Thủ tướng: Phát triển công nghệ chiến lược là yếu tố sống còn để đất nước bứt phá
Sáng 18/5, dự Ngày Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định phát triển công nghệ chiến lược là yếu tố sống còn để hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước.
Từ lời căn dặn lịch sử đến ngày hội của giới khoa học nước nhà
Sáng nay 18/5/2026, Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) đã tổ chức Lễ chào mừng Ngày Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam, kết hợp cùng Hội nghị triển khai công nghệ chiến lược quốc gia. Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng, Phó thủ tướng Hồ Quốc Dũng tới dự và phát biểu chỉ đạo. Cùng dự có lãnh đạo các bộ, ban, ngành cơ quan Trung ương, đại diện các tỉnh, thành phố, các viện nghiên cứu, trường đại học cùng đông đảo các nhà khoa học, chuyên gia trí thức tiêu biểu trong và ngoài nước.
Sự kiện năm nay diễn ra trong bối cảnh đặc biệt khi Việt Nam đang nỗ lực triển khai các mục tiêu kinh tế - xã hội lớn. Trong bài phát biểu chỉ đạo, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã thay mặt lãnh đạo Đảng, Nhà nước gửi những lời chúc mừng tốt đẹp nhất tới đội ngũ các nhà khoa học, cán bộ quản lý và cộng đồng doanh nghiệp công nghệ nước nhà.
Thủ tướng xúc động nhắc lại một dấu mốc lịch sử cách đây hơn 60 năm. Đó là ngày 18/5/1963, tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ nhất của Hội phổ biến khoa học, kỹ thuật Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tới dự và đưa ra những lời căn dặn sâu sắc về sứ mệnh của khoa học đối với sản xuất và đời sống. Lời dạy của Bác năm xưa đã trở thành kim chỉ nam soi đường, và chính ngày 18/5 hằng năm đã được chọn để tôn vinh những người làm khoa học.
Thủ tướng khẳng định, những đóng góp âm thầm nhưng vô cùng to lớn của thế hệ các nhà khoa học qua các thời kỳ đã đặt nền móng vững chắc cho sự nghiệp bảo vệ và xây dựng Tổ quốc.
Hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng dựa vào công nghệ chiến lược
Đi sâu vào nội dung trọng tâm của sự kiện sáng nay, Hội nghị tập trung bàn giải pháp cụ thể hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển khoa học công nghệ, cùng Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg ngày 30/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ về Danh mục công nghệ và sản phẩm công nghệ chiến lược quốc gia. Đây là những văn bản pháp lý tối quan trọng nhằm định hình toàn bộ lộ trình công nghệ của Việt Nam trong giai đoạn mới.
Người đứng đầu Chính phủ phân tích bối cảnh thời đại với cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang diễn ra như vũ bão. Thủ tướng chỉ rõ, sự cạnh tranh toàn cầu hiện nay thực chất là cuộc đua về năng lực nội sinh và làm chủ công nghệ. Đối với Việt Nam, Ban Chấp hành Trung ương đã ban hành Kết luận số 18-KL/TW đặt mục tiêu phấn đấu tăng trưởng kinh tế "hai con số" cho giai đoạn 2026-2030.
Đây là một đích đến rất cao, đòi hỏi một sự thay đổi toàn diện về chất. Mô hình tăng trưởng cũ dựa vào khai thác tài nguyên thô hay sử dụng lao động giá rẻ đã chạm trần giới hạn. Muốn bứt phá, nền kinh tế bắt buộc phải chuyển dịch mạnh mẽ sang mô hình tăng trưởng mới dựa chủ yếu vào tri thức, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Chính vì vậy, Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định, việc dồn lực để phát triển và làm chủ các công nghệ chiến lược không còn là sự lựa chọn tùy ý, mà đã trở thành yếu tố mang tính sống còn. Đó là "chìa khóa vàng" giúp Việt Nam giải bài toán năng suất lao động, nâng cao sức cạnh tranh của nền kinh tế, từ đó hiện thực hóa mục tiêu trở thành nước công nghiệp hiện đại vào năm 2030 và nước phát triển, có thu nhập cao vào năm 2045.
