Yếu tố con người và công nghệ đưa gạo BL9 của HTX Ba Đình lên ngôi
Sự kết hợp giữa con người và khoa học công nghệ là những yếu tố chính đã giúp gạo BL9 của Hợp tác xã (HTX) Ba Đình đạt giải nhất Cuộc thi “Gạo ngon Đồng bằng sông Cửu Long” lần thứ I năm 2026.
Nền tảng từ con người: yếu tố quyết định
Theo ông Nông Văn Thạch, Chủ tịch HĐQT, Giám đốc HTX Nông nghiệp Tổng hợp Ba Đình (xã Vĩnh Lộc, tỉnh Cà Mau) - ngay từ khi thành lập vào tháng 11/2018, HTX đã xác định con người là yếu tố cốt lõi để thực hiện mọi chiến lược phát triển, đặc biệt là chuyển đổi số và ứng dụng khoa học công nghệ.
Hiện HTX có 291 thành viên với bộ máy điều hành gồm 01 Giám đốc, 05 Phó giám đốc cùng đội ngũ cán bộ chuyên môn, đa phần có trình độ đại học. Đây chính là lợi thế giúp HTX nhanh chóng tiếp cận và triển khai các tiến bộ kỹ thuật vào sản xuất.
HTX có vốn góp 615.500.000 đồng, vốn lưu động là 1,2 tỉ đồng, diện tích canh tác là 733 ha với mô hình lúa - tôm và các mô hình kinh tế kết hợp. HTX tổ chức thực hiện kinh doanh và dịch vụ trên các lĩnh vực như hoạt động dịch vụ trồng trọt, sản xuất nông nghiệp - thủy sản, cung ứng giống vật tư nông nghiệp - thủy sản, sản xuất kinh doanh cá, tôm nguyên liệu, khô, mắm, chả cá đồng và sản xuất, mua bán lúa, gạo.
“Muốn ứng dụng công nghệ hiệu quả thì trước hết con người phải sẵn sàng thay đổi. Chúng tôi chú trọng đào tạo, nâng cao nhận thức cho thành viên, giúp bà con hiểu và làm chủ công nghệ”, ông Thạch nhấn mạnh.
Không chỉ dừng lại ở quản lý, yếu tố con người còn thể hiện ở sự đồng thuận của nông dân trong việc chuyển đổi phương thức sản xuất. Từ canh tác truyền thống, nông dân đã từng bước làm quen với quy trình hữu cơ, ghi chép nhật ký điện tử và tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn kỹ thuật.
Khoa học công nghệ: đòn bẩy nâng tầm chất lượng
Song hành với con người là vai trò ngày càng rõ nét của khoa học công nghệ trong toàn bộ chuỗi sản xuất lúa gạo của HTX Ba Đình.
Theo ông Nông Văn Thạch, HTX đã mạnh dạn đầu tư và ứng dụng đồng bộ nhiều giải pháp công nghệ. Trong đó, nổi bật là việc sử dụng máy bay không người lái và máy sạ cụm trong gieo sạ, giúp giảm lượng giống, tiết kiệm chi phí và hạn chế sâu bệnh. Drone còn được sử dụng để phun thuốc, bón phân, góp phần giảm nhân công và nâng cao hiệu quả.
100% diện tích lúa được thu hoạch bằng máy gặt đập liên hợp, giúp giảm thất thoát sau thu hoạch và đảm bảo chất lượng hạt lúa. Đồng thời, HTX ứng dụng phần mềm FaceFarm để quản lý toàn bộ quy trình sản xuất, từ gieo trồng đến thu hoạch, đảm bảo tính minh bạch và truy xuất nguồn gốc.
Không dừng lại ở sản xuất, công nghệ còn được áp dụng trong quản trị HTX thông qua hóa đơn điện tử, chữ ký số, thanh toán ngân hàng số… giúp nâng cao hiệu quả điều hành, tiết kiệm thời gian và chi phí.
“Chuyển đổi số không chỉ là công cụ mà còn là chìa khóa để HTX kết nối thị trường, nâng cao giá trị sản phẩm và xây dựng niềm tin với người tiêu dùng”, ông Thạch khẳng định.
