Nghịch lý cơn sốt AI: Cổ phiếu TSMC và Samsung tăng vọt, các quỹ phải bán bớt
Cổ phiếu TSMC, Samsung, SK Hynix và MediaTek tăng vọt nhờ cơn sốt AI, đến mức nhiều quỹ đầu tư chủ động buộc phải bán bớt để tránh rủi ro tập trung, tạo nên nghịch lý hiếm thấy trên thị trường chứng khoán châu Á.
Các khoản đầu tư cổ phiếu của Sam Konrad đang có một năm bùng nổ nhờ làn sóng tăng giá do AI thúc đẩy tại Đài Loan và Hàn Quốc. Tuy nhiên, danh mục của Sam Konrad hiện tập trung quá nhiều vào những cổ phiếu tăng mạnh nhất, đến mức ông buộc phải bán bớt các "ngôi sao" của mình.
"Chúng tôi đã buộc phải bán bớt cổ phiếu TSMC, Samsung và MediaTek", Sam Konrad, nhà quản lý đầu tư mảng Thu nhập Cổ phiếu châu Á tại công ty quản lý tài sản Jupiter Asset Management (Anh), tiết lộ. Từ đầu năm 2026 đến nay, cổ phiếu của ba hãng chip này lần lượt tăng 52%, 159% và 184%.
Hiện ba tập đoàn công nghệ lớn châu Á gồm TSMC, Samsung và SK Hynix đã chiếm gần 1/3 chỉ số MSCI châu Á - Thái Bình Dương (ngoại trừ Nhật Bản), khiến nhiều quỹ đầu tư chủ động lo ngại về tình trạng thị trường quá phụ thuộc vào một số ít cổ phiếu.
TSMC là hãng sản xuất chip theo hợp đồng số 1 thế giới. Samsung và SK Hynix (Hàn Quốc) là hai hãng sản xuất chip nhớ lớn nhất thế giới.
Các quỹ đầu tư chủ động như của Sam Konrad phải bán bớt cổ phiếu chỉ là một trong nhiều hệ quả từ đợt tăng giá thị trường chứng khoán vốn chủ yếu được dẫn dắt bởi một số rất ít doanh nghiệp. Việc quá nhiều nhà đầu tư đổ tiền vào một số ít cổ phiếu AI khiến thị trường ngày càng mất cân bằng. Khi các quỹ buộc phải bán bớt cổ phiếu Hàn Quốc để giảm tỉ trọng nắm giữ, đồng won cũng chịu thêm sức ép giảm giá.
Theo tập đoàn dịch vụ tài chính HSBC, TSMC là cổ phiếu mà các quỹ đầu tư châu Á và các quỹ thị trường mới nổi toàn cầu đang nắm giữ thấp hơn tỉ trọng chuẩn nhiều nhất. Nguyên nhân là đợt tăng giá mạnh chưa từng có của thị trường đã đẩy tỉ trọng TSMC trong các chỉ số tham chiếu lên quá cao, khiến nhiều nhà quản lý quỹ không thể tăng tỉ trọng nắm giữ đủ nhanh để theo kịp.
Mặt trái của sự tập trung quá mức này cũng bộc lộ rõ trong các đợt điều chỉnh gần đây. Từ mức đỉnh lịch sử, chứng khoán Hàn Quốc mất 12% và thị trường Đài Loan giảm 6% chỉ sau ba phiên giao dịch, khi nhà đầu tư bắt đầu lo ngại định giá cổ phiếu AI đã quá cao.
Vòng xoáy bán ra cổ phiếu bắt buộc
Kỳ vọng lợi nhuận tăng trưởng bùng nổ đã khiến TSMC hiện chiếm tới 41,5% chỉ số TAIEX của Đài Loan. Tại Hàn Quốc, Samsung và SK Hynix chiếm tổng cộng 55% chỉ số KOSPI.
Điều này đồng nghĩa diễn biến của hai thị trường hiện phụ thuộc rất lớn vào chỉ một hoặc hai cổ phiếu, thay vì phản ánh sức khỏe danh mục doanh nghiệp đa dạng như mục đích ban đầu của các chỉ số chứng khoán.
