Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành quy định mới về quản lý các Hội và Quỹ xã hội
Nhằm kiện toàn bộ máy và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước đối với các tổ chức xã hội - nghề nghiệp, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ đã chính thức ký ban hành Quyết định số 2434/QĐ-BKHCN (Quyết định 2434).
Quy định mới về quản lý các Hội và Quỹ xã hội
Quyết định này quy định chi tiết về việc phân công quản lý theo ngành, lĩnh vực hoạt động chính của các hội, hiệp hội, quỹ xã hội và quỹ từ thiện thuộc phạm vi quản lý của Bộ.
Theo Quyết định số 2434 ban hành ngày 15/5/2026 của Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ, cơ cấu tổ chức và danh sách phân công đơn vị đầu mối quản lý đối với ngành, lĩnh vực hoạt động chính của các hội, hiệp hội đã được thiết lập một cách cụ thể và chặt chẽ.
Theo đó, đối với mảng bưu chính, Vụ Bưu chính được giao làm đầu mối trực tiếp theo dõi và quản lý 2 tổ chức lớn là Hiệp hội Bưu chính Việt Nam và Hội Tem Việt Nam.
Khối khoa học kỹ thuật ứng dụng được đặt dưới sự điều phối của Vụ Khoa học kỹ thuật và công nghệ. Đơn vị này chịu trách nhiệm quản lý nhà nước đối với hệ thống gồm 10 hội chuyên ngành, bao gồm:
Hội Khoa học các sản phẩm thiên nhiên Việt Nam, Hội Khoa học kỹ thuật Biển Việt Nam, Hội Khoa học kỹ thuật địa vật lý Việt Nam, Hội Khoa học kỹ thuật lạnh và điều hòa không khí Việt Nam, Hội Khoa học kỹ thuật Nhiệt Việt Nam, Hội Khoa học kỹ thuật thử nghiệm không phá hủy, Hội Tự động hóa Việt Nam, Hội Các ngành sinh học Việt Nam, Hội Hàng không Vũ trụ Việt Nam và Hội Nghiên cứu và Ứng dụng công nghệ Y - Sinh Việt Nam.
Trong khi đó, Vụ Khoa học Xã hội, Nhân văn và Tự nhiên là cơ quan phụ trách khối lượng tổ chức đồ sộ nhất với 20 hiệp hội và hội nghiên cứu cốt lõi của đất nước.
Danh sách này bao gồm: Liên hiệp Các hội Khoa học và kỹ thuật Việt Nam, Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam, Hội Khoa học phân tích Lý - Hóa - Sinh Việt Nam, Hội Khoa học Tâm lý - Giáo dục Việt Nam, Hội Khoa học kinh tế Việt Nam, Hội Dân tộc học và Nhân học Việt Nam, Hội Địa lý Việt Nam, Hội Khảo cổ học Việt Nam, Hội Ngôn ngữ học Việt Nam,
Hội Tâm lý học Việt Nam, Hội Toán học Việt Nam, Hội Vật lý Việt Nam, Hội Xã hội học Việt Nam, Hội Triết học Việt Nam, Hội Khoa học phát triển nguồn nhân lực, nhân tài Việt Nam, Hội Nữ trí thức Việt Nam, Hội Trí thức khoa học và Công nghệ trẻ Việt Nam, Trung tâm kinh tế Châu Á Thái Bình Dương, Hội Nghiên cứu khoa học về Đông Nam Á - Việt Nam và Hội Nghiên cứu khoa học về Hàn Quốc của Việt Nam.
Đối với lĩnh vực năng lượng đặc thù, Cục An toàn bức xạ và hạt nhân được giao làm đầu mối quản lý duy nhất cho Hội Năng lượng nguyên tử Việt Nam.
Nhằm đón đầu làn sóng phát triển của kinh tế số và hạ tầng phần mềm, Cục Công nghiệp công nghệ thông tin nhận nhiệm vụ làm đơn vị đầu mối quản lý 6 tổ chức tiên phong bao gồm: Hiệp hội Công nghệ chuỗi khối và Tài sản số Việt Nam, Hiệp hội Doanh nghiệp điện tử Việt Nam, Hiệp hội phần mềm và dịch vụ công nghệ thông tin Việt Nam, Hội Tin học Việt Nam, Hội Truyền thông số Việt Nam cùng Câu lạc bộ Giám đốc điều hành công nghệ thông tin.
Các cơ quan quản lý chuyên ngành khác cũng được phân bổ rõ ràng mỗi đơn vị phụ trách từ 1 đến 2 đầu mối liên quan chặt chẽ đến chức năng nhiệm vụ của mình.
Cụ thể, Cục Đổi mới sáng tạo phụ trách Hiệp hội Những người lao động sáng tạo Việt Nam.
Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp công nghệ làm đầu mối cho Hiệp hội Doanh nghiệp Khoa học và Công nghệ Việt Nam.
Cục Sở hữu trí tuệ chịu trách nhiệm quản lý 2 đơn vị là Hội Sáng chế Việt Nam và Hội Sở hữu trí tuệ Việt Nam.
Cục Tần số vô tuyến điện quản lý Hội Vô tuyến - Điện tử Việt Nam.
Cục Thông tin, Thống kê phụ trách 2 tổ chức là Hội Nghiên cứu biên tập công trình khoa học và công nghệ Việt Nam và Hội Thông tin Khoa học và Công nghệ Việt Nam.
Mảng viễn thông có Cục Viễn thông trực tiếp theo dõi Hiệp hội Internet Việt Nam.
Cuối cùng, hướng tới mục tiêu chuẩn hóa và đảm bảo chất lượng, Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia được giao làm đầu mối quản lý đối với 4 tổ chức nền tảng bao gồm: Hội Đo lường Việt Nam, Hội Các phòng Thử nghiệm Việt Nam, Hội Khoa học và Kỹ thuật về tiêu chuẩn và chất lượng Việt Nam, và Hội Khoa học kỹ thuật Mã số Mã vạch Việt Nam.
Điểm mới đáng chú ý trong quyết định lần này là việc phân cấp rõ ràng, giao quyền chủ động cho các đơn vị chuyên trách trực thuộc Bộ làm đầu mối quản lý trực tiếp theo từng ngành, lĩnh vực cụ thể.
Các cục, vụ chuyên ngành có trách nhiệm theo dõi sát sao, định hướng hoạt động của các hội, quỹ nằm trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ của mình. Mối quan hệ giữa cơ quan quản lý và các tổ chức xã hội giờ đây được xây dựng theo hướng hai chiều, phát huy tính phản biện xã hội.
Cụ thể, các đơn vị chuyên ngành có trách nhiệm lấy ý kiến từ các hội để hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật, cơ chế chính sách của ngành.
Ngược lại, các đơn vị này phải có trách nhiệm tham gia đóng góp ý kiến chuyên môn sâu khi thẩm định hồ sơ thành lập hội, tham gia các đoàn thanh tra, kiểm tra và phối hợp xây dựng các báo cáo tổng kết định kỳ về tình hình hoạt động của các quỹ thuộc quyền quản lý.
