Tình trạng thiếu hụt chip nhớ sẽ kéo dài đến năm 2027
Theo Asia Nikkei, tình trạng thiếu hụt chip nhớ trên toàn cầu được dự báo sẽ không giảm trong năm nay mà tiếp tục kéo dài cho đến năm 2027.
Các nhà cung cấp hàng đầu của Mỹ và Hàn Quốc hiện đang tăng cường sản xuất DRAM, nhưng tốc độ mở rộng này được đánh giá là chỉ đủ sức đáp ứng khoảng 60% nhu cầu thực tế của thị trường.
Cùng lúc đó, những bất ổn địa chính trị tại khu vực Trung Đông đang đẩy chi phí điện năng và nguyên vật liệu lên cao, tạo thêm một lớp rủi ro khó lường cho triển vọng sản xuất công nghiệp toàn cầu.
Sự bùng nổ của các ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) đang hút cạn nguồn cung hiện có, buộc các tập đoàn công nghệ phải tái cơ cấu lại thứ tự ưu tiên trong dây chuyền chế tạo và định hình lại toàn bộ chuỗi cung ứng linh kiện bán dẫn.
.jpg)
Cuộc đua năng lực sản xuất và sự áp đảo của chip nhớ băng thông cao
Samsung Electronics - nhà sản xuất chip nhớ lớn nhất thế giới - đang lên kế hoạch đưa nhà máy chế tạo thứ tư tại khu phức hợp Pyeongtaek, Hàn Quốc, vào hoạt động trong năm 2026. Mặc dù cơ sở vật chất đã cơ bản hoàn thiện, quá trình sản xuất hàng loạt với quy mô đầy đủ sẽ chưa thể diễn ra cho đến năm 2027 hoặc muộn hơn. Cơ sở này cũng sẽ đảm nhận việc chế tạo các chip logic phục vụ điện toán, qua đó thu hẹp đáng kể dư địa công suất dành cho việc gia tăng sản lượng chip nhớ.
Một nhà máy thứ năm cũng đang được khởi công xây dựng tại Pyeongtaek. Cơ sở mới này được định hướng tập trung hoàn toàn vào bộ nhớ băng thông cao (HBM) tiên tiến, một loại DRAM hiệu suất cực cao chuyên dùng trong các vi mạch bán dẫn trí tuệ nhân tạo.
Quá trình vận hành thực tế của cơ sở này được dự kiến sẽ bắt đầu từ năm 2028 trở đi. Giám đốc mảng kinh doanh chip nhớ của Samsung, ông Kim Jae-june, từng nhận định vào tháng 1 rằng toàn ngành đang đối mặt với những giới hạn về quy mô, khiến mức tăng trưởng nguồn cung trong hai năm 2026 và 2027 sẽ bị kìm hãm đáng kể.
Đối thủ đồng hương SK Hynix - nhà sản xuất chip nhớ lớn thứ hai thế giới - đã bắt đầu vận hành một nhà máy HBM tại thành phố Cheongju vào tháng 2. Đây là bước tăng trưởng sản lượng duy nhất trong số ba nhà cung cấp chip nhớ hàng đầu giúp cải thiện nguồn cung trong năm 2026.
SK Hynix cũng đang tăng tốc thi công một nhà máy tại Yongin, gần thủ đô Seoul, nhắm đến mục tiêu hoàn thành vào tháng 2/2027, sớm hơn ba tháng so với kế hoạch ban đầu. Chủ tịch Tập đoàn SK, ông Chey Tae-won, từng lưu ý vào giữa tháng 3 rằng tình trạng eo hẹp nguồn cung chip nhớ AI có khả năng kéo dài đến tận năm 2030 do nguyên nhân thiếu hụt đĩa bán dẫn wafer và những rào cản vật lý ngăn cản việc tăng mạnh sản lượng trong thời gian ngắn.
Về phần Micron Technology có trụ sở tại Mỹ, hãng dự định khởi động sản xuất HBM tại bang Idaho và Singapore vào năm 2027. Công ty sẽ khởi công xây dựng một nhà máy tại tỉnh Hiroshima của Nhật Bản vào tháng 5, hướng tới mục tiêu sản xuất đại trà vào năm 2028.
Hồi tháng 1, Micron đã quyết định mua lại một cơ sở sản xuất ở tây bắc Đài Loan từ Powerchip Semiconductor Manufacturing Corp. Các sản phẩm từ nhà máy Đài Loan này dự kiến sẽ có mặt trên thị trường từ nửa cuối năm 2027, bổ sung một lượng vi mạch đáng kể cho mạng lưới khách hàng toàn cầu.
Lỗ hổng nguồn cung vi mạch đa dụng và gánh nặng chi phí
Samsung, SK Hynix và Micron hiện đang cùng nhau nắm giữ khoảng 90% thị phần DRAM toàn cầu. Họ thực chất là những doanh nghiệp duy nhất trên thế giới có đủ năng lực chế tạo vi mạch HBM.
Trong những năm gần đây, ba gã khổng lồ này đã ưu tiên dồn toàn lực cho HBM. Các kế hoạch tăng sản lượng đối với chip nhớ đa dụng dùng trong máy tính cá nhân và điện thoại thông minh bị trì hoãn, dẫn đến tình trạng thiếu hụt nguồn cung bắt đầu lộ diện từ mùa thu năm 2025. Giá chip nhớ trong giai đoạn từ tháng 1 đến tháng 3/2026 được ghi nhận tăng khoảng 90% so với quý trước đó, tạo ra áp lực tài chính khổng lồ cho các nhà lắp ráp thiết bị.
