AI đã vào phòng thi: Hồi chuông báo động về gian lận công nghệ cao
Sự việc một thí sinh tại Hà Nội dùng điện thoại chụp ảnh đề thi lớp 10 để nhờ AI giải hộ cho thấy: AI đã bước vào phòng thi, đặt các kỳ thi quốc gia trước những thách thức an ninh chưa từng có.
AI vào phòng thi, từ cú "quét ảnh" trong phòng thi lớp 10...
Thông tin này được Thượng tá Nguyễn Đức Tuấn, Phó Trưởng phòng An ninh chính trị nội bộ (PA03), Công an Thành phố Hà Nội, đưa ra tại Hội nghị tập huấn coi thi tốt nghiệp THPT diễn ra vào sáng ngày 8/6.
Theo Thượng tá Tuấn, trong kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10 tại Hà Nội vừa qua, một thí sinh đã lén lút mang điện thoại thông minh vào phòng thi, chụp ảnh đề bài và tải lên một ứng dụng tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) để nhờ giải hộ. Dù hành vi này đã bị giám thị phát hiện chỉ sau ít phút, nhưng phương thức gian lận này đã phơi bày một thực tế đáng ngại.
"Chỉ một hình ảnh đề thi lọt ra ngoài, chưa cần biết đã có lời giải hay chưa, đã là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng", Thượng tá Nguyễn Đức Tuấn (Phó Trưởng phòng PA03, Công an TP. Hà Nội)
Nếu như trước đây, việc gian lận công nghệ cao đòi hỏi phải có "đồng phạm" bên ngoài phòng thi - người nhận đề, giải bài rồi đọc qua tai nghe siêu nhỏ, thì nay, quy trình này đã bị AI triệt tiêu hoàn toàn.
Với các mô hình ngôn ngữ lớn và công nghệ nhận diện hình ảnh (OCR) phát triển vượt bậc, thí sinh chỉ cần một thao tác "quét" đề bài. Trong vòng chưa đầy 30 giây, AI có thể trả về một bài văn hoàn chỉnh hoặc lời giải toán chi tiết mà không cần bất kỳ sự can thiệp nào từ con người ở thế giới bên ngoài.
Sự cố tại kỳ thi lớp 10 như một hồi chuông cảnh báo sớm cho kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 đang cận kề. Thượng tá Nguyễn Đức Tuấn nhấn mạnh, kỳ thi tốt nghiệp THPT có quy mô, tính chất hoàn toàn khác so với kỳ thi tuyển sinh đầu cấp của một địa phương. Thí sinh dự thi gồm nhiều thành phần, độ tuổi lớn hơn, am hiểu công nghệ và có khả năng tiếp cận, sử dụng các thiết bị ngụy trang tinh vi hơn rất nhiều.
Đặc biệt, đề thi tốt nghiệp THPT nằm trong danh mục bí mật nhà nước độ "Tối mật". Do đó, việc để lộ lọt đề thi không còn gói gọn trong câu chuyện vi phạm quy chế ngành giáo dục, mà là hành vi vi phạm pháp luật hình sự.
Nhìn lại lịch sử, vào năm 2025, đã có 3 thí sinh bị khởi tố hình sự vì hành vi chụp ảnh, phát tán đề thi ra bên ngoài. Đây là bài học nhãn tiền cho bất kỳ ai có ý định xem nhẹ tính nghiêm minh của pháp luật.
Theo thống kê, trong kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2025 đã có 3 thí sinh bị khởi tố liên quan đến hành vi làm lộ đề thi. Riêng kỳ thi tuyển sinh lớp 10 tại Hà Nội năm nay, có 4 thí sinh bị đình chỉ do mang điện thoại vào phòng thi.
Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 sẽ diễn ra trong các ngày 11 và 12/6 với hơn 1,2 triệu thí sinh đăng ký dự thi trên cả nước. Trước nguy cơ gian lận bằng AI và thiết bị công nghệ cao, nhiều địa phương đang tăng cường các biện pháp bảo đảm an ninh, trong đó có việc trang bị máy quét an ninh cầm tay tại một số điểm thi để hỗ trợ phát hiện thiết bị vi phạm.
