Điện Máy Xanh ế cả chục triệu cổ phiếu IPO: Cảnh báo cho những thương vụ IPO sắp tới?

“Bom tấn” IPO nhưng ế hơn chục triệu cổ phiếu

Có một thực tế là, dù là “bom tấn” IPO nhưng Điện Máy Xanh lại là trường hợp hiếm hoi tính từ nửa cuối năm 2025 tới nay bị ế cổ phiếu IPO.

Trong nửa cuối năm 2025, các trường hợp TCX, VPX, VCK đều công bố bán hết cổ phiếu IPO theo mục tiêu đề ra. Thậm chí, trường hợp TCX, mục tiêu ban đầu bán ra 231.150.000 cổ phiếu IPO, tương đương 11,11% tổng số lượng cổ phiếu đang lưu hành của Tông ty CP chứng khoán Techcombank (TCBS). Tuy nhiên, số lượng đăng ký mua nhiều gấp 2,5 lần lượng cung.

Hay mới đây, Công ty CP chứng khoán An Bình cho biết đã hoàn tất chào bán riêng lẻ nâng vốn lên 3.000 tỉ đồng. Trong khi đó, Công ty CP chứng khoán LPBank (LPBS) còn đạt kết quả IPO mỹ mãn hơn. LPBS bán ra 141.868.000 cổ phiếu tương ứng 11,2% lượng cổ phần lưu hành trước đó. Kết quả, nhà đầu tư đặt mua hết 100%. Số cổ phiếu được thanh toán mua là 141.754.600, vì có 113.400 cổ phiếu được đặt mua nhưng phút cuối nhà đầu tư bỏ cọc hoặc không nộp đủ tiền. Qua thương vụ này, LPBS huy động thêm được hơn 4.250 tỉ đồng, nâng vốn điều lệ lên mức hơn 14.000 tỉ đồng và vốn hóa hơn 42.000 tỉ đồng.

Trường hợp Điện Máy Xanh, 166 triệu cổ phiếu đã được các nhà đầu tư tổ chức và cá nhân đặt mua, tương ứng khoảng 14% vốn điều lệ. Tuy nhiên, khả năng hoàn toàn có thể xảy ra trường hợp như LPBS, là một số nhà đầu tư bỏ cọc hoặc không nộp đủ tiền, dẫn đến số lượng cổ phiếu DMX được thực mua có thể thấp hơn mức 166 triệu.

Vì sao Điện Máy Xanh không thể bán hết cổ phiếu IPO?

Lượng dư gần 13,5 triệu cổ phiếu DMX không có nghĩa đợt IPO của Điện Máy Xanh thất bại. Thậm chí ngược lại, đây là một đợt IPO thành công. Tuy nhiên, lượng cổ phiếu dư thừa phản ánh tâm lý nhà đầu tư hiện khá thận trọng trong bối cảnh thị trường chứng khoán nhiều tuần qua bị điều chỉnh giá và gặp khó khăn. Thanh khoản trên thị trường giảm mạnh trong khoảng 2 tháng trở lại đây cho thấy dòng tiền không sẵn sàng tham gia thị trường, đóng góp một phần nguyên nhân khiến cổ phiếu DMX trong đợt IPO không được hấp thụ hết.

Lý do thứ hai, đã được nhiều nhà đầu tư cá nhân bàn luận trên các diễn đàn cũng như ý kiến từ không ít chuyên viên môi giới chứng khoán, là cổ phiếu DMX được định giá 80.000 đồng là cao. Mức giá này còn cao hơn thị giá cổ phiếu công ty mẹ Thế Giới Di Động (MWG). Mã cổ phiếu MWG, dao động dưới mức 80.000 đồng trong nhiều tuần trở lại đây. Từ đó, áp lực tham gia hay không đợt IPO của DMX đè nặng lên tính toán của nhà đầu tư. Nhiều nhà đầu tư sợ rủi ro về sau, khi cổ phiếu DMX niêm yết sẽ bị giảm giá như đa phần các trường hợp cổ phiếu IPO và lên sàn HoSE trong nửa cuối năm 2025.

“

Nhiều nhà đầu tư chọn phương án chờ mua cổ phiếu DMX sau khi lên sàn để tránh rủi ro định giá từ phía doanh nghiệp vào thời điểm hiện tại. Đây cũng là quan điểm của bà Bùi Thị Kim – Trưởng phòng kinh doanh Công ty chứng khoán Yuanta Việt Nam. Theo bà Kim, nhà đầu tư nên để cổ phiếu niêm yết 1-2 tháng sau mới mua vào. Khi ấy, giá cổ phiếu đã được thị trường thẩm định, rủi ro về định giá từ phía doanh nghiệp sẽ giảm bớt.