Chỉ số TAIEX là thước đo chính của thị trường chứng khoán Đài Loan, phản ánh diễn biến phần lớn các doanh nghiệp niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán Đài Loan.
KOSPI là chỉ số chứng khoán chính của Hàn Quốc, tương tự VN-Index ở Việt Nam. Chỉ số này phản ánh biến động giá cổ phiếu của các doanh nghiệp niêm yết trên thị trường KOSPI thuộc Sở Giao dịch Chứng khoán Hàn Quốc.
Các nhà quản lý quỹ chủ động gần như bị đặt vào thế bất lợi trong cuộc đua vượt chỉ số.
Herald Van der Linde, trưởng bộ phận chiến lược cổ phiếu châu Á - Thái Bình Dương của HSBC tại Hồng Kông, nhận định: "Mức độ tập trung hiện nay tạo ra những thách thức mang tính cấu trúc".
Ông cho biết khi giá cổ phiếu tiếp tục tăng mạnh, nhiều quỹ sẽ gặp khó khăn trong việc mua thêm do các giới hạn quản trị rủi ro. Điều đó tạo ra một vòng luẩn quẩn, trong đó các quỹ buộc phải bán ra và nắm giữ tỉ trọng ngày càng thấp hơn so với chỉ số, ngay cả khi nền tảng kinh doanh của doanh nghiệp vẫn vững chắc.
Vấn đề là nhiều cổ phiếu có hiệu suất tốt nhất ngoài TSMC, Samsung và SK Hynix cũng đều liên quan đến chủ đề AI. Vì vậy, đa dạng hóa theo ngành không thực sự giúp cải thiện lợi nhuận đầu tư.
Theo tập đoàn dịch vụ tài chính Goldman Sachs, cổ phiếu công nghệ thông tin đã dẫn đầu khu vực với mức tăng trưởng bùng nổ, trong khi các lĩnh vực khác như hàng tiêu dùng thiết yếu và y tế lại tụt hậu đáng kể.
Xu hướng này cũng diễn ra ở cấp độ quốc gia và vùng lãnh thổ. Goldman Sachs cho biết chỉ số MSCI châu Á - Thái Bình Dương (ngoại trừ Nhật Bản) tăng 27% từ đầu năm 2026 đến nay. Tuy nhiên, nếu loại bỏ Đài Loan và Hàn Quốc, chỉ số này thực tế giảm 4%.
Thị trường ngày càng mất cân bằng
Hiện tượng này không phải là mới. Tại Mỹ, nhóm cổ phiếu công nghệ Magnificent Seven chiếm khoảng 1/3 chỉ số S&P 500. Sự thống trị của nhóm cổ phiếu này đã khiến dòng tiền của nhà đầu tư dịch chuyển khỏi các quỹ đầu tư chủ động sang các quỹ đầu tư thụ động bám theo chỉ số hoặc các chủ đề đầu tư cụ thể.
Magnificent Seven là biệt danh được giới tài chính đặt cho 7 hãng công nghệ hàng đầu Mỹ, đóng vai trò chủ chốt trong việc thúc đẩy đà tăng trưởng của thị trường chứng khoán Mỹ, đặc biệt là chỉ số S&P 500 và Nasdaq những năm gần đây. Tùy theo thời điểm, danh sách này có thể thay đổi một chút, nhưng thông thường Magnificent Seven gồm Nvidia, Microsoft, Apple, Alphabet, Amazon, Meta Platforms và Tesla.
Tại châu Á, mức độ tập trung còn nghiêm trọng hơn, diễn ra nhanh hơn và thúc đẩy mạnh mẽ hơn xu hướng chuyển sang các quỹ đầu tư thụ động.
5 năm qua, các quỹ chủ động của châu Á đã chứng kiến dòng tiền chảy ra tích lũy là 269 tỉ USD, còn các quỹ thụ động thu hút được 510 tỉ USD, với 1/4 số đó đến chỉ trong 6 tháng qua, theo phân tích dữ liệu EPFR của BNP Paribas.