Theo đánh giá từ công ty nghiên cứu Counterpoint Research có trụ sở tại Hồng Kông, việc giải quyết bài toán thiếu hụt chip nhớ sẽ đòi hỏi toàn ngành phải đạt mức tăng trưởng sản lượng 12% mỗi năm từ nay cho đến hết năm 2027. Các kế hoạch mở rộng hiện tại của các nhà cung cấp chỉ tương đương với mức tăng 7,5%. Sự chênh lệch này đại diện cho hàng triệu vi mạch vắng bóng trên thị trường mỗi tháng.
Ông MS Hwang - giám đốc nghiên cứu tại Counterpoint - cho rằng, trạng thái cung cầu sẽ không thể trở lại mức cân bằng trước năm 2028. Khi nhu cầu liên quan đến hệ thống máy chủ trí tuệ nhân tạo tiếp tục tăng cao, thật khó để xác định liệu điều kiện thị trường có sớm hạ nhiệt ngay sau khi các công suất mới được đưa vào vận hành hay không.
Ngay cả khi các nhà máy chip nhớ tiên tiến bắt đầu khởi động, các kỹ sư vẫn cần một khoảng thời gian dài để tối ưu hóa dây chuyền và nâng cao tỷ lệ thành phẩm.
Khoảng 80% đến 90% vi mạch bán dẫn nhớ được tiêu thụ bởi các nhà sản xuất máy tính cá nhân, điện thoại thông minh và máy chủ. Phần dư ra được phân bổ cho ngành công nghiệp ô tô, thiết bị công nghiệp và các sản phẩm điện tử khác. Công ty nghiên cứu thị trường IDC của Mỹ báo cáo doanh số điện thoại thông minh dự kiến sẽ sụt giảm 13% trong năm 2026.
Vi mạch nhớ hiện đang chiếm khoảng 20% chi phí sản xuất của một chiếc điện thoại thông minh phân khúc giá rẻ, nhưng tỷ lệ này dự kiến sẽ chạm ngưỡng gần 40% vào giữa năm 2026. Khi khả năng sinh lời suy giảm, các nhà sản xuất điện thoại thông minh sẽ tiến hành thu hẹp quy mô lắp ráp để bảo toàn dòng tiền. Các doanh nghiệp sản xuất phụ tùng ô tô cũng đang phải vật lộn để đảm bảo nguồn cung linh kiện nhớ đầy đủ nhằm duy trì tiến độ xuất xưởng xe hơi.
Bóng ma dư thừa công suất và tư duy quản trị dòng vốn
Các tập đoàn công nghệ vẫn tỏ ra vô cùng thận trọng với các dòng vi mạch đa dụng. Công nghệ chế tạo bộ nhớ phổ thông rất khó để tạo ra sự khác biệt lớn về mặt kỹ thuật, và giá cả thị trường hoàn toàn có thể sụp đổ nhanh chóng khi xuất hiện tình trạng dư thừa nguồn cung.
Một đợt suy thoái diện rộng đã từng quét qua ngành công nghiệp này vào năm 2023 sau khi sự bùng nổ nhu cầu về máy tính cá nhân và điện thoại thông minh trong đại dịch COVID-19 dần phai nhạt.
Hậu quả của cơn sóng thoái trào đó là Kioxia của Nhật Bản, đơn vị chuyên sản xuất bộ nhớ flash NAND, đã phải ghi nhận mức thua lỗ kỷ lục trong lịch sử hoạt động. Các ông lớn như Micron và SK Hynix cũng không thể thoát khỏi tình trạng báo cáo các khoản lỗ ròng hàng nghìn tỉ won trong sổ sách kế toán.
Những bài học đau xót từ quá khứ đang chi phối tư duy phân bổ nguồn vốn hiện tại. Mặc dù thị trường đang khan hiếm, các nhà lãnh đạo doanh nghiệp thà chấp nhận thiếu hụt cục bộ còn hơn đối mặt với nguy cơ sập giá do sản xuất ồ ạt. Tại Nhật Bản, tập đoàn Kioxia đang cân nhắc việc xây dựng cơ sở sản xuất thứ ba nhưng vẫn chưa công bố bất kỳ mốc thời gian cụ thể nào cho dự án.
Chủ tịch Hiroo Ota khẳng định công ty sẽ tiếp tục duy trì kỷ luật đầu tư vốn chặt chẽ để phù hợp với tốc độ tăng trưởng thực tế của thị trường, tránh lặp lại sai lầm xây dựng nhà máy vượt quá sức hấp thụ của khách hàng.
Triết lý quản trị này cho thấy một sự chuyển dịch sâu sắc trong cách các tập đoàn bán dẫn tiếp cận các chu kỳ kinh tế. Thay vì chạy đua mở rộng nhà máy một cách mù quáng để giành giật thị phần mảng chip phổ thông, họ tập trung thiết lập rào cản công nghệ ở phân khúc bộ nhớ băng thông cao để phục vụ trí tuệ nhân tạo - nơi biên lợi nhuận được bảo đảm vững chắc.
Điều này tạo ra một trạng thái bình thường mới cho các nhà sản xuất thiết bị phần cứng đầu cuối. Họ sẽ phải học cách sống chung với việc nguồn cung chip nhớ luôn trong tình trạng eo hẹp, chi phí linh kiện đắt đỏ và các hợp đồng mua bán bị ràng buộc bởi vô số điều khoản khắt khe.
Nền kinh tế kỹ thuật số toàn cầu sẽ phải tự điều tiết tốc độ phát triển để đồng bộ với nhịp độ giải phóng linh kiện từ các nhà máy bán dẫn trong ít nhất 3 - 4 năm tới.