Khi AI trở thành phao thi kỹ thuật số
Sự xuất hiện của AI trong phòng thi đang đặt ra những bài toán nan giải cho ngành quản lý giáo dục lẫn các giáo viên trực tiếp cắm chốt tại các hội đồng thi.
Thầy Nguyễn Minh Hoàng (Giáo viên tại một trường THPT tại khu vực Ba Đình, Hà Nội) chia sẻ với PV Một Thế Giới: "Trước đây chúng tôi tập trung kiểm tra các thiết bị thu phát sóng, tai nghe siêu nhỏ giấu trong kính mắt hay máy tính bỏ túi. Nhưng bây giờ, với sự phổ biến của các phần mềm giải bài bằng AI, áp lực đè nặng lên giám thị gấp đôi.
AI không cần người bên ngoài phối hợp. Thí sinh chỉ cần vài giây lơ là của giám thị để chụp một bức ảnh. Điều này đòi hỏi giám thị không chỉ nhìn bao quát mà phải cực kỳ nhạy bén với các cử chỉ bất thường của thí sinh như góc nhìn lệch, tay giấu dưới bàn hoặc vạt áo".
Về phía người học, việc AI tham gia vào quá trình gian lận cũng tạo ra những luồng suy nghĩ trái chiều nhưng phần lớn là sự phản đối vì tính bất công bằng. Em Trần Minh Thư (Học sinh lớp 12 tại Hà Nội) bày tỏ sự bất bình: "Chúng em đã học tập, ôn luyện ròng rã suốt 3 năm trời, thức khuya dậy sớm để tích lũy từng kiến thức.
Việc một số bạn dùng công nghệ, dùng AI để đi tắt đón đầu ngay trong phòng thi là không thể chấp nhận được. Nó phủ nhận mọi nỗ lực học tập chân chính. Em hoàn toàn ủng hộ việc xử lý nghiêm, thậm chí truy cứu trách nhiệm hình sự để răn đe".
Thực tế, cuộc chiến chống gian lận công nghệ cao trong phòng thi đang chuyển dịch từ "người đấu với người" sang "người đấu với công nghệ". Nhiều chuyên gia an ninh mạng nhận định, việc cấm thiết bị chỉ là phần ngọn, phần gốc là phải nâng cao ý thức và siết chặt quy trình giám sát.
Để đối phó với nguy cơ từ AI và thiết bị thông minh, thầy Nguyễn Minh Hoàng cho rằng các cơ quan an ninh cần lưu ý các cán bộ coi thi phải tuyệt đối thực hiện đúng chức trách, nhiệm vụ, không được có một phút lơ là, chủ quan.
Khoảng cách an toàn đối với các vật dụng cá nhân của thí sinh phải được đảm bảo nghiêm ngặt theo đúng quy chế (cách phòng thi tối thiểu 25 mét) nhằm hạn chế tối đa khả năng thu phát sóng bluetooth hoặc wifi diện hẹp.
AI sinh ra để phục vụ sự phát triển của nhân loại, nhưng khi nó bị biến tướng thành một công cụ gian lận tinh vi trong phòng thi, nó đã trực tiếp tấn công vào giá trị cốt lõi của giáo dục: Sự trung thực và công bằng.
"Vụ việc đình chỉ thi tại Hà Nội vừa qua không đơn thuần là một bài học đắt giá cho một cá nhân học sinh, mà là lời cảnh tỉnh cho toàn hệ thống. Trước một kỳ thi lớn mang tầm quốc gia, sự nghiêm túc, trách nhiệm của mỗi giám thị và ý thức thượng tôn pháp luật của mỗi thí sinh chính là "bức tường lửa" vững chắc nhất để ngăn chặn mọi loại AI gian lận bước qua cửa phòng thi", thầy Hoàng nhìn nhận.
.jpg)