EPFR là cơ sở dữ liệu theo dõi dòng tiền đầu tư toàn cầu, ghi nhận tiền đang chảy vào hay rút khỏi các quỹ đầu tư cổ phiếu, trái phiếu và ETF trên thế giới.
BNP Paribas là một trong những ngân hàng lớn nhất châu Âu, có trụ sở tại Paris (thủ đô Pháp).
William Bratton, trưởng bộ phận nghiên cứu giao dịch cổ phiếu khu vực châu Á - Thái Bình Dương tại BNP Paribas Securities, cho biết: "Quy mô dòng tiền đổ vào các quỹ đầu tư thụ động tại khu vực này thời gian gần đây là điều chưa từng xuất hiện trong suốt 10 năm qua".
BNP Paribas Securities là bộ phận môi giới chứng khoán, nghiên cứu thị trường và ngân hàng đầu tư của BNP Paribas.
Đi sâu hơn vào chuỗi cung ứng AI để tìm cơ hội mới
Để thích nghi, nhiều nhà quản lý quỹ đang đi sâu hơn vào chuỗi cung ứng AI, tìm kiếm cơ hội ở các doanh nghiệp quy mô nhỏ hơn thay vì chỉ tập trung vào các hãng lớn.
Ví dụ, Isaac Thong - Giám đốc đầu tư cấp cao phụ trách cổ phiếu châu Á tại hãng quản lý tài sản Aberdeen Investments - gần đây đã mua cổ phiếu của ASMPT và Grand Process Technology, hai nhà cung cấp thiết bị cỡ trung cho ngành sản xuất chip.
Trong khi đó, Sam Konrad vẫn ưu tiên các doanh nghiệp lớn. Gần 1/2 danh mục quỹ của ông được đầu tư vào Đài Loan và Hàn Quốc. Ông nắm giữ cổ phiếu Foxconn, Quanta, SK Hynix và khoản đầu tư lớn nhất là vào MediaTek.
"Quỹ của chúng tôi rất khác so với chỉ số tham chiếu và cũng khác biệt so với nhiều đối thủ. Chúng tôi cho rằng đó là lý do giúp quỹ đạt hiệu suất vượt trội", ông nhận định.
Rủi ro tập trung lớn hơn thời kỳ hoàng kim của Baidu, Alibaba, Tencent
Tại châu Á, rủi ro tập trung hiện còn nghiêm trọng hơn thời kỳ hoàng kim của Baidu, Alibaba và Tencent. Vào tháng 10/2020, ba gã khổng lồ công nghệ Trung Quốc này từng chiếm 37,14% chỉ số MSCI China.
MSCI China là một trong những chỉ số chứng khoán được theo dõi nhiều nhất với thị trường Trung Quốc. Chỉ số này do công ty MSCI xây dựng, gồm các cổ phiếu vốn hóa lớn và trung bình của các doanh nghiệp Trung Quốc niêm yết tại nhiều thị trường khác nhau như đại lục, Hồng Kông, Mỹ. Chỉ số bao phủ khoảng 85% giá trị thị trường cổ phiếu có thể đầu tư của Trung Quốc.
Tuy nhiên, quy mô biến động dòng vốn hiện nay là điều chưa từng có tiền lệ.
Dữ liệu từ sở giao dịch cho thấy việc các nhà đầu tư nước ngoài tái cơ cấu danh mục đã khiến thị trường chứng khoán Hàn Quốc bị rút ròng kỉ lục 27,9 tỉ USD trong tháng 5. Song ở chiều ngược lại, tập đoàn tài chính Nomura ghi nhận các quỹ đầu tư có trụ sở tại Mỹ đã rót 20,4 tỉ USD vào thị trường Hàn Quốc và Đài Loan từ đầu năm đến nay, mức cao chưa từng có.
Rupal Agarwal, chiến lược gia định lượng phụ trách thị trường châu Á tại hãng nghiên cứu Bernstein, nhận định: "Đợt tăng giá liên tục kể từ tháng 4 đã đẩy rủi ro tập trung trên thị trường chứng khoán châu Á lên mức chưa từng thấy trước đây".