Một lý do nữa không kém quan trọng là quy mô của đợt IPO của Điện Máy Xanh có giá trị lên tới hơn nửa tỉ USD, lớn hơn rất nhiều so với những đợt IPO từ nửa cuối năm 2025 trở lại đây. Trong bối cảnh, dòng tiền trên thị trường chứng khoán có dấu hiệu cạn kiệt, đã khiến cho lực hấp thụ gặp cản trở nhất định. Khi mặt bằng lãi suất đang neo cao, việc vay nợ để tham gia IPO là phương án đầy rủi ro và ít được nhà đầu tư lựa chọn. Đợt IPO thu hút sự tham gia từ 60 quỹ đầu tư thông qua 30 nhà đầu tư tổ chức. Nhưng khối lượng ế khoảng 7,5% cổ phiếu IPO cũng cho thấy, dòng tiền lúc này đã chạm ngưỡng phân bổ tối đa cho một thương vụ bán lẻ.

Sự cảnh báo cho những thương vụ IPO trong thời gian tới

Nhìn chung, nhà đầu tư tại thời điểm này đang giữ kỷ luật đầu tư cao hơn trước đây, vì thế không dễ xuôi theo các thông tin doanh nghiệp IPO tung ra một cách dễ dàng. Sự so sánh, đánh giá giữa cổ phiếu IPO với thực tế thị trường mang đến cái nhìn sát nhất, nhà đầu tư sau đó mới đưa ra quyết định có tham gia hay không đợt IPO trong bối cảnh “tiền không còn rẻ”. Điều này lý giải vì sao trong 166 triệu cổ phiếu DMX được đăng ký mua, các nhà đầu tư tổ chức đăng ký sở hữu tới 90%. Với 10% cổ phiếu được đăng ký mua còn lại, có 5% được mua bởi các cá nhân hiện làm việc tại Điện Máy Xanh; cá nhân nhỏ lẻ bên ngoài chỉ đăng ký mua vỏn vẹn 5% còn lại, tương ứng khoảng 8,3 triệu cổ phiếu.

Như vậy, ngay trong đợt IPO chứ không cần chờ tới lúc lên sàn, cổ phiếu DMX của Điện Máy Xanh đã trải qua một cuộc sàn lọc của thị trường về sức mua và đánh giá của nhà đầu tư. Số lượng 60 quỹ đầu tư thông qua 30 tổ chức trong và ngoài nước tham gia IPO không phải là ít, nhưng cũng chưa phải là quá nhiều. Với một cổ phiếu đầu ngành như DMX, nếu lùi về quá khứ trong những thời điểm thị trường đang tăng trưởng tích cực và dòng tiền mạnh, DMX rất dễ trở thành cổ phiếu “hot hàng” trên thị trường. Nhưng tại thời điểm hiện nay, DMX đang gặp nhiều rào cản từ cả nội tại và bên ngoài thị trường tác động đến.

Trong giai đoạn 2026-2028, thị trường có thể sẽ đón nhận nhiều thương vụ IPO quy mô lớn theo hình thức spin-off (tách công ty con ra hoạt động động độc lập với tập đoàn mẹ), với tổng giá trị cổ phiếu chào bán khoảng 40.000 tỉ đồng. Những cái tên được kỳ vọng sẽ tiến hành IPO trong giai đoạn này gồm Thaco Auto, Bách Hóa Xanh, Highlands Coffee, Golden Gate, C.P. Vietnam, Long Châu, HDBS, Kafi, Piza 4P… Tuy nhiên, việc khoảng 13,5 triệu cổ phiếu từ “bom tấn” IPO Điện Máy Xanh bị ế đang gửi lời cảnh tỉnh đến các thương vụ IPO trong tương lai.

Lời cảnh báo trước tiên là khả năng hấp thụ của dòng tiền nội trong khi dòng tiền ngoại rút ròng khỏi thị trường trong thời gian qua. Trong khi đó, dòng tiền ngoại mới sẽ đổ vào thị trường như thế nào trong thời gian tới khi thị trường nâng hạng cũng chưa thật rõ ràng. Nhưng quan trọng hơn chính là mức định giá của các cổ phiếu IPO. Nhà đầu tư sẽ đánh giá sát sao hơn chứ không “mơ mộng” với thông tin một chiều từ phía doanh nghiệp đưa ra. Dòng tiền ngoại (chiếm khoảng 73% lượng phân phối thực tế cổ phiếu IPO DMX) là rất thực tế nhưng cần nhớ rằng, dòng tiền này rất kén chọn và chỉ ưu tiên cho các doanh nghiệp đầu ngành, có sức khỏe tài chính tốt, cam kết cổ tức tiền mặt cao cũng như thông tin doanh nghiệp minh bạch.

Thế Lâm