Yêu cầu thương mại hóa và những nút thắt cần tháo gỡ
Ghi nhận những nỗ lực và kết quả đạt được của ngành khoa học thời gian qua, song tại hội trường sáng nay, Thủ tướng Lê Minh Hưng cũng thẳng thắn chỉ ra những hạn chế, bất cập đang là rào cản lớn. Hoạt động khoa học công nghệ nhìn chung chưa thực sự trở thành động lực đột phá như kỳ vọng. Việc huy động nguồn lực xã hội đầu tư cho nghiên cứu còn hạn chế; cơ chế, chính sách quản lý tài chính và thủ tục hành chính trong khoa học chậm được hoàn thiện, còn mang nặng tính rườm rà. Công tác đào tạo, đãi ngộ và trọng dụng cán bộ khoa học, nhân tài công nghệ còn nhiều nút thắt, chưa tạo được môi trường tối ưu để giữ chân hay thu hút các chuyên gia hàng đầu.
Để khắc phục những điểm nghẽn này, Thủ tướng đưa ra những chỉ đạo hành động vô cùng thực tế và quyết liệt. Người đứng đầu Chính phủ nhấn mạnh, việc đầu tư phát triển công nghệ chiến lược không được phép mang tính phong trào hay dừng lại ở những đề tài nằm trên giấy, cất trong kho lưu trữ của các phòng thí nghiệm. Mọi công trình nghiên cứu thuộc danh mục công nghệ chiến lược quốc gia phải bám sát hơi thở của cuộc sống và yêu cầu của thực tiễn sản xuất.
Thủ tướng yêu cầu Bộ KH&CN cùng các viện, trường, doanh nghiệp phải phối hợp chặt chẽ để các nghiên cứu công nghệ mang tính chiến lược phải tạo ra được những sản phẩm cụ thể, có tính ứng dụng cao, có khả năng thương mại hóa mạnh mẽ trên thị trường trong và ngoài nước. Đồng thời, sản phẩm phải có hàm lượng giá trị gia tăng lớn và đạt tỷ lệ nội địa hóa cao, giúp nâng cao năng lực tự chủ công nghệ quốc gia và giảm sự phụ thuộc vào các chuỗi cung ứng bên ngoài.
Chuyển dịch tư duy sang kiến tạo phát triển
Thay mặt ngành khoa học và công nghệ, Bộ trưởng Bộ KH&CN Vũ Hải Quân đã tiếp thu đầy đủ các ý kiến chỉ đạo mang tính chiến lược của Thủ tướng. Phát biểu tại lễ bế mạc hội nghị, Bộ trưởng Vũ Hải Quân khẳng định toàn ngành sẽ quyết tâm đổi mới mạnh mẽ và toàn diện tư duy quản lý. Tư duy cũ mang tính kiểm soát thuần túy sẽ được dịch chuyển triệt để sang tư duy "kiến tạo phát triển", nhằm khơi thông mọi nguồn lực xã hội và tạo không gian tự do tối đa cho các hoạt động đổi mới sáng tạo.
Kết thúc buổi lễ, Thủ tướng Lê Minh Hưng một lần nữa khẳng định, Đảng, Nhà nước và Chính phủ sẽ luôn đồng hành, luôn lắng nghe, chia sẻ và kịp thời tháo gỡ mọi rào cản về mặt thể chế, chính sách và nguồn lực tài chính. Chính phủ cam kết tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất, xây dựng môi trường học thuật thông thoáng và đãi ngộ xứng đáng để đội ngũ trí thức, các nhà khoa học yên tâm cống hiến tài năng, trí tuệ cho sự nghiệp phát triển đất nước giàu mạnh trong kỷ nguyên mới.