BL9 là sản phẩm của giống lúa được nghiên cứu, lai tạo bởi Trung tâm Giống nông nghiệp Bạc Liêu cũ (nay là Trung tâm Khuyến nông Cà Mau). Giống BL9 có thời gian sinh trưởng 100 - 105 ngày, năng suất trung bình 5,5 - 8 tấn/ha, chiều cao cây 95 - 105 cm. Đặc biệt, giống này có khả năng kháng sâu bệnh tốt, chịu mặn khoảng 4‰, rất phù hợp với điều kiện sản xuất vùng tôm – lúa của Cà Mau.
Nhờ những ưu điểm vượt trội, diện tích sản xuất BL9 đã phát triển nhanh, đạt khoảng 1.000 ha mỗi năm trên địa bàn tỉnh.
Tại HTX Ba Đình, từ năm 2023, giống BL9 được đưa vào canh tác theo quy trình hữu cơ trên diện tích 30 ha. Nông dân áp dụng phương pháp cấy mạ thảm, sử dụng 100% phân bón hữu cơ và thuốc sinh học, tạo ra sản phẩm gạo sạch, an toàn.
Quy trình sản xuất xanh – nền tảng của chiến thắng
Không chỉ dựa vào giống tốt, HTX Ba Đình còn xây dựng quy trình sản xuất theo hướng hữu cơ, bền vững. Mô hình lúa – tôm giúp tận dụng tài nguyên tự nhiên, giảm thiểu sử dụng hóa chất và bảo vệ môi trường.
Việc ứng dụng công nghệ số trong quản lý giúp toàn bộ quy trình sản xuất được kiểm soát chặt chẽ, đảm bảo tính minh bạch. Đây chính là yếu tố quan trọng giúp gạo BL9 chinh phục Ban giám khảo tại cuộc thi.
Ông Nông Văn Thạch cho biết, HTX đang hoàn thiện quy trình để đạt chứng nhận OCOP và chứng nhận lúa hữu cơ. Hiện sản phẩm BL9 đã được ký kết bao tiêu với giá 7.600 đồng/kg, cao hơn đáng kể so với các giống lúa truyền thống.
Theo ông Phạm Văn Mười - Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Cà Mau - thành công của HTX Ba Đình là minh chứng cho hướng đi đúng trong phát triển nông nghiệp hiện đại.
“Việc xây dựng thương hiệu dựa trên sự minh bạch về nguồn gốc và chất lượng an toàn là lợi thế cạnh tranh lớn. Tỉnh sẽ tiếp tục hỗ trợ mở rộng diện tích sản xuất BL9 và tạo điều kiện để các HTX phát triển theo hướng sạch, hữu cơ”, ông Mười cho biết.
Ông cũng nhấn mạnh rằng mô hình của HTX Ba Đình phù hợp với chiến lược phát triển nông nghiệp xanh, thích ứng với biến đổi khí hậu và nâng cao giá trị gia tăng cho hạt gạo.
Bệ phóng cho thương hiệu gạo Cà Mau
Dù đạt được nhiều kết quả tích cực, HTX Ba Đình vẫn đối mặt với không ít khó khăn. Kinh phí đầu tư cho công nghệ còn lớn, việc chuyển đổi số đến từng thành viên cần thời gian, trong khi thị trường tiêu thụ vẫn còn biến động.
Theo ông Nông Văn Thạch, để phát triển bền vững, HTX sẽ tiếp tục đẩy mạnh đào tạo, nâng cao năng lực cho thành viên, đồng thời tăng cường liên kết với doanh nghiệp để xây dựng chuỗi giá trị ổn định.
Bên cạnh đó, HTX kiến nghị các cơ quan chức năng tiếp tục hỗ trợ vốn, chính sách ưu đãi và đào tạo về chuyển đổi số, giúp HTX nâng cao năng lực cạnh tranh.
Chiến thắng của gạo BL9 tại Cuộc thi “Gạo ngon ĐBSCL” năm 2026 không chỉ là niềm tự hào của HTX Ba Đình mà còn là dấu mốc quan trọng cho ngành lúa gạo Cà Mau. Sự kết hợp giữa yếu tố con người và khoa học công nghệ đã tạo nên một mô hình sản xuất hiệu quả, bền vững và có khả năng cạnh tranh cao. Đây cũng là hướng đi tất yếu để hạt gạo Việt Nam vươn xa trên thị trường quốc tế.
Trong hành trình đó, HTX Ba Đình đang chứng minh rằng khi nông dân làm chủ công nghệ và kiên định với con đường sản xuất xanh, giá trị của hạt gạo không chỉ nằm ở năng suất mà còn ở chất lượng, thương hiệu và niềm tin của thị trường.
