mặc dù ở thời điểm hiện tại, Lầu Năm Góc (Bộ Quốc phòng Mỹ) và chính phủ Israel chưa đưa ra bất kỳ xác nhận chính thức nào về việc bom than chì được ném xuống không phận Iran, nhưng nếu điều này được chứng minh là sự thật, nó sẽ đánh dấu lần đầu tiên quân đội Israel đưa loại vũ khí triệt tiêu hạ tầng này vào thực chiến. Đây sẽ là một thông điệp răn đe chiến lược mạnh mẽ, cho thấy họ có khả năng tắt đèn toàn bộ thủ đô đối phương mà không cần phải san phẳng bất kỳ khu dân cư nào.
Bức tranh khí tài đa diện trong chiến dịch Epic Fury
Việc bàn luận về bom than chì cũng mở ra một góc nhìn rộng lớn hơn về sự leo thang của các loại khí tài công nghệ cao được sử dụng trong suốt chiều dài chiến dịch Epic Fury. Cuộc xung đột này đang trở thành một thao trường thử nghiệm cho những thế hệ vũ khí tinh vi nhất.
Nếu bom than chì đại diện cho nghệ thuật tác chiến "mềm", vô hiệu hóa đối phương bằng sự tinh tế của vật liệu học, thì chiến dịch Epic Fury cũng chứng kiến sức mạnh hủy diệt vật lý ở thái cực hoàn toàn ngược lại. Đáng chú ý nhất là việc quân đội Mỹ đã lần đầu tiên tung vào chiến trường dòng bom xuyên phá hầm ngầm tối tân GBU-72/B để thực hiện nhiệm vụ khơi thông eo biển Hormuz. Đây là một con quái vật cơ khí thực sự với trọng lượng lên tới hơn 2 tấn. Nhờ thiết kế động năng đặc biệt và ngòi nổ trễ thông minh, GBU-72/B sở hữu năng lực xuyên thủng lớp đất đá sâu tới hơn 50 mét hoặc xuyên qua những khối bê tông cốt thép siêu dày trước khi phát nổ.
Sự xuất hiện song hành của những vũ khí tàng hình phá lưới điện như bom than chì và những khối thép khổng lồ cày nát lòng đất như GBU-72/B cho thấy tính chất khốc liệt và toàn diện của chiến dịch Epic Fury. Quân đội Mỹ và các đồng minh đang áp dụng một học thuyết quân sự kết hợp: vừa phá hủy sinh lực ngầm của đối phương bằng hỏa lực mạnh, vừa bóp nghẹt hệ thống vận hành và hậu cần bằng những đòn tấn công công nghệ cao không thể cản phá. Việc nắm giữ và linh hoạt sử dụng những công nghệ này chính là chìa khóa định hình cục diện của các cuộc chiến tranh trong tương lai, nơi mục tiêu không chỉ là tiêu diệt, mà là tước đoạt hoàn toàn khả năng phản kháng của đối thủ.
